XXXVI. DE PATIENTIA.

In prouerbiis: In corde uiri boni inuenietur patientia: nam in corde insipientium non agnoscitur. Item illic: Melior est uir patiens quam fortis: nam qui retinet iram, melior est quam qui ciuitatem capit. Item illic: Qui parcit uerbum proferre durum, prudens est: patiens autem uir sapiens est. Item illic: Patiens uir copiosus in sapientia: pusillianimis autem uehementer insipiens. Item apostolus

sciens uestrum? monstret de bona opera conuersationem suam in mansuetudine et prudentia.

XXXVI. DE SAPIENTIA. In prouerbiis cap. XVII: Cor sapientis querit doctrinam. Item cap. XVI: Melior est patiens uiro forte et qui dominatur amico suo expugnator urbium. Item cap.

XVIII: Qui moderator sermones suos doctus et prudens est. Item cap. XVIIII: Cor prudens possidebit scientia et auris sapientium

Iacobus cap. XII: Quis sapiens et disciplinatus inter uos? ostendat ex bona conuersatione operationem suam in mansuetudine et sapientia.

XXXVI. DE SAPIENTIA. In prouerbiis cap. XVII: Cor sapientis quaerit doctrinam. Item cap. XVI: Melior est patiens uiro forti et qui dominatur animo suo expugnatore urbium. Item cap. XVIII: Qui moderatur sermones suos doctus et prudens est. Item cap. XVIIII: Cor prudens possidebit scientiam et auris sapientium

1 Iac. 8, 18 5 Prou. 14, 88 (cf. Sabat.) 7 Prou. 16, 82 8 Prou. 17, 27 10 Prou. 14, 29 14 Prou. 15, 14 et 18, 15 1 de bona opera (bono opere V) conuersationem suam in MVLC .4 de sapientia MVLC 5 prouerbiis] add. salomonis C patientia S: sapientia MVLCv (σοϕία), cf. Sabat. 6 agnoscetur MV LC illic] in prouerbiis MVLC (sic infra) 7 uir om. Lv patiens Sv: sapiens MVLC (μαϰϱόϑυμος) retinet S: continet MV LC 8 parcet MV*LC 9 prudens est S: prodest ei MVLC (ἐπιγνώμων) 10 uerba Item — Patiens - - insipiens om. V 11 pusillauimis (-mes L) MLC apostolus om. MVLC ad th.essalonicenses I: Patientes estote ad omnes. uidete ne quis malum pro malo alicui reddat, sed semper quod bonum est sectamini in inuicem et in omnes.

XXXVII. DE HVMILITATE.

In prouerbiis: Omnis opera humilis manifesta aput deum: nam impii in die malorum cadebunt. Item illic: Humilkt ualde spiritum tuum: quoniam uindicta carnis impii ignis et uermis. Item illic: Responsum humile auertit iram. Item illic: Humilitas exaltat gentes. Item in psalmo XXXIII: Iuxta est dominus his qui tribulato sunt corde, et humiles

quaerit doctrina. Ad tesalonicenses I cap. : Patientes estote ad omnes.

XXXVII. DE HVMILITATE. In prouerbiis cap. : Omnis opera humilis mansueta. Item cap. : Humiliens uade spiritum tuum. Item cap. : Responsio mollis frangit iram. Item cap. : Hnmiliat et exaltat. In psalmo XXXIII: Et humiles

quaerit doctrinam. Item ad thesealonicenses I cap. VII: Patientes estote ad omnes usque in inuicem et in omnes.

XXXVII. DE HVMILITATE. In prouerbiis cap. : Omnis opera humilis mansueta apud deum. nam impii in domo malorum cadent ∗∗∗∗∗. Item cap. XV: Responsio mollis frangit iram. In ecclesiastico cap. VI: Humilians ualde spiritum tuum usque impii ignis et uermis. Item cap. VI: Est enim qui humiliat et exaltat, circumspector deus. In psalmo XXXIII: Et humiles

