In exodo: Non fornicaberis. non concupisces uxorem proximi tui. Item in leuitico: Homo quicumque moechatus fuerit uxorem proximi sui, morte moriatur qui moechatus fuerit et quae moechata fuerit. Quicumque dormierit cum cognata sua, turpitudinem cognationis suae retexit: sine filiis morientur. quicumque acceperit uxorem fratris sui, inmunditia est, turpitudinem fratris tui detexit: sine filiis morientur. Item in deuteronomio: Non moechaberis. Item illic: Non erit fornicarius a filiis israhel, et non erit fornicaria a filiabus israhel. Item in prouerbiis solomonis: Mulier autem uirorum pretiosas animas capit. alligabit quis in sinu ignem, uestimenta autem non conburet? aut ambulabit supra carbones ignis, pedes uero non conburet? sic qui

eius et acceperit caracter in fronte sua usque si quia accepit** m (it tn ras.> caracterem nominis eius.

XLV. NON FORNICANDVM. In exodo cap. XI: Non moechaberis usque nec desiderabis uxorem eius. In leuitico cap. XII: Si moechatus quis fuerit cum uxore alterius usque quia scelus operati sunt: sanguis eorum sit super eos. In deuteronomio cap. IIII: Non moechaberis. Item in deuteronomio cap. xm: Non erit meretrix de filiabus israhel neque scortator de filiis israhel. In psalmo LXXII: Quia ecce qui elongant se a te peribunt usque in portis filiae sion. In prouerbiis cap. VII: Mulier autem uiri pretiosam animam capit usque sic qui 7 Ex. 20, 14 et 17 8 Leu. 20, 10. 20. 21 14 Dent. 5, 18 15 Dent. 28, 17 17 Prou. 6, 26—29 28 Ps. 72, 27 1 sulfore 8 8 diae 8 8 leuuitico S 10 mochata S quicmnquQ acciperit 8 15 istrshel 8 (bis) 17 praetiosas 8 18 ambulauit S

intrat ad uxorem proximi sui non erit inpunitus, neque omnis qui tangit eam. Item illic: Adulter autem propter inopiam sensus interitum animae suae adquirit, dolores et turpitudines sufferet, obprobrium autem eius non delebitur. Item illic: Abominatio est domino cogitatio iniqua, sanctorum autem sermones pudici sunt Item illic: Viri amantis sapientiam laetatur pater: qui autem pascit meretrices, perdit diuitias. Item in ecclesiastico: Non des fornicariis animam tuam in nullo, ne perdas te et hereditatem tuam. Item in iob: Vel si oculum meum subsecutum est cor meum, uel si palpaui munus manibus meis, dispargar et non congreger. aut si secutus est sensus meus uxorem alterius uiri, uel si frequentaui in concupiscentia ianuas eius, auferatur uxor mea, et detur alii. Item in ecclesiastico: Vinum et mulieres apostatare faciunt sapientes, et arguunt sensatos. et qui se iungit fornicariis, erit nequam: putredo et uermes hereditabunt illum. Item in hieremia propheta: Equi insanientes in feminas facti sunt! unusquisque in uxorem proximi

m ingreditur ad mulierem proximi sui: non erit mundus, quum tetigerit eam. Item cap. VII: Qui autem adulter est propter cordis inopiam usque et obprobrium illius non delebitur. Item cap. XXVIIII: Vir, qui amat sapientiam, laetificat patrem suum, qui autem nutrit scorta, perdit substantiam suam. In ecclesiastico cap. VII: Non des fornicariis animam tuam in nullo ne perdas te et hereditatem tuam. In oseecap. : Principes omnes adulterantes quasi clibanus succensus a quoquente. In iob cap. : Et si sequutus est oculus meus cor meum et in manibus meis adhesit macula usque scortum sit alterius uxor mea et super illam incuruentur alii. Item in ecclesiastico cap. XI: Vinum et mulieres apostatare (ta alt. s. l.) faciunt sapientes usque et putredo et uermes hereditabunt illum. In hieremia cap. : Saturaui <aui in ros.) eos et moechati sunt et in domo meretricis 2 Prou. 6, 32 et 33 5 Prou. 15, 26 6 Prou. 29, 3 8 Eccli. 9, 6 10 Iob. 31, 7-10 14 Eccli. 19, 2 et 3 17 Hier. 5, 8 et 9 82 Hier. 5, 7-9 8 interitu* (rasa s) S 11 dispargar S 13 concupiscentiam S 17 equi] uae qui S insamentes] ineanet I estis S 18 unusquisquę S

