Aduocans iterum turbam dicebat illis: audite me omnes et intellegite. nihil est extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare, sed quae de homine procedunt, illa sunt quae communicant hominem. si quis habet aures audiendi, 16 Matth. 26, 41 20 Marc. 7, 14-28 1 colleginras (g in ras.) P, collemn\' MlS (cod. Am.) cooperuimuf te PCSv 2 aut in] et in B (Am.) 3 ad] a C reſpondιτ MPl 3 et 5 dicιτ MPC 5 et] om. B a] ad MPl 6 diabulo MP 7 mihi] om. P\' 8 potum] bibere PCB collenfnf MlPC (Am.) 9 verba: nudus e. n. c. me om. CR operuiftds a (Am.) 10 carcerem М1P1C respondebunt ei v 11 et] auτ Ml 12 aut nud.] eT nudQ R 13 refpondir P\' 14 non] om. P1 16 poft aliquantum a 17 EXPLICIT I INCIPIT SECVNDVM MARCTM (mmio) I S 19 de] m B aeuuaNGL M, euaKGehum P1 audiat. et cum introisset in domum a turba, interrogabant eum discipuli eius parabolam. et ait illis: sic et uos inprudentes estis ? non intellegitis, quia omne extrinsecus introiens in hominem non potest eum communicare, quia non introit in cor eius, sed in uentrem, et in secessum exit purgans omnes escas ? dicebat, quoniam quae de homine exeunt illa communicant hominem. ab intus enim de corde hominum exeunt cogitationes malae, procedunt adulteria, fornicationes, homicidia, furta, auaritia, nequitiae, dolus, inpudicitia, oculus malus, blasphemia, superbia, stultitia. haec mala ab intus procedunt et communicant hominem. Et alio loco: Conuocata turba cum discipulis suis dixit eis: si quis uult post me sequi, deneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui enim uoluerit animam suam saluam facere, perdet eam: qui autem perdiderit animam suam propter me et euangelium, saluam eam faciet. quid enim proderit homini, si lucretur mundum totum, detrimentum faciat animae suae? aut quid dabit homo commutationem pro anima sua? qui enim me confusus fuerit et mea uerba in generatione ista adultera et peccatrice, et filius hominis confundetur eum in gloria patris sui cum angelis sanctis. Et alibi: Et accipiens puerum statuit eum in medio eorum. quem cum complexus esset, ait illis: quisquis ex huiusmodi pueris receperit in nomine meo, me 11 Mare. 8, S4-88 21 Marc. 9, 85 et 86 2 parabulã M inpr.] prudenref MCB 4 pοτerιτ P1 inτro*ιτ (ras. 1) M, intront (ou in ros.) P, mxroibit B, intrat av b feceffu M exιιτ P 6 dicebat] add. aatem P\'ax communicant] coicabanr B 7 enim] aQ S 8 inde pcedunr R hoimcida M1P1 9 auaritiae (-cię o) av mpudicia S1 oculos malof S 10 blaſphemie Sa haec] omnia haec av 12 auis] om. Ml qui M post] om. av 14 uerba: saluam f. p. e. q. a. p. a. suam om. P1 15 euuangehil M 16 homine Ml, homimf C 17 & danmenτũ Sav facia MlPl (Am.), fiat S quid] quam B 18 cο̃mοτaτιοnẽ M1 qui] quid P1 confeffuf CS 19 uerba mea CR adulTena & peccaτrix P\' 20 confunder** P, cunfundk C1, confundeT Ba, confitebmir CZS eum] add. cu uenenT Sv 21 sanctis] fuif Ra 22 plexfuf M1, pleiuf P1 23 quisquis] add. unum ab recipent М2 PC, om. Ml recipit, et quicumque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui me misit. Et paulo post: Quisquis enim potum dederit uobis calicem aquae in nomine meo, quia Christi estis, amen dico uobis, non perdet mercedem suam. et quisquis scandalizauerit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum est ei magis, si circumdaretur mola asinaria collo eius, et in mare mitteretur. Et post paululum: Habete in uobis salem, et pacem habete inter uos. Et paulo post: Et accedentes Pharisaei interrogabant eum: si licet uiro uxorem dimittere, temptantes eum. at ille respondens dixit eis: quid uobis praecepit Moyses ? qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere et dimittere. quibus respondens Iesus ait: ad duritiam cordis uestri scripsit uobis praeceptum istud, ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos deus. propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem et adhaerebit ad uxorem suam, et erunt duo in carne una. itaque iam non sunt duo, sed una caro. quod ergo deus iunxit, homo non separet. et in domo iterum discipuli eius de eodem interrogauerunt eum. et dicit illis: quicumque dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam: et si uxor dimiserit uirum suum et alii nupserit, moechatur. Et post IIII uersus: Sinite paruulos uenire ad me et ne prohibueritis eos. talium est enim regnum dei. amen dico uobis, quisquis non receperit regnum dei uelut paruulus, non intrabit in illud. et complexus eos et inponens manus super 2 Marc. 9, 40 et 41 7 ib. 49 8 Marc. 10, 2-12 11 cf. Dent. 24, 1 15 cf. Gen. 2, 24 22 Marc. 10, 14-81 1 fufciperιτ MC fafcepir Ml 3 aquq frigidę a 6 circum. daretur] add. ei B aſinario MC 7 paul MC, paulum P1, paulolif S paulo pofr B 8 salem] fidem R 9 phanffei M 11 uerba: qui diierunt Moyses om. MCS, qui dixerunt om. P, ar illi dixerũτ permifιτ (om. Moyses) R (cf. Sab.) 13 fcnbiT S 14 autem] om. S 15 rehnqmd M\'P homo] om. Pl adhere**bιτ P 16 ad uxorem suam] uxon ſuae CBa 17 coniunxit av 18 feparar P1 lτerũ ... ιτerũ eQ mτ\'rogauerũτ B 21 nubfenr PS 23 enim] om. P1 dei] celor, Ra 24 quifq, S 25 mrroibiT S\' cο̄plexſuſ Pl, compleianf P\'sav illos benedicebat eos. et cum egressus esset in uiam, procurrens quidam genu flexo ante eum rogabat eum: magister bone, quid faciam, ut uitam aeternam percipiam? Iesus autem dixit ei: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi unus deus. praecepta nosti: ne adulteres, ne occidas, ne fureris, ne falsum testimonium dicas, ne fraudem feceris, honora patrem tuum et matrem. et ille respondens ait illi: magister, haec omnia seruaui a iuuentute mea. Iesus autem intuitus eum dilexit eum et dixit illi: unum tibi deest: uade, quaecumque habes uende et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo: et ueni. sequere me. qui contristatus in uerbo abiit maerens: erat enim habens multas possessiones. et circumspiciens Iesus ait discipulis suis: quam difficile qui pecunias habent in regnum dei introibunt! discipuli autem obstupescebant in uerbis eius. at Iesus rursus respondens ait illis: filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis in regnum dei introire! facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. qui magis admirabantur dicentes ad semet ipsos: et quis potest saluus fieri? et intuens illos Iesus ait: apud homines inpossibile est, sed non apud deum: omnia enim possibilia sunt apud deum. coepit Petrus ei dicere: ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. respondens Iesus ait: amen dico uobis, nemo est qui reliquerit domum, aut fratres, aut sorores, aut matrem, aut patrem, aut filios, aut agros propter me et propter euangelium, qui non accipiat centies 5 cf. Exod. 20, 13 1 ma MCR pcurrens R, pcturSs a 8 faciam (a poster. in ras.) P 4 dicit MCR ei] om. P dicef P1 5 ne pr.] non S adulrenf MP\' occidef S 6 dicas] dizenf Sav fraude S faceref М1P1, facief S1 7 et aZt.] at av 8 inτ*uιτuſ P, inτuτuſ g M 10 τheſſaurũ M 12 circummſpicienſ MPX 14 introibunt] imroire R 15 deficile P1 16 est] om. MP1C1S 17 camel|lum I P prtferamen P 18 qui] quia P ammirabanτur MPC ad feipfos a 19 poTeriT P1 illo M1 20 uerba: omnia e. p. s. a. deum om. MPC 21 deum] eT add. Pav cepit PR dic\'e ei R 22 dimiſſimuſP, reliquimus a 24 auT prem auT maTrem R aut fllios] om. R 25 euuangeliu M1 accipiunτ P1, accipieT R cenTiaf G tantum nunc in tempore hoc, damus, et fratres, et sorores, et matres, et filios, et agros, cam persecutionibus, et in saeculo futuro uitam aeternam. multi autem erunt primi nouissimi et nouissimi primi. Et paulo post: Scitis quia hi qui uidentur principari gentibus dominantur eis et principes eorum potestatem habent ipsorum. non ita est autem in uobis: sed quicumque uoluerit fieri maior, erit uester minister, et quicumque uoluerit in uobis primus esse, erit omnium seruus. nam et filius hominis non uenit, ut ministraretur ei, sed ut ministraret et daret animam suam redemptionem pro multis.