1 I Thess. 5, 14 et 15 6 Prou. 16, 2 7 Ecdi. 7, 17 (19) 9 Prou. 15, 1 10 Piou. 14, 84; cf. Eccli. 7, 11 (12) et I Reg. 2, 7 11 Ps. 83, 19 17 EcclL 7, 11 (12) 1 teasalomcenses SC, thesalonicenses MV, thesol- L prima MC 2 quod bonum est inuicem sectamini in (et in V) omnes MVLC 6 omnis libri manifesta S: mansueta MVLC (ϕανεϱά) 7 cadebunt SMV1L: cadent VC illic] in prouerbiia MVLC (sic infra) humilians MV1LC1 8 uade ML 9 uerba Item — Responsum - - HumiL - - Iuita - - saluabit om. V 10 humilitas S: humiliat et MLC (Prou. 14, 34 διϰαιοσύνηὑψοι̃ ξϑνος. Eccli. 7, 11 (12) ἔστι. yciQ 6 ταπεινω̃ν ϰαὶ ἀνυψω̃ν) spiritu saluabit. Item in esaia propheta: Quia misertus est deus populo suo, et humiles populi sui consolatus est. Item illic: Et ad quem respiciam, dicit dominus, nisi ad humilem et quietum et trementem uerba mea? Item in euangelio secundum matthaeum: Quicumque autem humiliauerit se, exaltabitur, et qui se exaltauerit, humiliabitur. Item in epistula petri I: Omnes autem quietem et humilitatem animi induite: quia dominus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Item iacobus apostolus: Humiliate uos deo. et resistite diabulo, et fugiet a uobis. proximate deo, et proximabit uobis. Item illic: Humiliamini ante conspectum domini, et exaltabit uos.

Spiritas saluabit. In esaia cap. : Et humiles populi sui consolabitur. Item cap. : At quem respiciem, dicit dominus, nisi ad humilem et quietum. Secundum matheum cap. :

Quicumque autem humiliauerit se et exaltabitur. Petrus in epistula I cap. : Omnes quietem et humilitatem animi induite, quia dominus superbus resistit, humilibus autem dat gratia. Iacobus cap. : Humiliate uos deo, et proximabit uobis. Item cap. : Humiliamini in conspectu domini et exaltauit uos.

spiritu saluabit. In esaia oap. : Quia consolatus est dominus populum suum et pauperum suorum miserebitur. Item cap. : Ad quem respiciam, dicit dominus, nisi ad humilem et quietum et trementem uerba mea. Secundum matheum cap. XVIII: Quicumque ergo humiliauerit se. Petrus in epistula I cap. XVIlII: Omnes autem inuicem humilitatem insinuate usque humilibus autem dat gratiam. In epistula iacobi cap. XIII: Adpropiate domino et adpropinquabit uobis. Item cap. XEI: Humiliamini in conspectu domini et exaltabit uobis.

1 Es. 49, 18 3 Es. 66, 2 5 Matth. 23, 12 7 I Petro 5, 5 10 Iac. 4, 7 11 Iac. 4, 10 1 uerba Item — Quia m. - - consolatns est om. M isaia L, yt- VC (proph. om.) 2 consolabitur VLC, παϱεϰάλεσεν 3 illic] in esaia (is. VL, ys- C) MVLC 4 uerba Item — Quicumque - - (lin. 12) exaltabit uos om. V 5 euuang sec mattheum 8 6 uerba et qui 8. exalt. humiUabitur om. MLG item petrus in epistola I (prima MG) MLG humilitatem et quietem C 8 animae M 9 apostolus om. MLC 10 uerba et resistite d. e. a u. p. deo om. M LC fugiet addidi 11 proximauit SM, -bit LC illic] iacobus MLC 12 exaltauit M uobis L XII, Aug. 3, 1. 80

XXXVIII. DE SAPIENTE.

In prouerbiis: Beatus homo qui inuenit sapientiam, et inmortalis qui inuenit prudentiam. melius est enim illam mercari quam auri et argenti thensauros. Item illic: Gloriam sapientes possidebunt, et insipientes diuident contumeliam. Item illic: Sensus bonus accedit ad eos qui nouerunt eum, uir autem prudens inueniet eum. Item illic: Ornamentum adulescentibus sapientia, gloria autem seniorum cani. Item illic: Da sapienti occasionem, et sapientior erit: notum facio iusto, et adiciet percipere. Item illic: Sapiens corde percipiet mandata. Item illic: Sapientes celabunt intellectum. I