sui hinniebat. numquid in his non uisitabo, dicit dominus, aut in natione tali non uindicabit anima mea? Item tobi ad filium: Adtende autem tibi ab omni fornicatione. Item in psalmo LXXII: Quia ecce qui elongant se a te perisbunt. perdidisti omnes qui fornicantur abs te. mihi autem adherere deo bonum est, ponere in deo spem meam, ut enarrem omnia promissa tua in portis filiae sion. Item in osee propheta: Principes adulteria committentes omnes sicut clibanus ardens ad coquendum, conbustio flammae. ltem in euangelio secundum matthaeum: Audistis quia dictum est: non moechaberis. ego autem dico uobis, quia omnis qui uiderit mulierem ad concupiscendam eam iam moechatus est in corde suo. Item illic: Omnis qui dimittit uxorem suam et aliam ducit, moechatur: et qui dimissam a uiro ducit, moechatur. Item paulus apostolus ad corinthios I: Nescitis quia corpora uestra membra

8 Tob. 4, 12 (18) 4 Ps. 72, 27-29 8 Os. 7, 8 et 4 10 Matth. 5, 27 et 28 1S ib. 82 (Lnc. 16, 18) 16 I Cor. 6, 15—20 21 Prou. 15, 26 1 hinnibat S 2 nationi S 5 perdediati S 6 adherere S 8 oseae S 10 eang eec math; S 14 mochatur S, mechatur (bis) C et qui MLCv, qui S 15 paulus ad coriothios I (prima MC) MVC, ubi Bupra L 16 quiaj quoniam Vv) membra sant xpl MVLCv XII, Aug. S, i. 82

christi sunt? tollens ergo membra christi faciam membra meretricis ? absit. nescitis quia qui iungit se meretrici unum corpus est? erunt enim duo in carne una. qui autem iungit se domino unus spiritus est. fugite fornicationem. omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est: qui autem fornicatur, in corpus suum peccat. aut nescitis quoniam membra uestra templum est spiritus sancti, qui in uobis est, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis pretio. glorificate et tollite dominum in corpore uestro.

In hieremia propheta: Et sacerdotes non dixerunt: ubi est deus? et cultores legis meae nescierunt me, et pastores impie egerunt in me. Item illic: Horribilia facta sunt super terram: prophetae prophetant inique, et sacerdotes plauserunt manibus suis, et populus meus dilexerunt eos.

12 Hier. 2, 8 14 Hier. 5, 30 et 81 1 tollea S 3 est] efficitur Cv iungit S, adiungit MVLC 4 domino] deo MVLC 6 aut] an VCv quoniam Sv: quia M VLC 7 templum est SMVL, templum sunt Cv 9 praetio (-cio V) SMVC, precio L; add. magno MVLCv tollite S, portate MVLCv deum VLCv 12 iheremia (fere semper) C 18 legis **** (ras. meae) L meae om. C 14 impiae agerunt 8 impie om. M uerba Item — Horribilia - - futurum om. V ubi supra MLC horrebilia S 15 profetae prophetant S iniquae SM 16 dilexerunt L: dixerunt S, delerunt M, dilent Cv

quid facietis in futurum? Item illic: A sacerdote usque ad pseudoprophetam omnes fecerunt mendacium, dicentes: pax, pax. et ubi est pax? Item illic: Quomodo dicitis: sapientes sumus nos, et lex domini nobiscum? in uanum facta est metatura uestra. scribae confusi sunt, sapientes territi sunt, quia uerbum domini reprobauerunt: sapientia quae est in illis? Item illic: Tabernaculum tuum miserum factum est, periit, et omnes pelles eius disruptae sunt: quia pastores insipienter gesserunt, et dominum non inquisiuerunt: ideo non intellexerunt. Item illic: Propterea haec dicit dominus ia pastores, qui regunt populum meum: uos dispersistis oues meas, et expulistis eas, et non uisitastis eas. ecce ego uindico in uos secundum mala studia uestra. et suscitabo illis pastores, qui pascant eas: et ultra non timebunt neque