Et aliquanto post: Et respondens Iesus ait eis : habete fidem dei! amen dico uobis, quicumque dixerit huic monti: tollere et mittere in mare! et non haesitauerit in corde suo, sed crediderit quia quodcumque dixerit: fiat! fiet ei. propterea dico uobis: omnia quaecumque orantes petitis credite quia accipietis, et uenient uobis. et cum stabitis ad orandum, dimittite, si quid habetis aduersus aliquem, ut et pater uester, qui in caelis est, dimittat uobis peccata uestra. quod si uos non dimiseritis, nec pater uester, qui in caelis est, dimittet uobis peccata uestra, Item post aliquantum: Respondens autem Iesus dixit illis: reddite igitur quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt dei deo. Et alio loco: Et accessit unus de scribis, qui audierat illos conquirentes, et uidens quia bene illis responderit interrogauit eum, quod esset primum omnium mandatum. Iesus autem respondit ei: quia primum 4 Marc. 10,42—45 11 Mare. 11, 22—26 20 Marc. 12, 17 22 ib. 28—34 1 domof M2CR 8 eront] er* (r\' in ras.) P ∗∗nouiffimi P 4 hu MPCR 6 pοτesτaτes 8 ipi non auτeira eft R 7 ttumfrer 9r C 8 uoluerit] om. P1 m nobis pum\' če nolnenr B seruuf ommũ C 10 reddempTionem P1 11 ahquanttf R Iesns] om. MPCB eie ] ilhf PCv 18 mrrere P efrτauenτ M 14 fiat] om. S1 ei] om. MPlCR 19 dennsennf M* drmττιτ MP, dumrraT CS 20 uerba: item post aliquantum om. MPC, er pofr R 21 eefsaris cessari M1 22 uerba: et alio loco om. P1 28 audierιτ C cο̃querenτes Ra 24 ilbs bene R refpondera P2S 25 mandatum] add. efT P1 ei] om. C Xn, Ang. 8, i. 12 omnium mandatum est: audi, Israhel, dominus deus noster dominus unus est, et diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua, et ex tota uirtute tua: hoc est primum mandatum. secundum autem simile illi: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. maius horum . aliud mandatum non est et ait illi scriba: bene, magister, in ueritate dixisti, quia unus est, et non est alius praeter eum: et ut diligatur ex toto corde, et ex toto intellectu, et ex tota anima, et ex tota fortitudine, et diligere proximum tamquam se ipsum maius est omnibus holocaustomatibus et sacrificiis. Iesus autem uidens quod sapienter respondisset dixit illi: non es longe a regno dei. et nemo iam audebat eum interrogare. Et paulo post: Cauete a scribis, qui uolunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus caenis: qui deuorant domus uiduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipiunt prolixius iudicium. et sedens Iesus contra gazophylacium aspiciebat quomodo turba iactarent in gazophylacium: et multi diuites iactabant multa. cum uenisset autem una uidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. et conuocans discipulos ait illis: amen dico uobis, quoniam uidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt, haec uero 1 cf. Deut 6, 4 5 cf. Leu. 19, 18 13 Marc. 12, 88-44 1 noster] τuusRav 2 dominas] deuf P2Rav diligis MP dominum] om. P taam] om. R 4 pnmS ***** M 5 illi] illi 5 P1, eft illi P2av, efr huic R tamquam] sicuτ R 7 unus est] add. denf M3Crv alius] illius P1 8 corde * ex (corr. m. pr.) M 10 holocautomat. v 12 λeum λιam audebaT S 18 eum] om. MC 15 flnagogif MP discabιτοf M1P 16 domos Rav opTenxa RS1 17 Iesas] m rtU. M gazofilaciQ (a ait. ex 1 corr. m. 3) M 17 et 18 et 22 gazofilacium CS, gazophilacium PR 18 et 22 gazophylanS M1 18 ante aspiciebat rasura est uiginti septem litterarum in P quomodo] quę modo a ɾacτareτ PRSav; add. aes P2Rro 19 lacrabunr MC mulra] plnnma Sa 20 una] om. 8 28 abandaũ M, habundamx CR, habundabar (ba ex m corr. m.prJ P uero] uo∗∗ P de penuria sua omnia quae. habuit misit, totum. uictum suum. E t paulo post: Et cum duxerint uos tradentes, nolite praecogitare quid loquamini, sed quod datum fuerit uobis in illa hora id loquimini. non enim estis uos loquentes, sed spiritus sanctus. Et post paululum: Et eritis odio omnibus propter nomen meum. qui autem sustinuerit in finem, hic saluus erit Et alio loco: Videte, uigilate orantes: nescitis enim quando tempus sit. sicut homo, qui peregre profectus reliquit domum suam et dedit seruis. suis potestatem cuiusque operis, et ianitori praecipiat, ut uigilet. uigilate ergo: nescitis enim quando dominus domus ueniat: sero, an media nocte, an galli cantu, an mane: ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes. quod autem uobis dico, omnibus dico: uigilate.

Gloria in altissimis deo, et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. Et aliquanto post: Et interrogabant eum turbae dicentes: quid ergo faciemus? respondens autem dicebat illis: qui habet duas tunicas, det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat uenerunt autem et publicani, ut baptizarentur, et dixerunt ad illum: magister, quid faciemus? at ille dixit ad eos: nihil amplius quam quod constitutum est uobis faciatis. 2 Marc. 18, 11 5 ib. 18 7 ib. 33—37 16 Lut. 2, 14 17 Lnc. 8, 10—14 2 et paulo. post] om. P1 duxerint] hęt dixenrτS\' τrahenreɾ P1R 8 uerba : sed q. d. f. u. i. i. h. i. loquimini om. I* 4 loquimini] loquanum CRS enim] om. MCB 5 pant MC, paulolũ S1 7 alio] m aho S, alio in a orantes] oranre M1, oraTe C, er oraTe Rv enim] om. B 9 iam∗τοn P 10 pcipir C, p̃cepιτМ2Rav mgilar P1 11 ueniet a 12 inneniet a 18 nobis dico] uob C 15 EXPLICITSECVNDVM MARCVM (atramento scr.) | INCIPIT SECVNDVM LVCAM (minio) I 8 aeuuaNGeeLio M 16 hominibus] ommb; C 17 ahco M1, aliquo C eum] rasura trium litterarum, in margine: iohannẽ bapτιɾτã add. ai. m. P 20 babτιzarenτur P 22 quod] om. MC faciaif MCR 12* interrogabant autem eum et milites dicentes: quid faciemus et nos? et ait illis: neminem concutiatis, neque calumniam faciatis, et contenti estote stipendiis uestris. Et post aliquantum: Beati pauperes, quia uestrum eat regnum dei. beati qui nunc esuritis, quia saturabimini. beati qui nunc fletis, quia ridebitis. beati eritis, cam uos «derint homines et cam separauerint uos et et exprobrauerint et eiecerint nomen uestrum tamquam malum propter filium hominis. gaudete in illa die et exultate: ecce enim merces uestra multa in caelo. secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. uerum tamen uae uobis diuitibus, quia habetis consolationem uestram. uae uobis qui saturati estis, quia esurietis. uae uobis qui ridetis nunc, quia lugebitis et flebitis. uae cum bene uobis dixerint omnes homines: secundum haec faciebant prophetis patres eorum. sed uobis dico qui auditis: diligite inimicos uestros, benefacite his qui uos oderunt. benedicite maledicentibus uobis. orate pro calumniantibus uos. et qui te percutit in maxillam praebe et alteram, et ab eo qui aufert tibi uestimentum tuum etiam tunicam noli prohibere omni autem petenti tribue, et qui aufert quae tua sunt ne repetas et prout uultis, at faciant uobis homines, facite illis similiter. et si diligitis eos qui uos diligunt, quae uobis eat gratia? nam et peccatores diligentes se diligunt et si 4 Luc. 6, 20—49 1 eom autem P1 2 et alt.] om. C 3 fxore M\' ɾτιpendiir uñɾ in rasura S et post aliquantum] om. P1 4 panperer ɾpu P 7 uos] om. P1 9 mercif MP mulTa eɾτ Rav 10 parnf P\' 11 quia] qm P1CRa 12 eftmnf M*, efuermf P 18 uae] ft uobiɾ P 14 bene nob dixermτMF* (eod. Am.): uob benedixennr C, benedixernτ uob RSav, benedixenτ (sic, om. nobis) P1 onmes] ∗∗∗omf (aob eras.) M hommef omɾ S 15 prophetis] 8. lm. pfendo add. m. 3 M, erbia est correctura,quae olim extaibat m margine P, pfeudopphaif CRv parnf P* 16 uor (8. lin. m. pr.) M oderũτ uof JRv 18 pb∗e P ab eo qui] habeo quae P1 19 auferet a tuum] om. P1av τοnicam P* 20 autem] enT M τribu∗e M 21 prolUT (UT m marg. add. al. m.) S facite] & uof facιτe Pb benefeceritis his qui uobis benefaciunt, quae uobis est gratia? siquidem peccatores hoc faciunt et si mutuum dederitis his a quibus speratis recipere, quae gratia eat uobis? nam et peccatores peccatoribus faenerant, ut recipiant aequalia. uerum tamen diligite inimicos uestros: benefacite et mutuum date nihil desperantes: et erit merces uestra multa, et eritis filii altissimi: quia ipse benignus est super ingratos et malos. estote ergo misericordes, sicut et pater uester misericors est. nolite iudicare, et non iudicabimini. nolite condemnare, et non condemnabimini. dimittite, et dimittemini date, et dabitur uobis. mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinum uestrum. eadem quippe mensura, qua mensi fueritis, remetietur uobis. dicebat autem illis et similitudinem: numquid potest caecus caecum ducere? nonne ambo in foueam cadunt? non est discipulus super magistrum: perfectus autem omnis erit sicut magister eius. quid autem uides festucam ia oculo fratris tui, trabem autem, quae in oculo tuo est, non consideras ? et quomodo potes dicere fratri tuo: frater, sine eiciam festucam de oculo tuo, ipse in oculo tuo trabem non uidens? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, at tunc perspicies, ut educas festucam de oculo fratris tui non est enim arbor bona quae facit fructus malos, neque arbor mala faciens fructum bonum. unaquaeque arbor de fructu suo cognoscitur. neque enim de spinis colligunt ficus, neque de rubo uindemiant uuas. bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bonum, et malus homo de 3 recipere] accepere Sx 4 faeneranτ uf (ur add. al m.) P, fmeranTur Sa 6 mhil mde ɾperanτef P2 Rav, ne hiɾ| deparanτef S mercis P 9 et} at P\' iudicamum P1 conTemnaM P\\ condempnare et infra condempnab. M1C 10 dimιτιmini MPC 11 etpr.] om. P1S conuerfi M1P1, confersam M3P2S coagιτavu M1P1 18 meoɾuτan P1 remi M1, remeτιerτur (erre in ras.) P 16 cadenT S\' 16 eriT ɾi. 6 C, enr a fcit R, enr II ɾιτ Sa* 17 inrτueam MP1S 18 et] aat Pav 10 fifMP1CS2 S0 undeɾ CRa hypocrιτe P1 eioe (ei in rat.) P prumum sice S 21 pfpecief M1P1 fifτuci MPCS 23 frucτus honos B 24 arbarj om. Pl, enna arbuor P2S2v de] ex B 25 uuam P\'v 26 Theffauro M1 malo profert malum. ex abundantia enim cordis os loquitur. quid autem uocatis me: domine, domine, et non facitis quae dico? omnis qui uenit ad me et audit sermones meos et facit eos, ostendam uobis cui similis est. similis est homini aedificanti domum, qui fodit in altum et posuit fundamenta super petram. inundatione autem facta inlisum est flumen domui illius, et non potuit eam mouere : fundata enim erat super petram. qui autem audit et non facit, similis est homini aedificanti domum suam super terram sine fundamento: in quam inlisus est fluuius, et continuo cecidit, et facta est ruina domus illius magna. Et post aliquantum: Cui ergo similes dicam homines generationis huius? et cui similes sunt? pueris sedentibus in foro et loquentibus ad inuicem et dicentibus: cantauimus uobis tibiis et non saltastis, lamentauimus et non plorastis. uenit enim Iohannes baptista neque manducans panem neque bibens uinum, et dicitis: daemonium habet. uenit filius hominis manducans et bibens, et dicitis: ecce homo deuorator et bibens uinum, amicus publicanorum et peccatorum. et iustificata est sapientia ab omnibus filiis suis. Item post aliquantum: Est autem haec parabola: semen est uerbum dei. qui autem secus uiam sunt qui audiunt: deinde uenit diabolus et tollit uerbum de corde eorum, ne credentes 11 Lac. 7, 81-85 00 Luc. 8, 11-18 1 de malo] om. MPlCB, de malo τhefauro P\'avenimj om. edd. r cordif ei\' (of 8. Un. add. al. m.) S 4 fumile C est pr.] fit av uerba: aimilia est altero loco om. MC 5 fundamenta] ɾup, fundamτο C saper] fapra Sa 7 illins] ilh PlSav super] fapra S 9 super] fopra a fudamτũ М1P1. qua M1S 10 filu flumuf P ceadiT (I alt. tn rae.) P 12 homines] omnef MC, hommɾ P\' generaTionef C pueris] fimilef funτ pnenf P2υ 18 ɾedenτeɾ C 14 canτabimuf MCS1 τιbuɾ (T in ras.) S, om. B 15 10 hanɾ M, lohanmf C 16 uerba: et dicitis usque ad bibens uinum om. M1 (in marg. add. sub signis hd et hp m. 2) dicaif M\' (eorr. m. 3) demoma R 18 deuoraτur M (corr. m. 3) ∗∗publicanorum (& eras.) P 19 omnibus] honmub; P1 20 post] om. C ahquanTO pofr B parabnla MP 21 uiam] add. hn P\', 8. lin. add. hi C7, mam XunT hii (hi a) fonr Ba (cf. v) 22 diabuluɾ MP salui fiant. nam qui supra petram, qui cum audierint, cum gaudio suscipiunt uerbum, et hi radices non habent, qui ad tempus credunt et in tempore temptationis recedunt. quod autem in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt et a sollicitudinibus et diuitiis et uoluptatibus uitae euntes suffocantur et non referunt fructum. quod autem in bonam terram, hi sunt qui in corde bono et optimo audientes uerbum retinent et fructum adferunt in patientia. nemo autem lucernam accendens operit eam uaso aut subtus lectum ponit, sed supra candelabrum ponit, ut intrantes uideant lumen. non enim est occultum quod non manifestetur, nec absconditum quod non cognoscatur et in palam ueniat. uidete ergo quomodo audistis. qui enim habet, dabitur illi, et quicumque non habet, etiam quod putat se habere auferetur ab illo. Et post aliquantum : Conuocatis autem duodecim apostolis dedit illis uirtutem et potestatem super omnia daemonia et ut languores curarent. et misit illos praedicare regnum dei et sanare infirmos, et ait ad illos: nihil tuleritis in uia, neque uirgam neque peram neque panem neque pecuniam neque duas tunicas habeatis, et in quamcumque domum intraueritis, ibi manete et inde ne exeatis. et quicumque non receperit uos, exeuntes de ciuitate illa etiam puluerem pedum uestrorum excutite in testimonium super illos. Item post aliquantum: Dicebat autem ad omnes: si quis uult post me uenire, abneget semet ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. qui enim uoluerit animam suam saluam facere, perdet illam. nam 15 Luc. 9, 1-5 23 ib. 23—26 1 fiunt 01 auderunt P1 2 radiceW P qui] qUIa S\'a 3 in] om. P1 quod] qui P1 4 a] om. MPl 5 foffocanr M 6 non] om. S1 refernnt] fef C tri bonã C hn MC 7 in] om P1 obnmo M\' 8 pacientiam P* aCcendent Ml 9 uase RS2aυ supra] fup R 10 ut] & P1 12 palla M1 audifnf P 16 langoref C 18 Tollennf MP\' 20 habaif MCS1 . quacumq; M\'C 21 non] om. M* recipenr P, recepennx Rυ 22 pedem MO, peduxtm P1 24 eemet] fe P1S (cod. Am.) 25 suam] add. condie P*, coTTidie S, quotidie ab 26 illam] eam B qui perdiderit animam suam propter me, saluam faciet illam. quid enim proficit homo, si lucretur totum mundum, se autem ipsum perdat, et detrimentum sui fiat ? nam qui in* erubuerit et meos sermones, hunc filius hominis erubescet, cum uenerit in maiestate sua et patris et sanctorum angelorum. Et alio loco: Intrauit autem cogitatio in eos, quis eorum maior esset. at Iesus uidens cogitationes cordis illorum, adprehendens puerum statuit eum secus se et ait illis: quicumque susceperit puerum istum in nomine meo, me recipit; et quicumque me receperit, recipit eam qui me misit. nam qui minor est inter omnes uos, hic maior est. Et post aliquantum: Ait autem ad alterum: sequere me. ille autem dixit: domine, permitte mihi primum ire sepelire patrem meum. dixitque Iesus: sine ut mortui sepeliant mortuos suos: tu autem uade, adnuntia regnum dei. et ait alter: sequar te, domine, sed primum permitte mihi renuntiare his qui domi sunt. ait ad illum Iesus: nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro aptus est regno dei. Et paulo post: Ecce ego mitto uos sicut agnos inter lupos, nolite portare sacculum, neque peram, neque calciamenta, et neminem per uiam salutaueritis. in quamcumque domum intraueritis, primum dicite: pax huic domui. et si ibi fuerit filius pacis, requiescet super illam pax uestra, sin autem, ad uos reuertetur. in eadem autem domo manete edentes et bibentes quae apud illos sunt: dignus enim est operarius mercede sua. nolite