XXXVIII. DE SAPIENTE. In prouerbiis cap. IIII: Beatus homo qui inuenit sapientia. Item cap. IIII: Gloriae sapientes possidebunt Item cap. X: Da sapienti et addetur ei sapientia. Item cap. XI: Sapiens corde praecepta suscepit. Item cap. XI: Sapientes abscondunt scientiam. Item cap. XIII: Lux sapi-

XXXVIII. DE SAPIENTE. In prouerbiis cap. IIII: Beatus homo qui inuenit sapientiam usque purissimi fructus eius. Item cap. IIII : Gloriam sapientes possidebunt: stultorum exultatio ignominia. Item cap. xlm: Sapiens timet et declinat malum us que confidit. Item cap. XXI: Eznltatio iuuenum fortitudo eorum et dignitas senum canities. Item cap. X: Da sapienti occasionem et addetur ei sapientia: doce iustum et festinabit accipere. Item cap. XI: Sapiens corde praecepta suscipit. Item cap. XI:

8 Prou. 8,18 et 14 5 ib. 85 7 Prou. 19, 7 gr. 8 Prou. 20, 29 10 Prou. 9, 9 11 Prou. 10, 8 12 ib. 14 21 Prou. 14, 16 2 de sapientia L, decipiente V 4 inmortalia SVL: immortaiis MC, ϑνητός melior L illa SMV1L 5 in prouerbiis MV LC (8. i.) 7 adcedit F1 ad eos] a deus S 8 uerba Item- Ornamentom — 467, 8 sahius erit om. V ubi supra MLC 9 adulescentibos (adol- L, adhol- C) ornamentum MLC sapientiae L senum C 10 et MLC, om. S, cf. 449, 11 et notum MLC 11 illic] ubi supra MC, in prouerbiis L 12 illic] in prouerbiis MC, ubi supra L caelabunt SM

Item illic: Vir autem sapiens quiete agit. Item illic: Vir sapiens sedes est intellectus. Item illic: Lex sapienti fons uitae. Item illic: Cor sapientium possidebit sensum. Item illic: Thensaurus desiderandus requiescit in ore sapientis. Item illic: Melior est uir sapiens quam fortis et uir prudentiam habens quam ager magnus. Item illic: Sapientes non declinant de ore domini, sed cogitant in consiliis. Item illic: Qui ambulat sapienter, saluus erit. Item in ecclesiastico: Cor sapientis intellegitur in sapientia. Item illic: Non abscondas sapientiam tuam in decore: in lingua enim cognoscitur sapientia, et sensus et scientia doctrinae

entis fons uitae. Item cap. XV: Corona . sapientium diuitiae. Item cap. XVI: Cor sapientis querit doctrinam. Item cap. XV: In corde prudentis requiescit sapientia. In ecclesiastico cap. : Cor sapientis intelligitur in sapientia. Item cap. : Non absconde sapientiam tuam. Item cap. X: Sapiens in uerbo

Sapientes abscondunt scientiam. Item cap. XI: In labiis sapientis muenitur sapientia. Item cap. XIII: Lex sapientis fons uitae. Item cap. : Thesaurus desiderandus requiescit in ore sapientis. Item cap. XI: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter. Item cap. XV: Corona sapientium diuitiae eorum. Item cap. XV: In corde prudentis requiescit sapientia. Item cap. XVI: Cor sapientis quaerit doctrinam. In ecclesiastico cap. IH: Cor sapientis intelligitur in sapientia. Item cap. VIIII: Beatus uir qui in sapientia sua meditabitur, usque circuminspectionem dei. Item cap. IIII: Non abscondas sapientiam tuam in decore eius, in lingua enim cognoscitur sapientia, usque operibus iustitiae.