1 Hier. 6, 18 et 14 8 Hier. 8, 8 et 9 7 Hier. 10, 20 et 21 10 Hier. 28, 2 et 4 1 in hieremia (ih- C) MVLC 2 pseudo prophetas V\' 3 pax semel V ubij non V\'Cv uerba Item — Quomodo - Tabernaculum — Propterea — terrebuntnr dicit dominus om. V ubi supra MLC 4 uobiscum M 5 metatura ML, metatur S, σχοι̃νος (cf. Lactant. imt. 4, 11, 13) om. metatura uestra C 6 territi sunt] add. et capti sunt MLCν 7 quae in illis est C ubi supra MLC 8 diruptae M, disruptae LC, ruptae S 9 uerba et d. n. inquisiuerunt om. MLC 10 ubi supra MLC 82*

terrebuntur, dicit dominus. Item in osee propheta: Absconderunt sacerdotes uiam domini et ignis comedit indices eorum, et non fuit in eis qui inuocaret me. Item in michaea propheta: Et sacerdotes cum muneribus respondebant, et in dominum requiescebant dicentes: nonne dominus. est in nobis? Item in hieremia propheta:s o mali pastores ! conrupistis oues meas, docentes eas secundum uoluntates uestras, et quae uera sunt non docuistis eas. Item in sophonia propheta: Sacerdotes eius contaminant sancta et reprobant legem. Item in malachiel propheta: Vos sacerdotes, qui fallitis nomen meum, et dixistis: in qua re fefellimus nomen tuum ? offerentes ad altarium meum panes pollutos. non est mihi uoluntas, dicit dominus

1 Oe. 6, 9 et Oa. 7, 7 4 Mich. 8, 11 6 Hier. 23, 1 9 Soph. 3, 4 11 Mal. 1, 6. 7. 10 1 oseae SV, osae M propheta om. MVLC ahsconderunt ... ] 08. 6, 9 ἐχϱνψαν ἱεϱει̃ς odov ϰυϱίου, OS. 7, 7 ϰαὶ ϰατέϕαγενϰὺϱ tovg ϰϱιτάς αὐτω̃ν eod. Alex. 2 comedet MVC 3 illorum C 4 michea SMVL, mychea C propheta om. MYLC 5 dum M VL, dm C, dno S (364, 5) 6 verba Item — 0 mali — docuistis eas om. MYLO 9 item in sofonia prof. S, item in sophonia LC, item sophoniaa (om. item F) MV 10 sancta MVLC, sèm (a 8. Z. m. 1) S malachiel SMLC, maclachisl V proph. om. MVLC 12 in qua re fefellimos MLC: in qua I refellimus S, in qua re fefellimus (le 8. lin. a m. al.) V altare C 13 uoluntas] add. in nobis V2v

omnipotens, et sacrificium non accipiam de manibus uestris. Item in ezechiel propheta: Et ideo, pastores, audite uerbum domini: ecce lac deuoratis, et lanis eorum cooperitis uos, et quod crassum est iugulastis, et oues meas disper* sistis: quod infirmum erat non confortastis, et quod male habebat non curastis, et contritum non alligastis, et quod errabat non conuertistis, et quod periebat non requisistis, et fortem oppressistis labore. et dispersae sunt oues meae, eo quod non sint pastores, et factae sunt in deuorationem omnibus bestiis agri. et dispersae sunt oues meae super omnem montem et in omnem collem altum, et super faciem totius terrae dispersae sunt, nec erat qui requireret neque qui reuocaret. Item in malachiel propheta: Qui inritastis dominum in uerbis uestris, et dixistis: in quo inritauimus eum? in eo quod dicatis: omnis qui facit malum bonum est coram domino, et ipsi in eis placuit. et ubi est deus