transire de domo in domum et in quamcumque ciuitatem intraueritis et susceperint uos, 6 Luc. 9, 46-48 11 ib. 59--62 18 Luc. 10, 3-11 2 totum] umuerfum Sav 8 fiat] faciat P2Rυ 4 erubescιτ M1 (eod. Am.) 6 cogrraTionem P 7 illorum] eorum R 8 susciperit MP1C 9 et 10 reoeprr M1 10 reciperit M3P1C(recepit cod. Am.) 18 ire] add. er Rυdixitque ei av 14 uade & (u m ras., & add. al m.) P 16 qui] quae M3P2Cυ 17 aspiciens] respiciens υ 18 ap∗∗rus P regna М1C pofr paui (n add. ai. m.) P, poft paululum a 20 saluraueris Pl 21 quacũq; MC uerba: huic domui - - super illam pax om. S1 22 requiescιτ M1P1 illam] illa Ml. illam BSav 23 reuertitur a 24 efr emm CSυ 25 mercedem. suà C 26 fafcipermT MP\'C manducate quaecumque adponuntur uobis, et eurste infirmos, qui ia illa sunt, et dicite illis: adpropinquauit in uos regnum dei ia quamcumque ciuitatem intraueritis et non receperint uos, exeuntes in plateas eius dicite: etiam puluerem, qui adhaesit nobis de ciuitate uestra, extergimus uos: tamen hoc scitote, quia adpropinquauit regnum dei. dico uobis: quia Sodomis in die illa remissius erit quam illi ciuitati. E t post paululum: Verum tamen in hoc nolite gaudere, quia spiritus uobis subiciuntur: gaudete autem, quod nomina uestra scripta sunt in caelis. Et paulo post: Ecce quidam legis peritus surrexit temptans illum et dicens; magister, quid faciendo uitam aeternam possidebo? at ille dixit ad eam: in lege quid scriptum est? quomodo legis? ille respondens dixit: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex omnibus uiribus tuis et ex omni mente tua, et proximum tuam sicut te ipsum. Et paulo post; Quis horum trium uidetur tibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? at ille dixit: qui feeit misericordiam in illum. et ait illi Iesus: uade et fac similiter. Et post paululum: Martha, Martha, sellieita ea et turbaris erga plurima: porro unum est necessarium. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Item post paululum: Cum oratis, inquit, dicite: pater, sanctificetur nomen tuum: adueniat regnum tuum: 8 Lue. 10, 20 10 ib. 25—27 18 ef. Deot. 6, 5 et Lea. 19, 18 16 Lnc. 10, 86 et 37 19 ib. 41 et 42 22 Luc. 11, 2-18 2 adppinquabιτ MsPRSa 8 in] & m C quamcomq.] quaciIq; C, add. auτēRυ reapermr MP 4 plateas eius] plareif eif P* 6 adppmquabir M3P2CRSa7 remiOaf M1P18 paul (a in ras.) P in hoc] om. It 9 quod] qrna S 10 pofr pattf (n add. al. m.) P ecce (cce in ras) P 12 verba: posflidebo usque ad scriptum eat om. P 18 diligis WP, dihgef (dili in ras. m. pr.) S 14 τuũ a. lin. add. m. pr. S 15 uiribus] mrrurib; М1P1 16 tuumJ om. S paulo post] p\' pt P 17 fuffe (fiu in ras.) P ille M1 P1 * mced M 18 illo (pro Q 8. lin. V pos. m. pr.) MC 19 et 22 paulolu S1 21 ab] om. initio lineae S 22 poet] om. C oranf***** P diciTe in ras. P panem nostrum cotidianum da nobis hodie: et dimitte nobis peccata nostra, siquidem et ipsi dimittimus omni debenti nobis : et ne nos inducas in temptationem. et ait ad illos: quis uestrum habebit amicum et ibit ad illum media nocte et dicet illi: amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus uenit de uia ad me et non habeo quod ponam ante illum: et ille de intus respondens dicat: noli mihi molestus esse: iam ostium clausum est, et pueri mecum sunt in cubili: non possum surgere et dare tibi. dico uobis, etsi non dabit illi surgens eo quod amicus eius sit, propter inportunitatem tamen eius surget et dabit illi quotquot habet necessarios. et ego uobis dico: petite, et dabitur uobis: quaerite, et inuenietis: pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit inuenit, et pulsanti aperietur. quis autem ex uobis patrem petit panem, numquid lapidem dabit illi? aut piscem, numquid pro pisce serpentem dabit illi? aut si petierit ouum, numquid porriget illi scorpionem? si ergo uos, cum sitis mali, nostis bona data dare filiis uestris, quanto magis pater uester de caelo dabit spiritum bonum petentibus se? Et paulo post: Factum est autem cum haec diceret, extollens uocem quaedam mulier de turba dixit illi: beatus uenter, qui te portauit, et ubera, quae suxisti. at ille dixit: immo beati qui audiunt uerbum dei et custodiunt. Et paulo post: Et cum loqueretur, rogauit illum quidam Pharisaeus, ut pranderet apud se: et ingressus recubuit. Pharisaeus autem 20 Luc. 11, 27 et 28 24 ib. 37—46 1 coTTidianS S, quondianQ B demιττe et demιττιm\' MlP 4 diciT MPC ille P 7 dicat] om. MP\'C 8 pueri] add. mei Raυ cubile M1P1S1 9 tibij aeU. et ille si perseueranerit pulsans a (cf. v) afi (& 8. lin. add.) M 10 inporτunιτaτē M: inprobιτaτem (impr.) PCBSav 11 furgir P qdqd M, qudquoT C uerba : et ego — — aperietur nobis om. P1 18 accepiT MlP* et alt.] om. C 14 et] om. PC apenarur S. 15 dabit] om. 81 17 porregir М1P (porrigit cod. Am.) ſcorpi∗∗onẽ M uos] om. Pla 20 paul̷l̷ p\' M, pofr paului P, pauJt (om. post) C 22 uerba: at ille dixit om. MPC 28 immo] qui Imo Bx beati] om. S custodiunt] add. lllud Rav 24 illum] ea B phanjreuf (sic etiam infra) M 25 autem] om. init. lin. S coepit intra se reputans dicere, quare non baptizatus esset ante prandium. et ait dominus ad illum: nunc uos, Pharisaei, quod de foris est calicis et catini mundatis, quod autem intus est uestrum plenum est rapina et iniquitate. stulti, nonne qui fecit quod de foris est, etiam quod de intus est fecit? uerum tamen quod superest date elemosynam, et ecce omnia munda sunt uobis. sed uae uobis, Pharisaei, qui decimatis mentam et rutam et omne holus, et praeteritis iudicium et caritatem dei. haec autem oportuit facere, et illa non omittere. uae nobis, Pharisaei, quia diligitis primas cathedras in synagogis et salutationes in foro. uae nobis, quia estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra nesciunt. respondens autem quidam ex legis peritis ait illi: magister, haec dicens etiam nobis contumeliam facis. at ille ait: etiam nobis legis peritis uae, quia oneratis homines oneribus, quae portari non possunt, et ipsi uno digito uestro non tangitis sarcinas. Et alio in loco: Adtendite a fermento Pharisaeorum, quae est hypocrisis. Et paulo post: Dico autem nobis amicis meis: ne terreamini ab his qui occidunt corpus et post haec non habent amplius quod faciant. ostendam autem nobis quem timeatis: timete eum qui, postquam occiderit; habet potestatem mittere in gehennam: ita dico uobis, hunc timete. nonne quinque passeres ueneunt dipondio? et unus ex illis non est in obliuione coram deo. sed et capilli capitis uestri omnes numerati sunt. nolite ergo timere: 17 Luc. 12, 1 18 ib..4—34 2 dominus] iha R 3 de] om. Ml est] om. init. lits. S 4 est alt.] om. M1P1S rapmam M1P1 5 qui] quid P1 de ante intta] om. P1CRSa est alt.] eras. C 6 elymoſinā(eipro y s. lin. pos. m. 3) M, ehmoflnam (I pr. m e mut. m. al.) P, elemofmi CB elem. daTe R 7 sed] om. CB phanfeif Pa (cf. v) qui] quia υ8 menxham Paυ 9 facere] om. C 10 quia] qm P1R (cod. Am.) diligaiſ 8 fmagogif M 11 quia] qm PlCR 18 perıτuſ P1 14 at] & PC 16 porrare Sav poſſum P1 17 in] om. R 18 quae est] quod efr P1Rav verba: et paulo post om. MPCR 20 qaod] quid CRSav 21 quem] qui P1 2S uemunτ MPXC tis passeribus pluris estis. dico autem uobis: omnis quicumque confessus fuerit me coram hominibus, et filius hominis confitebitur in illo coram angelis dei: qui autem negauerit me coram hominibus, denegabitur coram angelis dei et omnis qui dicit uerhum in filium hominis, remittetur illi: ei autem qui in spiritum sanctum blasphemauerit non remittetur. cum autem inducent uos in synagogas et ad magistratus et potestates, nolite solliciti esse, qualiter a. quid respondeatis, aut quid dicatis: spiritus enim sanctus docebit uos in ipsa hora quae oporteat dicere. ait autem quidam ei de turba: magister, dic fratri meo, ut diuidat mecum hereditatem. at ille dixit ei: homo, quis constituit iudicem aut diuisorem supra uos? dixitque ad illos: uidete et cauete ab omni auaritia, quia non in abundantia cuiusquam uita eius est ex his quae possidet. dixit autem similitudinem ad illos dicens : hominis cuiusdam diuitis uberes fructus ager attulit, et cogitabat intra se dicens: quid faciam, quod non habeo quo congregem fructus meos? et dixit: hoc faciam: destruam horrea mea et maiora faciam, et illuo congregabo omnia quae nata sunt mihi et bona mea, et dicam animae meae: anima, habes multa bona posita in annos plurimos: requiesce, combibe, epulare. dixit autem illi dans : stulte, hac nocte animam tuam repetunt a te: quae autem parasti cuius erunt? sic est omnia qui sibi thesaurizat et non est in deum diues dixitque ad discipulos suos: ideo dico uobis, nolite solliciti esse animae 1 pluref P\'JS 3 in illo] illum P1υ 5 filiuſ P1 illi] ei B 6 blaſſemauerιτ MPB remittetur] add ei R 7 fmagoguf M, ſina- gogaſ PR, ſynagiſ C 8 ſollicire P1 quid] add. lequamini auτ quıd MP1 CB 10 uerba: in ipsa hora om. S oporteat (rear in ras.) P, oporrer B ei quidam B, ∗quidāΙ ei (ras. e} S 11 heredιτaτē mecQ B 12 ei] ad eum S conſτιτua S1 18 ſup P2Sv 14 non] om. Ml P1 (add. M2) eius] om. B 15 poſſedeaτ M1, poffeda P1 16 ubera C 17 quod] quia v 18 Sgregam N, ogerem B 19 cougregabo ılluc S 10 anima] add. mea B 21 commede MP 22 ille MxPl hac] ac 81 28 coioa erunt| eram P1 est] erıτΡ1 24 emnis] dei. P1v deum] dõ 8 25 ideo] ıτa B ſollicιτe M\'PI animae] add. ure B (cf. v) quid manducetis, neque corpori quid uestiamini. anima plus est quam esca, et corpus quam uestimentum. considerate corues, quia non seminant neque metunt, quibus non est cellarium neque horreum, et deus pascit illos: quanto magis uos pluris estis illis? quis autem uestrum cogitando potest adicere ad staturam suam cubitum anm? si ergo neque quod minimum est potestis, quid de ceteris solliciti estis? considerate lilia quomodo crescunt: non laborant, non neunt. dico autem uobis: nec Salomon oumi gloria sua uestiebatur sicut unum et istis. si autem faenum agri quod hodie in agro est et cras in clibanum mittitur, deus sie uestit magis uos pusiillue fidei? et uos nolite quaerer, quld manducetis, aut quid bibatis, et nolite in sublime tolli. haec enim omnia gentes mundi quaerunt: pater autem uester scit, quoniam his indigetis. uerum tamen quaerite regnum dei, et haec omnia adicientur uobis. nolite timere, pusillus grex, quia complacuit patri uestro dare uobis regnum. uendite quae possidetis et date elemosynam. facite uobis sacculos, qui non ueterescunt, thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non adpropiat, neque tinea corrumpit. ubi enim thesaurus uester est, ibi et cor uestrum erit. Et post paululum: Et uos estote parati, quia qua hora non putatis filius hominis uenit. ait autem ei Petrus: domine, ad nos dicis hanc parabolam, an et ad omnes ? dixit autem dominus: quis putas est fidelis seruus et prudens, 21 Luc. 12, 40-48 1 corpore M1P1 2 quā ueſτımenτıſ8 8 seminant] ſerũτR 4 paTcA M* 5 pluref MP1 pοτu∗∗P1 7 pοτeſτıſ illiſ P 8 Jilia] add. agri a non alt] neque M3CRSav nemxT MI, MenT P1; neaT MзP2CRSav 9 nec] quod nec a ſalamon P 10 foenum 8 11 mıττ&\' M1P1 12 uerba: perere q. m. A. q. b. e. nolite om. P1 18 τοlle M1P1 14 inquirunt a 15 hıſ quı P1 ındıgerıſ (di in ras.) P 16 puſſilluſ MP quia at nobis otn. P1 18 aelimoſına ̃(aelem. P1) M1P2. aelemoſınãM\', elemoſınã CR ueteraſcunt ab 19 τheſſaur, (bis) M quo (no in ras.) P adpropıanτ P1 20 estj om. C1Ra91 ėṙιτ̇P pant P, paulolumS1paulo polt 3 22 nenseτ Pav28 paraulam MP ∗∗an P et] om. R 24 seruus] diſpenſaτοr P2Sav quem constituet dominus supra familiam suam, ut det in tempore tritici mensuram? beatus ille seruus, quem, cum uenerit dominus, inueniet ita facientem. uere dico uobis, supra omnia quae possidet constituet eum. quod si dixerit seruus ille in corde suo: moram facit dominus meus uenire, et coeperit percutere pueros et ancillas, et edere, et bibere, et inebriari: ueniet dominus serui illius in die, qua non sperat, et hora, qua nescit, et diuidet eam partemque eius cum infidelibus ponet. ille autem seruus, qui cognouit uoluntatem domini sui et non praeparauit et non fecit secundum uoluntatem eius, uapulabit multis: qui autem non cognouit et fecit digna plagis, uapulabit paucis. omni autem cui multum datum est multum quaeretur ab eo, et cui commendauerunt multum, plus repetent ab eo. Item paulo post: Hypocritae, faciem terrae et caeli nostis probare, hoc autem tempus quomodo non probatis? quid autem et a uobis ipsis non iudicatis quod iustum est? Et aliquanto post: Contendite intrare per angustam portam: quia multi, dico uobis, quaerunt intrare et non poterunt. Et alio loco: Dicebat autem ad inuitatos parabolam intendens, quomodo primos accubitus eligerent, dicens ad illos: cum inuitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco, ne forte honoratior te sit inuitatus ab eo, et ueniens is qui te et illum uocauit dicat tibi: da huic locum, et tunc 14 Luc. 12, 66 et 57 17 Lnc. 18, 24 19 Lue. 14, 7—14 1 constituit MP1CRav dominus] dñs faus R fup P (Am.) det] add. illif M3P2CRav 8 dominus] add. suus P1 inueniet] muenenT Rav ita] sic R uobis] add. qma P* (cod. Am.), quoniam v 4 constituit P1 eum] illum Sav 5 facia S 6 mebnare M1 8 eius] om. P1 9 seruus] ferl M, ferui Cl 11 uapulamr MPCS1 mulraf MPC et] er n5 B 12 uapulatur MPC, uapulabis R paucif (lf in ras) P omni] omma M, omim C, hol R, omã Sl 18 querit ̃ C, quęretur S* repeTunT P\', paenr Sav 15 hoc autem] hoc *** S 16 non] om. R 17 aliquanto] ahc6 M2,, alio q P1 18 quaerenT M3P3av inτ*rare P poxuef C 19 auTem & PSv ad uitatif P1 parabulam M\'P 20 acubirof M1, accubiTOf P\' dilegerent Ml, diligerent P1O2, ehgenat P1 22 oneraTior M\', honeratior 8 is] hif M1, 1f in ras. m. pro S incipias cum rubore nouissimum locum tenere. sed cum uocatus fueris, uade, recumbe in nouissimo loco, ut cum uenerit qui te inuitauit, dicat tibi: amice, ascende superius: tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. quia omnis qui se exaltat, humiliabitur, et qui se humiliat, exaltabitur. dicebat autem et ei qui se inuitauerat: cum facis prandium aut caenam, noli uocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque uicinos diuites, ne forte et ipsi te reinuitent et fiat tibi retributio. sed cum facis conuiuium, uoca pauperes, debiles, claudos, caecos, et beatus eris, quia non habent retribuere tibi: retribuetur enim tibi in retributione iustorum. Et post paululum: Si quis uenit ad me et non odit patrem suum et matrem, et uxorem, et filios, et fratres, et sorores, adhuc autem et animam suam, non potest meus discipulus esse. et qui non baiulat crucem suam et uenit post me, non potest meus esse discipulus. quis enim ex uobis uolens turrem aedificare non prius sedens conputat sumptus, qui necessarii sunt, si habet ad perficiendum, ne, posteaquam posuerit fundamentum et non potuerit perficere, omnes qui uident incipiant inludere ei dicentes: quia hic homo coepit aedificare et non potuit consummare? aut qui rex iturus committere bellum. aduersus alium regem non sedens prius cogitat, si potest cum decem milibus occurrere ei qui cum uiginti milibus uenit ad se ? alioquin adhuc illo longe agente legationem mittens rogat ea quae pacis sunt. sic ergo omnis 12 Luc. 14, 26-88 1 incipief S robore M\' sed om. C 2 fuerir M1 loco] om. P* S te] add. eT illũ P* inuitabit P\' 4 glonam P\' 6 autem et] om. S 7 aut] vel a 10 paupes uoca er debilef B 11 retribuere] ratibue C\', quod ranbuanr C retributione] refurrec-none P2RSv 12 post] om. C pavt P, palolum S 14 et alt.] om. P\' 15 effe discipulus av baiular *** P, batolar M\'S 16 Se meuf difcipuluf C, meus difcipulus se R 17 turrim Sa \' 18 habeaT M3CRSav 