1 Prou. 11, 12 2 Pr. 12, 28 Pr. 18,14 8 Pr. 18, 15 4 Pr. 21, 20 5 Pr. 16, 82 6 Pr. 24, 7. 8 gr. 8 Pr. 28, 18 9 Eccli. 8, 29 (81) 10 Eccli. 4, 28. 24 (28. 29) 12 (21) Pr. 14, 24 13 Pr. 15, 14 14 Pr. 14, 88 v 17 Pr. 10, 18 20 Pr. 10, 9 1 ubi supra MLC (sic 3. 5. 6) quiete agit: ἡσυχίαν ἄγει, alt: illic] in prouerbiis MC, abi supra L (sic 2. 4. 8) 2 ἀνὴϱ συνετός ϑϱόνος αἰσϑήσεως, ap. Augustifl: anima iusti sedes sapientiae in ps. 46,10. 96, 5. a. i. s. eat s. ib. 79, 2. serm. 53, 7. 200, 1. s. s. a. iusti: thronus enim latine aedes dicitur i. ps. 98, 3. a. i. thronus sap. ib. 121, 9 sedis 8 sapientis v 5 sap. (om. uir) MLC et.. ] xai .. Alx. 9 in om. V 10 ubi supra MVLC in decore MVv, inde deore S, in dedecore LC 30*

in uerbis ueritatis, et firmamentum in operibus iustitiae. Item illic: Sapientia humilis exaltabit caput illius, et in medio magnatorum considere illum faciei Item illic: Felix sapiens, qui in sapientia sua ueritatem et iustitiam meditatur, et in sensu suo cogitabit circuminspeotioaem dei! Item. illic: Homo sapiens in omnibus metuebit. Item illic: Sensati in uerbis sapienter egerunt, et intellexerunt ueritatem et iustitiam, et plorauerunt ad prouerbia et iudicia. Item illic: Homo sapiens tacebit usque in tempus: laaeigus autem et inprudens non seruabunt tempus. Item illic; Sapiens in uerbis se ipsum adfabilem facit. Item illic: Osprudentis

producet se ipsum. Item cap. X: Homo sapiens in omnibus metuebit. Item cap. X: Sensati in uerbis sapienter egerunt. Item cap. XI: Homo sapiens tacebit usque ad tempus. Item cap. X: Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Item cap. XIIII:

Item cap. XI: Os prudentis quaeritur in ecclesia et uerba illius cogitabunt cordibus suis. Item cap. VIII : Sapientia humiliati exaltauit caput illius, usque considere illum faciet. Item cap. X: Homo sapiens in omnibus metuit usque dabit confessionem. Item cap. X: Sensati in uerbis et ipsi sapienter egerunt usque prouerbia et iudicia. Item cap. XI: Homo sapiens tacebit usque ad tempus usque non seruabunt tempus. Item cap. : Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Item cap. : Sapiens in uerbis producit se ipsum usque placebit magnatis. Item cap. XVIIII: Homo sensatus credit legi dei. Item cap. XIIII:

2 Eccli. 11, 1 8 Eccli. 14, 20 (22) 6 Eccli. 18, 27 7 ib. 29 9 Eccli. 20, 7 10 ib. 13 11 Eccli. 21, 17 (20) 23 Eccli. 20, 29 2 uerba Item — Sapientia - - (p. 470, 1) scientia est om. V in ecclesiastico MC, ubi supra L (sic l. 6) exaltabit SCv: exaltauit ML S conaedere MLCv facit ML illic] ubi supra MLC 4 sapiensa S 5 cogitabit SCv: cogitauit ML circumspectionem MLCv 6 metuebit SL, meWuit (ras. ue) M, metuet Cv ubi anpra MLC (sic l. 9, 11) 7 n intellexerunt C 8 et plorauerunt] explorauerunt M 9 in] ad Cv autem om. C 10 seruabunt] add. usque ad L illic] in eccleaiastico MLC 11 affabilem X, amabilem MCv (πϱοσϕιλη̃)

quaeritur in ecclesia et uerba illius cogitabunt in cordibus suis. Item illic: Homo pius in sapientia manet sicut sol: nam stultus quasi luna inmutatur. Item illic: Homo sensutus credit legi dei. Item illic: Vir peritus multos erudiuit, et animae suae suauis est. Item illic: Vir sapiens inplebitur benedictione, et uidentes illum laudabunt. Item illic: Sapiens in populo hereditabit honorem, et nomen eius erit uiuens in aeternum. Item in ecclesiaste: Cor sapientium in domo luctus, et cor insipientium in domo luxoriae. Item illic: Verba sapientium in requiem audientium. Item iob; Quoniam sapientia est timere dominum: abstinere autem se