2 Ezecb. 34, 2-6 18 Mal. 2, 17 1 ezechiel SMV, iezechiel (ihez- C) LC proph. om. MVLC S dominus S earum L uos cooperitis MVLC 4 grassum S *iulastis (rasa o) S, iogulatis F* 5 erat infirmum V 7 periebat SMV1, perierat Lv, peribat VC 8 oppraessistis SMY, obpressistis L disperse et facte L 9 sint SM*, sunt M1 VL C deuoratione SV 10 besteia S 12 depresse S requireret S: eriperet MVLC 18 verba Item — Qui — contaminabuntur Item om. V malachiel SMC, malachia L proph. bm. MLC qui MLC: quia S irritastis MLC 14 inritabimaa S; irritauimus M LC 15 quot M malum Sv, peccatum MLC . bonum S (χαλόv): bonus MLCv 16 ipse MLC

iustitiae? Item in osee propheta: Sacrificia eorum tamquam panis luctus: omnes qui manducant ea contaminabuntur. Item in numeris: Separamini a tabernaculis hominum istorum durissimorum, et nolite tangere ab omnibus quae sunt eis, ne simul pereatis in peccato eorum.

In exodo: Et sacerdotes, qui accedunt ad dominum, sanctificentur, ne forte derelinquat eos dominus. Item illic: Et facies illis bracas lineas, ut tegant inuerecundiam

1 Os. 9, 4 8 Num. 16, 26 9 Ex. 19, 92 11 Ex. 28, 42 1 osseae 8, ose M proph. om. MLC (saepiss.) 2 omnia S 8 separamims S hominum MVLC: om. S 5 eis S (αὐτοι̃ς): in eis MVLC peccatis MVLCv eormn] add. Item S 6 XLVI L. 8 ordinatione S, ordini MVLC et eclesiasticae S discipline M 11 in exodo MVLC (8. i.) braccas V innerecundiam MV1, inuerecuntiam (ecuntiam in ras. m. 1) S, uerecundiam LC, in uerec. V2 .

corporis, a lumbis usque ad genicula. Item illic: Omnis qui tetigerit altare sanctificetur. Item in leuitico: Sancti erunt domino suo, et non coinquinabunt nomen domini dei sui, et dona ipsi offerent, et erunt sancti. mulierem meretricem et coinquinatam non accipient, mulierem eiectam a uiro non accipient, quia sancti sunt domino deo suo. et sanctificabis eos. dona enim domini dei uestri hi offerunt: sancti erunt, quia sanctus sum ego dominus qui sanctifico eos. Item illic: Et locutus est dominus ad aaron, dicens: uinum et sicera non bibetis, tu et filii tui tecum, quando introibitis in tabernabulo testimonii, uel cum accedetis ad altare, ne moriamini. estote sancti, quia sanctus sum ego dominus deus uester. Item in paralipomenon I: Et uocauit dauid sadoc et abiathar sacerdotes, et leuitas arihel, asea, iohel, aminadab. et dixit illis: uos principes familiarum

1 Ex. 29, 37 2 Len. 21, 6-8 9 Leu. 10, 8 et 9 18 I Par. 15, 11. 12. 14 1 tUrba Item — Omnis — sanctificetar Item om. Y 2 leuuitico S 8 deo MVLC inquinabunt C 4 et erunt MVLC: erunt S 7 hii SMV 9 in leuitico MVLC aron SM 10 siceram Y\'C quando om. C 11 tabernacolum MVLC acceditis MVLC 12 sancti estote MVLC quia] quoniam C 18 in libro MLC paralippemenon L, paralypomenon C primo MC, om. L 14 saddoc S, sadoch M abiatar V, abyathar C leuuitas et leuuitarmn et leuuitae 8 arihel ML: ariel SVC 15 asaa L, ase C iohel MVL: ioel SC aminadap M

leuitarum, purificamini uos et fratres uestri, et reportate arcam domini dei israhel ubi paraui ei. et purificati sunt sacerdotes et leuitae, ut portarent aream domini israheL Item paulus apostolus ad titum: Huius rei gratia reliqui te cretae, ut quae deerant corrigas et constituas per ciuitates presbiterium, sicut ego tibi disposui. si quis est sine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusatione Iuxoriae, aut non subditos. oportet enim episcopum sine crimine esse, tamquam dei dispensatorem, non superbum, non iracundum, non uinolentum, non turpis lucri adpetitorem: sed hospitalem, benignum, prudentem, iustum, sanctum, continentem, obtinentem secundum doctrinam fidele uerbum, ut potens sit exhortari in doctrina sana et contradicentes reuincere. sunt enim multi etiam non oboedientes, uaniloqui et seductores. Item adtimotheum I: Humanus sermo: si quis episcopatum cupit, bonum opus desiderat. oportet enim episcopum inreprehensibilem esse, unius uxoris uirum, sobrium, prudentem, ordinatum, hospitalem, docibilem, non uinolentum,