20 hic * P cepIT C 21 qui rex iturus) qmf enxuruf MPI, quif rex imruf P2CRSav, qmf rez exituruf M3 22 pn\' fedens R 28 potest] poffit Sav 24 XX S 25 rogant C ex uobis qui non renuntiat omnibus quae possidet non potest meus esse discipulus. Et post aliquantum: Et ego uobis dico: facite uobis amicos de mammona iniquitatis, ut cum defeceritis, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis eat in minimo, et in maiori fidelis est. et qui in modico ini- quus est, et in maiori iniquus est. si ergo in iniquo mammona fideles non fuistis, quod uerum est quis credet uobis? ei si in alieno fideles non fuistis, quod uestrum est quis dabit uobiв? nemo potest duobus dominis seruire: aut enim unum odiet et alterum diliget, aut uni adhaerebit et alteram contemnet. non potestis deo seruire et mammonae. audiebant autem haec omnia Pharisaei, qui erant auari, et deridebant illum. et ait illis: uos estis qui iustificatis uos coram hominibus, deus autem nouit corda uestra: quia quod hominibus altum est abominatio est ante deum. Et post paucos uersus: Omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram moechatur. Et post paululum: Inpossibile est at non ueniant scandala: uae autem illi per quem ueniunt. utilius est illi, si lapis molaris inponatur circa collum eius, et proiciatur in mare, quam ut scandalizetur unum de pusillis istis. adtendite uobis: si peccauerit frater tuus, increpa illum, et si paenitentiam egerit, dimitte illi. et si septies in die peccauerit in te et si septies in die conuersus fuerit ad te dicens: paenitet me, dimitte illi. Et alio loco: Dixit autem ad quosdam qui in se confidebant tamquam iusti et aspernabantur ceteros 2 Luc. 16, 9-16 16 ib. 18 17 Lue. 17, 1—4 24 Luc. 18, 9-80 1 poſſedιτ М1p1 2 ahqua R 4 deficeτιτιſP recipiam P1 5 maiore P5 eſτ fidelis R est] et qui in modico iniquns est, et in maiori iniquns est add. av in] om. P\' miaoone M1P1 7 fiuſτιſ qaod fuiſτιſ P fuistis] qsod uerom est quis credet uobie\' et si M alieno fideles non fuistis add. v 9 nemo ſerum P1Sav porenT P (sed eorr. m. pr.) 10 conτempua MPC, condemna 8 11 autemJ om. C 12 pbanfTei M (tic etiam infra) ruſτficaſτιf C 13 paucof** P, paucisos S 16 daoa S1 20 ſcandaliza RSav, fcandahza** P 21 poemτenτιā M 2S si] om. Rav pebatιτ M1, paeniTiT P\' 24 ad] & ad Sv 25 parabulã M parabolam istam: duo homines ascenderunt in templum, ut orarent, unus Pharisaeus et alter publicanus. Pharisaeus stans haec apud se orabat: domine, gratias ago tibi, quia non sum sicut ceteri homines, raptores, iniusti, adulteri, uelut etiam hic publicanus: ieiuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. et publicanus a longe stans nolebat nec oculos ad caelum leuare, sed percutiebat pectus suum dicens: deus, propitius esto mihi peccatori. dico uobis, descendit hic iustificatus in domum suam ab illo: quia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur. adferebant autem ad illum et infantes, ut eos tangeret. quod cum uiderent discipuli, increpabant illos. Iesus autem conuocans illos dixit: sinite pueros uenire ad me et nolite eos uetare. talium est enim regnum dei. amen dico uobis, quicumque non acceperit regnum dei sicut puer, non intrabit in illud. et interrogauit eum quidam princeps dicens: magister bone, quid faciens uitam aeternam possidebo? dixit autem Iesus: quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus deus. mandata nosti: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuum et matrem. qui ait: haec omnia custodiui a iuuentute mea. quo audito Iesus ait ei: adhuc unum tibi deest: omnia quaecumque habes uende et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo, et ueni, sequere me. his ille auditis contristatus est, quia diues \'erat ualde. uidens autem illum Iesus tristem factum dixit: quam difficile qui pecunias habent in regnum dei intrabunt! facilius est enim camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei. et dixerunt qui audiebant: et quis potest saluus fieri? ait illis: quae inpossibilia sunt apud 18 cf. Exod. 20, 13 * 1 accendebanT R 8 domine] deus Sav 4 ſicuτι P honunam . RSv nelnti a etiam] aeτιā M 8 dico] ideo dico S difcendiT MP1 18 pueros] paranlos a 14 enim] om. B accipenr MPC 15 inτrauit M1 19 facies] om. P\' \' 21 custodiui] feraani a 22 ei] illi R **** (elut. nbl) unū τιbi M, tibi unum a 28 τheſſaurū Ml 25 antem] om. MC 26 dificile Ml 27 camellQ M1P1 28 aucberũτ R XII, Aug. 8, i. 18 homines, possibilia sunt apud deum. ait autem Petrus: ecce nos dimisimus omnia et secuti sumus te. qui dixit eis: amen dico dico uobis, nemo est -qui relinquit domum, aut parentes, aut fratres, aut uxorem, a<it filios propter regnum dei, et non recipiat multo plura in hec tempore et in saeculo uenture uitam aeternam. Et alibi: Stans autem Zachaeus dixit ad dominum: ecce dimidium bonorum meorum, domine, do pauperibus, et si quid aliquem defraudaui, defraudaui quadruplum. ait Iesus ad eum: quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius est Abrahae. uenit enim filius hominis quaerere et saluum facere quod perierat. Et post aliquantum: Reddite ergo quae Caesaris sunt Caesari, et quae dei sunt deo. Et alio loco: Audiente autem omni populo dixit discipulis suis: adtendite ab scribis, qui uolunt ambulare in stolis et amant salutationes in foro et primas cathedras in synagogis et primos discubitus in conuiuiis, qui deuorant domus uiduarum simulantes longam orationem: M accipient damnationem maiorem. Respiciens autem uidit eos qui mittebant munera sua in gazophylacio diuites : uidit autem at quandam uiduam pauperculam mittentem aera minuta duo, \'et dixit: uere dico uobis, quia uidua haec pauper plus quam omnes misit. nam et omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera dei: haec autem et eo quod deest illi omnem uictum suum, quem habuit, misit. Item alio loco: Ponite \'6 Ltic. M, 8—10 12 luc. 20, 25 53 Ib. 45-47 et Luc. 21 1-4 84 ib. 14—19 1 autem] ei a 2 noe] om. P1 dimiſſimuſ MP eis]m P 8 relinqmd M1, rehnqua S, rehqmr Rv aat ante parentes] uel 8 4 uxoref P1 8 aliquem] aliqmd P1 P quia faltis domoi hnic facra efr (uerba facta est miwio obducta) hodie facTa efr R 10 \'et] \'om. C enim] om. 8 12 ceſſatiſ et ceffart M1P1 ſunt cęſariſ Cav 18 ſunt dei uν 14 ab M: sd P1, a P1ORSav 15 ambulare uoluiit a 16 ſinagogiſ MP diſcubιτοſ P* 17 domoſ M7CRSav uiduartun] dimtiat, M1 hn MPC 19 gazoplulacio (—τιο M1C) MP1CR, gazophilaciū (— τιū S, —phylacium atl) P* Sac 21 duo] om. R 22 et] ras. P hn MPC ex habundan τuſ ibi MPlC (h del. al. m. in M) ergo in cordibus uestris, non praemeditari quemadmodum respondeatis. ego enim dabo uobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere -omnes aduersarii uestri. trademini autem a parentibus, et fratribus, et cognatis, et amicis, et morte adficient ex uobis, et eritis odio omnibus propter nomen meum: et capillus de capite uestro non peribit in patientia uestra possidebitis animas uestras. Et post aliquantum: Adtendite autem uobis, ne forte grauentur corda uestra a crapula et ebrietate et curis huius uitae, et superueniat in uos repentina dies illa. tamquam laqueus enim superueniet in omnes qui sedent super faciem omnis terrae. uigilate itaque omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt et stare ante filium hominis. Item post aliquantum: Facta est autem contentio inter eos, quis eorum uideretur esse maior. dixit autem eis: reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super . eos benefici uocantur. uos autem non sic, sed qui maior est, in uobis fiat sicut iunior, et qui praecessor est sicut ministrator. nam quis maior est, qui recumbit, an qui ministrat? nonne qui recumbit? ego autem in medio uestrum sum sicut qui ministrat. Et alio in loco: Orate, ne intretis in temptationem.