Homo sanctus in sapientia manet sient sol. Item cap. XXII: Vir peritus qui multos erudiuit et animae suae suauis est. Item ibi: Vir sapiens inplebitur benedictione. Item ibi: Sapiens in populo hereditauit honorem. In ecclesiastic cap. II: Sapientis oculi in capite eius. Item cap. XI: Verba sapientium audiuntur in silentio. In iob cap. X: Quoniam sapientia est timere domi-

Homo sanctus in sapientia manet usque stultus sicut luna inmutatur. Item cap. XXII: Vir peritus qui multos erudiuit et animae suae suauis est. Item cap. XXII: Vir sapiens implebitur benedictione et uidentes illum laudabunt. Item cap. XXI: Sapiens in populo hereditabit honorem et nomen eius erit uiuens in aeternum In ecclesiaste cap. VII: Cor sapientium ubi tristitia est et cor stultorum ubi laetitia. Item cap. XI: Verba sapientium audiuntur in silentio. Iniobcap. : Et dirit homini: ecce

2 Eccli. 27,11 (12) 8 Eccli. 33 (36), 3 4 Eccli. 37, 19 (22) 5 ib. 24 (27) 7 ib. 26 (29) . 8 Eccle. 7, 5 10 Eccle. 9, 17 11 Iob. 28, 28 15 Eccle. 2, 14 1 queritur LC in ecclesiam SMC illorum C cordibus (om. in) MLC 2 illic] in ecclesiastico MLC 3 quasi] ut C, sicut v inmutatur (imm- M) SML, mutatur Cv illic] ubi supra MLC (5. 6) sensutus S: sensatus MLC 4 illic] in ecclesiastico MO, ubi supra L (8. 10) peritus qui αμ (cod. AmiatJ erudiuit MLCv, erudibit S 5 implebitor MLC 7 sapiens Sv; uir sapiens MLC populo (om. in) 8 hereditauit M eius om. M ab imtio folii 8 uiuens erit MLC 9 luzuriae LC 10 requie MLC iob MLC: illic S 11 timere deum C

a malis scientia est. Item tobi: Adtende autem tibi, fili, in omnibus operibus tuis, et esto sapiens in uniuersis sermonibus tuis: et quod nolueris tibi fieri, alio ne feceris. Item in prouerbiis: Sapiens timendo declinat a malo, stultus uero sibi confidens miscetur iniquo.

XXXVIIII. DE CONVERSATIONE IVVENVM.

In psalmo CXVIII: In quo corrigit iuuenior uiam suam? in custodiendo sermones tuos. Item in prouerbiis solomonis: Scire sapientiam et disciplinam, et intellegere sermones prudentiae, ac percipere uersutias sermonum, atque intellegere iustitiam ueram, et iudicium dirigere iustum: ut det innocentibus astutiam, puero autem iuniori sensum et peritiam: his enim auditis sapiens sapientior erit. Item

num. Tobias cap. : Adtende autem tibi, fili, in omnibus operibus tuis et esto sapiens. In prouerbiis cap. : Sapiens timendo declinat a malo.

XXXVIIII. DE CONVERSATIONE IVVENVM. In psalmo CXVIIII: In quo corregit iunior uiam suam ? In prouerbiis cap. :

timor domini ipsa est sapientia usque intelligentia. In tobi cap. : Adtende tibi, fili, ab omni fornicatione usque uide, ne alteri tu aliquando facias. Item in prouerbiis cap. XIIII: Sapiens timet et declinat malum.

XXXVIIII. DE CONVERSATIONE IVVENVM. In psalmo CXXIIII: In quo corrigit iuuenior uiam suam? In prouerbiis cap. I: Ad sciendam sapientiam et disciplinam usque sapiens sapientior .

1 Tob. 4, 14 et 15 (16) 4 Prou. 14, 16 8 Ps. 118, 9 10 Prou. 1, 2-5 1 scientia (os. eat) C attende VC 8 alio SL (cod. Amiat.): alii MVC, alteri v facias Mv 8 sakno V CXVII S, num. om. L corrigit SVLCv: corriget M (ϰατοϱϑώσει), cf. 334, 3 iunior C 9 aolomonis om. MVLC 10 et (ante iatelleg.) om. MVLC 11 adq; S 12 dirigerej diligere VLC (ϰατευϑύνιν) 14 enim S: autem MVLC