4 Tit. 1, 5-10 15 I Tim. 3, 1-10 2 archam MC (bis) istrahel S (bis) S domini] add. dei MC 4 uerba Item — Hnins — Humanus— Diaconee - - in christo iesu Item om. V apostoius om. MLC 5 qae (e ex i corr. m. 1) S et Sv: nt MLC (xal) 6 presbiteros (praesb- M) JlL, sacerdotes C 7 habens filios C 8 luxuriae LC 9 dispinMtorem M 10 turpi lucri appetitorem ML obtinentem S (ἀντεχόμενον): oboedientem MLC (obed- C), ampleeteatem v 18 exortari ML 14 obqdienteB S, obed- C 15 prima MC 16 capit S, deriderat MLCo 17 inrepraehensibilem (-liY C) SMC subriun S 18 ordinatam SMC: ornatam Lv non percussorem, sed modestum, non litigiosum, non cupidum, domum suam bene regentem, filios habentem subditos cum omni castitate — si quis autem suae domui praeesse nescit, quomodo ecclesiae dei diligentiam habebit? —, non neophytum, ne in superbiam elatus in iudicium incidat diaboli. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat et laqueum diaboli. diaconos similiter castos et pudicos, non bilingues, non multo uino deditos, non turpis lucri adpetitores, non cupidos, habentes sacramentum fidei in conscientia pura. et hi quoque probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Item illic: Diacones sint unius uxoris uiri, qui filiis bene praesunt et suis domesticis. qui enim bene ministrauerint, gradum bonum sibi adquirunt, et multam fiduciam in fide quae est in christo iesu. Item petrus apostolus in epistula I: Seniores autem qui in uobis sunt obsecro ego testis iesu christi passionum, similiter maior natu et futurae declarationis laudis socius, ut regatis plebem domini, curae

12 I Tim. 8, 12 et 13 16 I Petro 5, 1-7 1 litigOBum S 4 ecclesiam M dei ante diligentiam om. 8 non neofitam SML, nonne offitiam C1 5 incedat S (bis) diabuli S (bis) 7 opbropriam S, obprobriom MLC diaconos Sv: presbiteros (praesb- M) MLC 8 castos et pndicos S: pndicos castos (om. et) MLC, padicos v (σεμvούς) 9 debitos S turpi lucri appetitores ML 10 hii SM 11 primum om. MLC 12 item illic om. MLC diacones SMLC sint] similiter ML C mores S 18 presint L, praefuit M minietrauerit L 14 bonum sibi gradum adquirit MLC uerba et multam f. i. f. q. e. i. christo iesu om. MLC ide] se de S 15 apostolus om. MLC 16 aepistola S 17 testes L, estis S maiores MLC 18 sotios L cura MVaL, curam V\'O

habentes non in auaritia neque in dominatione fratrum, sed uoluntarie ex animo libenter. et sine reprehensione, ut forma sitis ouibus, in operibus bonis, in omni conuersatione quae secundum deum est: ut cum apparuerit princeps pastorum, rationem reddatis de ouibus, et percipiatis illam floridam et inmarcescibilem gloriae coronam. similiter et iuniores subiecti estote senioribus. omnes autem quietem et humilitatem animi induite: quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. humiliate ergo uos sub potente dextera dei, ut uos exaltet in tempore uisitationis suae: omnem sollicitudinem uestram proicientes in eum, quoniam ipsi cura est de omnibus. Item in euangelio secundum matthaeum: Quisnam est fidelis seruus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibaria in tempore? beatus seruus ille, quem ueniens dominus eius inueniat sic facientem. amen dico uobis, quia super omnia quae possidet constituet illum. quod si dixerit malus ille seruus: tardat dominus meus uenire, et coeperit percutere conseruos suos, sedens et