Quomodo potestis uos credere, qui gloriam ab inuicem accipitis, et gloriam quae a solo est deo non quaeritis? 8 Luc. 21, 84-86 14 Luc. 22, 24—27 21 ib. 40 26 Ioh. 6, 44 R emim] om. initio lineae S 4 τradimini M1P1 6 capilliſ M1 9 a] m P\'& ſupuenieτ R 10 I emm laqueuf Ca 18 fagare ab iſτa omnia MPC omnia ista edd. 18 in nobis] inter uos a iunier] minor av miniſτraτ̉̕̕ M1 19 quis] qui M1P1C1 uerba nonne — — ministrat om. MPCR 30 sum] om. ra 21 in ante loco] om. PlR 24 EXPLICIT-SECVNDVM LVCAM (atram. scr.) I EN- CIPIT SECD IOHANNEM (miAio) | S ęuunẽ̕̕ M, enangelium P 26 accepiſτιs R a folo deo eft RSav 18*

Et paulo post: Dixit autem Iesus: nec ego te condemnabo. uade et amplius iam noli peccare. Et paulo post: Si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis, et cognoscetis ueritatem, et ueritas liberabit uos. Et post paululum : Amen, amen dico uobis, quia omnis qui facit peccatum seruus est peccati. Et alibi: Amen, amen dico uobis, si quis sermonem meum seruauerit, non uidebit mortem in aeternum.

Et post aliquantum : Qui amat animam suam, perdet eam: et qui odit animam suam in hoc mundo, in uitam aeternam custodit eam. si quis mihi ministrat, me sequatur: et ubi sum ego, illic et minister meus erit. si quis mihi ministrauerit, honorificabit eum pater meus. Et alio- loco: Dilexerunt enim gloriam hominum magis quam gloriam dei. Et alibi: Vos uocatis me magister et domine, et bene dicitis, sum enim: si ergo ego laui uestros pedes dominus et magister, et uos debetis alter alterius lauare pedes. exemplum enim dedi uobis, ut quemadmodum ego feci uobis, ita et uos faciatis. Et paulo post: Mandatum nouum do uobis, ut diligatis inuicem, sicut dilexi uos, ut et uos diligatis inuicem. in hoc cognoscent omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis ad inuicem. Et paulo post: Si diligitis me, mandata mea seruate. Et post paululum : Qui habet mandata mea et seruat ea, ille est qui diligit me: qui autem diligit me, diligetur a patre meo, et ego diligam eum et 1 Ioh. 8, 11 2 ib. 81 et 82 5 ib. 84 6 ib. 51 .8 loh. 12, 25 et 26 12 ib. 48 14 loh. 18, 18-15 18 ib. 84 et 85 21 IoL 14, 15 22 ib. 21 1 et paulo post] om. P\', poft aliquantum Sa 2 iam] om. P 8 cognofcmf S 4 hberamt М1P1 paut MPC, paulolQ S 7 mor- Tem non uidebιτ PRSv 8 perdaT P 11 enx er mι̃ſτ\' mea R miniſτrabιτ S 12 hononficauir M1P1 uerba dilexerunt- — et alibi om. R 18 enim] om. P\' 14 alibi] alta MG, aho loco (al. in ras., cetera spatio uacuo inserta sunt. nescio an ab al. man.) P uocaPnf Pl 15 enim] ererum PCRSav pedes uestros an et ante magister om. Ml 19 ex UT R uos et inuicem om. R 20 eſτιs difcipuh R 21 p\' paf P dihgarif M 22 panl MP1, paull P*, paulolum S paul p; C .24 dilegιτur М1P, diligιτur 8 manifestabo ei me ipsum. Et post III uersus : Si quia diligit me, sermonem meum seruabit, et pater meus diligit eum et ad eum ueniemus et mansionem apud eum faciemus. qui non diligit me, sermones meos non seruat. Et paulo post: Manete in me, et ego in uobis. sicut palmes non potest facere fructum a semet ipso, nisi manserit in uite, sic nec uos, nisi in me manseritis. ego sum uitis, uos palmites: qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum. quia sine me nihil potestis facere.. si quis in me non manserit, mittetur foras sicut palmes et aruit, et colligent eos et in. ignem mittunt, et ardent. si manseritis in me, et uerba mea in uobis manserint: quodcumque uolueritis petetis, et fiet uobis. in hoc clarificatus est pater meus, ut fructum plurimum adferatis et efficiamini mei discipuli. sicut dilexit me pater, et ego dilexi uos: manete in dilectione mea.. si praecepta mea seruaueritis, manebitis in dilectione mea: sicut et ego patris mei praecepta seruaui et maneo in dilectione eius. haec locutus sum uobis, ut gaudium meum in uobis sit et gaudium uestrum impleatur. hoc est praeceptum meum, ut diligatis inuicem, sicut dilexi uos. maiorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. Et paulo post: Haec mando uobis, ut diligatis inuicem.

Haec de quattuor euangeliis in hoc opere ponenda existimaui: ubi intellegi potest, tres euangelistas, Marcum scilicet et Marcum et Lucam, ideo plura nobis dedisse praecepta uiuendi, quia eam maxime secuti sunt partem, quae actiua dicitur. quia uero Iohannes contemplatiuam magis tenuit, ideo. cum eius euangelium superemineat ceteris, \'1 Ioh. 14, 28 et 24 5 Ioh. 15, 4-18 22 Ioh. 15, 17 1 ei] om. C III] IIII R 2 dil. alt.] diligeT M2Rav 4 pault MG 10 arefcer Rav eosj eum JRav 11 miTTenT RSav ardeT Rav 12 paiTif S2 17 m exuf dilecτιοne Sav 20 hanc M1P1 21 ut] quam ut a 28 euangeliſτιſ P2R euuangeliif et euuangehftaf et euuangehd (et sic infra) M 25 maTheum MPCS 26 nobis plura dediffe Sa, dediffe nobis plura R 29 sup̲emineτ R multo pauciora tamen in eo morum praecepta conperimus.