illic: Fili, non te conpraehendat mala cogitatio, quae dereliquit doctrinam adulescentiae, et testamentum diuinum oblita est. posuit enim aput mortem domum suam, et aput infernum cum terrigenis sunt cursus eius. omnes qui uadunt per illam, non reuertentur, sed in paenitentiam uenient Item illic: Fili, ne deficias: serua autem meum consilium et cogitationem: ut uiuat anima tua semper et gratia sit circa tuam ceruicem. tunc sanitas erit carnibus tuis et diligentia ossibus tuis. Item illic: Vias impiorum noli ingredi, neque aemuleris uias iniquorum: in quocumque loco castra constituerint, non eas illuc: diuerte autem ab eis et declina. Item illic: Omni custodia serua cor tuum: ex his enim exitus sunt uitae. aufers a te prauum os, et iniqua labia longe expelle a te. oculi tui recta uideant, palpebrae autem tuae adnuntient iusta. recta itinera fac tuis pedibus, et uias tuas dirige: nec

At scientiam et disciplinam. Item cap. VI: Fili mi, adtende sapientia mea. Item cap. VIII: Fili mi, custode sermones meos. Item cap. VIII: Nunc ergo, fili, audi me et adtende uerba oris mei. Item cap. V: Omni custodia serua cor tuum. In eccle-

erit. Item cap. IH: Fili mi, si susceperis sermones meos usque omnes qui ingrediantur ad eam non reuertentur. Item cap. III: Fili mi, ne obliuiscaris legis meae usque et inrigatio ossuum tuorum. Item cap. V: Non delecteris semitis impiorum usque declina et desere eam. Item cap. V: Omni custodia serua cor

1 Prou. 2, 16-19 6 Prou. 8, 1-8 9 Prou. 4,14 et 15 12 ib. 28-27 16 Prou. 5, 1 17 Pr. 7, 1 18 ib. 24 20 Pr. 2, 1. 19 1 ubi supra MVLC (9. 11) conpraehendat SMV, compreh- L C cogitatio mala L dereliquid 8, derelinquit MVLC 2 et om. MVLC 4 terregenis SMV1 5 illic] in prouerbiu MVLC 6 consilium meum C 7 toam ceroicem S: tuum collum MVL, collum tuum C 9 emuleris VLC 10 in om. MVLC quocnmquae 8 constituerint castra V 11 deuerte MV autem om. C 12 sunt om. MVLC 18 aufers SML, aufer∗ (rasa s) V: aufer C 18 uerba prauum os et i 1. e. a te om. M repelle VLC 14 palphebrae SM1 (h rasa w M) annuntient MVC 15 nec) ne MC

declines in dextram uel in sinistram, auerte autem pedem tuum a uia mala. Item illic: Ornamentum adulescentibus sapientia, gloria autem seniorum cani. Item in ecclesiastico: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam, et usque ad oaoos inuenies sapientiam. quasi is qui arat et seminat accede ad illam, et suatiae bonos fructus illius. in opere enim illius exiguum laborabis, et cito edes de generationibus illius. quam aspera est nimium indoctis: et non permanebit in illa excors. Item illic: Cum sancto adsiduus esto, quemcumque cognoueris conseruantem timorem damiBi. Item illic: In multitudine presbiterorum prudentium sta, et sapientiae illorum ex corde coniungere: et omBem narrationem dei uelis audire, et prouerbia laudis non effugiant te. uidens sensutum euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exprimat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei, et in mandatis eius adsiduus esto: et ipse cor dabit tibi, et concupiscentia sapientiae dabi-

siasticocap. V: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam. Item ibi: In multitudine presbiterorum prudentium sta. Item cap.

tuum usque auerte pedum tuum a malo. Item cap. XXI: Bxultatio iuuenum fortitudo eorum, et dignitas senum canities. In ecclesiastico cap. V: Fili, a iuuentute tua excipe doctrinam usque et non permanebit in illa excors. Item cap. XXI: Cum uiro sancto maxime assiduus esto usque timorem domini. Item cap. V: In multitudine praesbyterorum prudentium sta usque