12 Matth. 24, 45-51 2 uoluntariae SMVL repraehensione SMVC 6 inmarciscibilem S, -cessibilem LC subiecti S: subditi MVLOv 8 induentes M VLC 9 potente SV: potenti MLCv dei deztera C 11 quoniam Sv: quia MVLC ipse M est cura MVlL omnibus S, nobis MV LCv 12 uerba item in euangelio om. Y euog sec math S quis sapiens sernns (et prudens 8. Im. add. al. m.) C 14 cibaria (cyb- C) LC: cibariam (cyb- S) SMV, cibum v, τήν τϱοψήν 15 conueniens L, quum uenerit v inuenerit MVLCv 17 illom] eum Cv 18 cepit VC sedens et bibens MVLC: sedentes et bibentee S, manducet autem et bibat r, ἐσϑίη̩δὲ xai πιvη(interpres scripsisse uidetur: edens et b.)

bibens cum luxoriosis, ueniet autem dominus serui illius in die qua non sperat et hora qua non sentiet, et diuidet eum partemque eius cum infidelibus ponet: illic erit fletus et stridor dentium. Item paulus apostolus ad colossenses: Dicite archippo: uide ministerium quod accepisti, ut illud inpleas. Item in leuitico: Ab ostio tabernaculi testimonii non exies septem diebus, donec inpleatur dies consummationis uestrae. Item illic: Ad ostium tabernaculi testimonii sedebitis septem diebus die et nocte. custodite obseruationes domini, ne moriamini.

In exodo: Descendit autem moyses de monte ad populum, et dixit illis, et sanctificauit eos: et lauerunt uestimenta sua. et dixit ad eos: estote parati tribus diebus, et ne accesseritis ad mulierem. Item in deuteronomio: Ecce ostendi uobis iudicia et iustitias, sicut mandauit mihi dominus, facere sic in terra, in qua uos introibitis ibi possidere eam. et seruate et facite, quia haec est prudentia uestra et intellectus coram

5 CoL 4, 17 6 Leu. 8, 33 8 ib. 36 13 Ez. 19, 14 et 15 16 Deut. 4, 5-9 1 luxuriosis VLC serui om. MVLC 2 die S non sentiet S, nescit MVLC, ignorat v, ού γιvώσχει 4 verba Item - Dicite — Ab — Ad — moriamini om. MVLC 5 arcippo S 6 leuuitico S osteo et osteum S 7 diq S 11 XLYII L 18 discendit S 17 sic] 8. lin. add. facietis V1 (cf. v) 18 et ante seruate om. MVLC

omnibus gentibus, quaecumque audiermtiastitias istas, et dicent: ecce populus prudens et sciens quae gens tam magna haec. quia quae est tam magna gens, cui sit deus adpropinquans, sicut dominus deus noster in omnibus in quibuscumque inuocauerimus eum? et quae alia gens tam magna, quae habeat iustitiam et iudicia iusta secundum omnem legem istam, quam ego trado uobis coram uos hodie? adtende tibi et serua animam tuam, ne obliuiscaris omnia uerba, quae uiderunt oculi tui, et ne recedant de corde tuo omnibus diebus uitae tuae. et instrues filios tuos et filios filiorum tuorum. Item in libro paralipomenon II ioadas sacerdos: Et statuit ostiarios super portas domus domini, et non intrabit inmundus in omni re. Item petrus apostolus I: Et uos sancti in omni conuersatione estote, quia scriptum est: sancti estote, quia et ego sanctus sum.

12 n Par. 28, 19 18 I Petro 1, 15 et 16\' 1 quicumque MVL 2 quae MVLC, om. S, xo 8 gens] hę gens C 5 et que alia gens et I tam S 6 omnem om. C 7 ego om. MVLC uobis V* bodiae S 11 uerba Item - Et statuit — Et — sanctus sum om. V in paralipomenon (paralfppemen L, paralypom- q libro MLC ioiadas LC 12 et ante statuit. om. MLC constituit Cv hostiarios MC intrauit MLC 18 immundus M in (om. in M) epistola petri prima (I L) MLC 14 uos in omni conuereatione sancti MLC 14 scribtom S 15 et om. M sum scs L