2 PrQu. 20, 29 4 Eccli. 6, 18-21 9 Eccli. 37, 12 (15) 10 Eccli. 6, 34 (85)-87 1 deiteram VLC uel] neque MVLC senestram S, sinistra M pedum 8 2 verba Item — Ornamentum - - (p. 474, l. 14) misericordiae saae om. V 5 his SM adcede N, accedit L 6 fructos S 9 et 10 illic] ubi supra MLC assiduus MLC 10 dei MC multitudinem S 11 praeabiterorum SM sta Si insta MLC 12 uellis M- 18 effugient L uidens S: et si uideris MLCv aensatum S: sensatum MLCv 14 oetiorum MLC: osjtuorum S exprimat S: exterat LCv, extiterat M cogitatum MLCv: agitatum S 15 in praeceptis eius maxime asaiduus eato MLC (om. dei et in mand.)

tor tibi. Item illic: Fili, in uita tua tempta animam tuam: et si fuerit nequa, non des -ei potestatem. non enim omni animae omne genus placet. Item illic: Adulescens, loquere in tua causa uix interrogatus. habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi inscius simul et quaerens. in medio magnatorum ne praesumas, et ubi sunt senes non multum loquaris. ante grandinem praecedit coruscatio, et ante hominem uerecundum praecedit gratia. et si hora est surgendi, non trices. praecurre autem prior in domum tuam: illic auocare, illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis aut uerbo superbo, sed in benedicendo eum qui te benedixit, qui te repleuit bonis suis et satiat te bonis suis. Item in ecclesiaste: Laetare, adulescens, in iuuentute tua, etbene disponat cor tuum in diebus adulescentiae tuae: et ambula in uia cordis tui sine macula et non in auda-eia in aspectu

: Fili, in uita tua tempta anima tua usque qui te benedixit bonis suis. In ecclesiasten cap. XI: Laetare, iuuenis, in adu-

dabitur tibi. Item cap. XVIII: Adulescens, loquere in tua causa uix usque ab omnibus bonis suis. Item cap. XXI: Fili, in uita tua tempta animam tuam usque omne genus placet. In ecclesiaste cap. XI: Laetare ergo, iuuenis, in adulescentia tua

1 Eccli. 87, 27 et 28 (30 et 31) 8 Eccli. 32 (35), 7—13 (10- 17) 18 Eccle. 11, 9 et 10 et Eccle. 12, 1 1 illic] in ecclesiastico MLC tempta enim animam S 2 nequam MLCv potestatem I omni S (om. non enim ab initio lineae) 3 omni genus 8 item illic om. MLC adolescens (adhol- C) M LC, adobscent S 4 in tua causa nix MLC: intuitu S abeat M1 5 querens SC 7 grandine M choroscatio MC 9 trices MLC, om. S, te trices v precnrre LC prior Sv: om. MLC illic anocare MLCv, illic aduocare C, illico nocare S 10 delectis S 12 uerba qui te r. b. s. e. a. te om. MLC replebit S 13 eccl, S, ecclesiastico MC, ubi supra L laetare (let- LC) MLC: om. S adulescens SM, adol- L, iuuenis Cv iuuentute] adholeacentia C (v) 14 adolescentiae (adhol- C) LC, iuuentutis v et ambula MLCv, ambnla S 15 in audacia| aspectu (om. in ab initio lineae) S

oculorum tuorum. et scito, quod super haec omnia adducet te deus in iudicium. repelle iram a corde tuo, et remoue nequitiam a carne tua, quia adulescentia et stultitia uanitas est. et memor esto eius qui te creauit in diebus adulescentiae tuae. Item in hieremia propheta: Sors mea dominus, dixi: ideo sustinebo ipsum. bonus est dominus sustinentibus eum. anima, quae quaesierit eum, bonum est sustinere et sperare in salutare dei. bonum est uiro cum portauerit iugum graue in iuuentute sua: sedebit singulariter et silebit, quia tulit super se iugum graue. dabit in fossa os suum: si tamen est spes patienti. dabit percutienti maxillam suam, et satiabitur in obprobriis: quia non repellet me in aeternum dominus. quia cum humiliauerit, miserebitur secundum multitudinem misericordiae suae. Item tobi: Tu autem in omnibus diebus uitae tuae, fili, time deum tuum, et ne uelis peccare uel praeterire praecepta eius: quoniam misericordia et ira ab ipso est. diligens autem iustitiam in omnibus diebus uitae tuae bene facito coram ipso, et noli ambulare in uiis iniqui-

lescentia tua. In hieremia cap. : Sors mea dominus, dixi usque secundum multitudinem misericordiae suae. In tobi cap. : Tu autem in omnibus diebus uitae tuae, fili, time dominum.

usque in diebus iuuentutis tuae. In lamentatione bieremiae cap. : Pars mea dominus, dixit anima mea usque secundum multitudinem miserationum suarum. In tobi cap. : Omnibus autem diebus uitae tuae in mente habe deum usque praecepta dei

5 Thren. 3, 24-32 14 Tob. 4, 5 (6) 8 adulescentiae et M 4 aduliecentiae S, adolesc- L, adholesc- C 5 iheremia C propheta om. ML C 7 quesierit L C 8 uiro cum] ut uir cum uir C 9 sedebit singularis et tacebit quoniam tulit MLC 10 grauae M 11 patiendi C 12 obprobriis (om. in) MLC repellet MLCv, repellit S 13 miserebitur] exaltabitur Cl 14 misaejricordiq S 15 dñm MVL uellis M 16 eius] add. et 8 17 dirigens autem ad iustitiam MV LC, diligens autem iustitiam S, cf. 368, 2 18 iniquitatib; S

tatis. Item illic: Et nunc, filioli, hoc est quod mando uobis, ut in quo instituo uos seruiatis deo et faciatis coram illo quod placet illi. sed et uos mandate filiis nestris ut operentur institiam et facientes elemosynam memores sint dei in omnibus uiis suis et benedicant nomen illius in omni tempore in ueritate et in tota uirtute sua. Item apostolus ad timotheum: Iuuenalia autem desideria fuge: sectare uero iustitiam, fidem, caritatem, pacem cum his qui inuocant deum de corde puro.

XL. NON PERIVRANDVM.

In leuitico: Non iurabitis nomine meo iniuste, et non profanabitis nomen sanctum: ego sum dominus uester. Item in psalmo XlIII: Qui iurat proximo suo et non decipit

Item cap. : Et nunc, filioli, neque in neritate et tota uirtute tua. Ad timotheum cap. : Iauenilia autem desidena fnge.

XL. NON PERIVRANDVM. In leui tico cap. : Non iurabitis in nomine meo iniuste et non prophanabitis nomen sanctum meum: ego dominus deus uester. In psalmo XlIII: Qui iurat proximo

nostri. Item in tobi cap. : Audite ergo, filii, patrem ueBtrmn, seruite domino in ueritate usque et tota uirtute sua. Ad timotheum n 〈II s. l. add.〉 cap. III: Iuuenilia autem desideria fuge usque de corde puro.

XL. NON PBIVBANDVM. In leuitico cap. XI: Non peierabis in nomine meo nec pollues nomen dei tui: ego dominus. In psalmo

XIIII: Qui iurat proximo suo. In XXIII: Qui non accipit in

1 Tob. 14, 10 et 11 7 n Tim. 2, 22 12 Leu. 19, 12 14 Ps. 14, 4 1 uerba Item — Et nunc - - uirtute sua om. V illic] tobi M LC 8 ut SL: et MC 4 elymosynam S, elemosina (ael- M) ML C 6 item apoatolns om. V apoetolus] paulus L 7 iuuenilia MLv, iuuenialia VC 9 dum MVLCv de puro corde V . 12 leuuitico S iurabis L, periurabu Cv nomine S, in nomine MVLCv iniostae SM 18 prophanabis C, pollues v sanctum]_ add. meum MVLC dominus] add. deus MVLC 14 decipit . MVLCv: decepit S.

eum. Item in psalmo XXIII: Qui non accepit in uano animam suam; nec iurauit proximo suo in dolo, bie accipiet benedictionem a domino et misericordiam a deo salutari suo, Item in libro sapientiae: Aut enim dum laetantur, insani fiunt, aut uaticinantur falsa, aut uiuunt iniuste, aut periurant cito. dum enim confidunt in idola, quae sunt sine anima, male iurantes laedi se non sperant, et iniuste iurauerunt, ficte contemnentes iustitiam. Item in zacharia propheta: Et iuramentum falsum nolite diligere, quia haec omnia odiui, dicit dominus omnipotens.