Hinc iam de illo libro, cui titulum dederunt Actus apostolorum, commemorabimus quae inuenimus omnino paucissima. eo quippe rerum gestarum continetur historia, quibus aedificatur fides, magisque ibi exempla quam praecepta conscripta sunt. \'

Iacobus ergo loquens: Propter quod, inquit, ego iudico non inquietari eos qui ex gentibus conuertentur ad dominum, sed scribere ad eos, ut abstineant se a contaminationibus simulacrorum et fornicatione et suffocatis et sanguine. Et paulo post: Visum est enim spiritui sancto et nobis nihil ultra inponere uobis oneris quam haec necessaria, ut abstineatis uos ab immolatis simulacrorum et sanguine et suffocato et fornicatione, a quibus custodientes uos bene agetis. ualete. Et post multa, cum Paulus apostolus praepositis ecclesiae, quos congregauerat, loqueretur : Adtendite, inquit, uobis et uniuerso gregi, in quo uos spiritus sanctus posuit episcopos regere ecclesiam dei, quam adquisiuit sanguine suo. Et paulo post idem ad eosdem: Argentum aut aurum aut uestem nullius concupiui. ipsi scitis quoniam ad ea quae mihi opus erant et his qui mecum sunt ministrauerunt manus istae. omnia ostendi uobis, quoniam 11 Act. 15, 19 et 20 15 ib. 28 et 29 21 Act. 20, 28 23 Act. 20, 38-85 1 cõperimuſ.| EXPLICIT SCDΜ̅ IOHANNEM- I hinc S 4 cSmemorawmuT MPCRS 10 de] nrcrprr de S 12 conuerτunτur Sav 16 quam] om. P1 neceffano S 17 verba ab immolatis usque ad snffocato om. P\' et ante soffocato om. CSa 18 aginf S 20 congregauerat] cõſecraueraτ R \' 28 paułł M, paul̷ C idem] l\'te C ad] de C argentum] add. atl (t. e. autem) P1 24 aut ante aurum] & Cav concupi C sic laborantes oportet suscipere infirmos ac meminisse uerbi domini Iesu, quoniam ipse dixit: beatius est magis dare quam, accipere. Et alio. loco, cum Iacobus et qui cum eo erant Paulo apostolo loquerentur, dixerunt ei : Vides, frater, quot. milia sunt in Iudaeis qui crediderunt, et omnes aemulatores sunt legis. audierunt autem et de te, quia discessionem doceas a Moyse eorum qui per gentes sunt Iudaeorum, dicens non debere eos circumcidere filios suos neque secundum consuetudinem ingredi. quid ergo est? utique oportet conuenire multitudinem: audient enim te superuenisse: hoc ergo fac quod tibi dicimus. sunt nobis uiri quattuor uotum habentes super se: his adsumptis sanctifica te cum illis et inpende in illis, ut radant capita, et scient omnes quia quae de te audiernt falsa sunt: sed ambulans et ipse custodiens legem. de his autem qui crediderunt ex gentibus nos scripsimus iudicantes, ut abstineant se ab idolis immolato et sanguine et suffocato et fornicatione.

Haec de libro Actuum apostolorum nostro huic operi congruentia quae hic poneremus satis esse conperimus. ubi uidemus apostolos eis qui ex gentibus crediderunt nulla uoluisse onera ueteris legis ÎBponere, quantum attinet ad corporalis abstinentiam uoluptatis, nisi ut obseruarent ab his tribus, id est ab eis quae idolis immolarentur et a sanguine et a fornicatione. unde nonnulli putant tria tantum crimina esse mortifera, idolatriam et homicidium et fornicationem, ubi utique et adulterium et omnis praeter uxorem concubitus intellegitur. quasi non sint mortifera 5 Act. 21, 20—25 18 cf. Num. 6, 18 2 est} om. S 4 apostolo loqu.] aple quererent S I quot] qd MC qui∗ M 0 et} om. RSav 9 secundum] om. S* 18 ſciau τ B 14 ambulas Rav 17 inmolaτο P foraicaτιοne. EI- PLICIT S 19 opere MC 2^1 corporalem R 28 abſτιnenτιa MC, abſτιnenτιae P1a 24 eis] efoH 8 25 a ante. sanguine om. M CB a ante fornicatione om. R 27 homicidiam S erimina quaecumque alia sunt praeter haec tria quae a regno dei separant, aut inaniter et fallaciter dictum sit: Neque fures, neque auari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regium dei possidebunt.

Sed oportet nos repressa disputatione nostra ad epistulas apostolicas iam uenire et uidere etiam in ipsis quid huic operi conuenienter aptetur.

Non enim erubesco euangelium. uirtus enim dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. iustitia enim dei in eo reuelatur ex fide in fidem, sicut scriptum est: iustus autem ex fide mea uiuet. reuelatur enim ira dei de caelo super omnem impietatem et iniustitiam hominum eorum, qui ueritatem in iniustitiam detinent: quia quod notum est dei manifestum est in illis: deus enim in illis manifestauit. inuisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque eius uirtus et diuinitas, ut sint inexcusabiles, quia, cum cognouissent deum, non sicut deum glorificauerunt aut gratias egerunt, sed euanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt, et mutauerunt gloriam incorruptibilis dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. propter quod tradidit illos deus in 3 I Cor. 6, 10 10 Bom. 1, 16—32 et Bom. 2, 1-10 18 cf. Abbac. 2, 4 4 maleflci a 5 reprefa P1, opprefb R 9 de] INCIPIT DS S beaτι panli R Pauli apostoli] om. S apostoli] om. C 12 enim] om. P1 fidem] fide MG 18 mea] om. P1CSav mmr C1RSav 15 iniuſτιτιa* (uirgula ras.) S, iniuſτιτιa Rav 16 emm illis Rav, enim | ilhſ S mamfestauit] reuelamx R 17 ipsius] illi\' R 19 inexcuſſabiliſ (-ef PI) MP1 22 stulti] & ſτulτι MC 24 imaginis] om. R quadrnpeduum P1 desideria cordis eorum in inmunditia, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis, qui commutauerunt ueritatem dei in mendacium, et coluerunt et seruierunt creaturae potius quam creatori, qui est benedictus in saecula. amen. propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae. nam feminae eorum inmutauerunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam. similiter autem et masculi relicto naturali usu feminae exarserunt in desideriis suis in inuicem, masculi in masculos turpitudinem operantes et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semet ipsis recipientes. et sicut non probauerunt deam\ habere in notitiam, tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conuenit: repletos omni iniquitate, malitia, fornicatione, auaritia, nequitia, plenos inuidia, homicidio, contentione, dolo, malignitate, susurrones, detractores, deo odibiles, contumeliosos, superbos, elatos, inuentores malorum, parentibus non oboedientes, insipientes, inconpositos, sine affectione, absque foedere, sine misericordia: qui cum iustitiam dei cognouissent, non intellexerunt quoniam qui talia agunt digni sunt morte, non solum qui ea faciunt, sed et qui consentiant facientibus. Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum, te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iudicas. scimus enim quoniam iudicium dei est secundum ueritatem in eos qui talia agunt. existimas autem hoc, o homo, qui iudicas eos qui talia agunt, et facis ea, quia tu effugies iudicium dei? an diuitias bonitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis, ignorans quoniam benignitas dei ad paenitentiam te adducit? secundum duritiam autem tuam et inpaenitens cor thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti 20 Rom. 2, 1-10, 1 inmundmam (hum-, -ciam) RSav ,8 in ante inuicem] om. MP C 11 nοτιτιa Pax illosj eof Sa 12 faciant] add. ea P\'v conueniunτ P1 Rav 18 cognomfrenT iuſτιτιã di S 19 ea] om. S 20 et] aiam P2v inexcuſſabileſ M 22 qui] quae P1RSv 24 o] om. MC 25 quia] quod edd. 27 contemnis ? ignoras av h 29 Teffannzaf M, τheſſaurizaſ C diem] die P1RSav reuela-nonef MPl iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius : his quidem qui secundum patientiam boni operis gloriam et honorem et incorruptionem quaerentibus uitam aeternam : his autem qui ex contentione et qui non adquiescunt ueritati credunt autem iniquitati ira et indignatio. tribulatio et angustia is omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci. gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Iudaeo primum et Graeco. Et post paululum: Non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustificabuntur. Item paulo post: Qui ergo alium doces, te ipsum non doces? qui praedicas non furandum, furaris ? qui dicis non moechandum, moecharis? qui abominaris idola, sacrilegium facis? qui in lege gloriaris. per praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur inter gentes, sicut scriptum est. Et aliquanto post: Iustificati igitur ex fide pacem habeamus ad deum per dominum nostrum Iesum Christum: per quem et accessum habemus fide in gratia ista, in qua stamus, et gloriamur in spe gloriae filiorum dei. non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus, scientes quia tribulatio patientiam operatur, patientia autem probationem, probatio uero spem: spes autem BOQ confundit, quia caritas dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis. Et alio loco: Non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore, ut oboediatis concupiscentiis eius. sed neque exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato, sed exhibete uos deo tamquam ex mortuis uiuentes et membra uestra arma iustitiae deo. Et 8 Rom. 2, 13 10 ib. 21-24 14 of. Es. 52, 5 et Ezech, 36, 20 15 Rom. 5, 1-5 28 Rom. 6, 12 et 18 4 adquieſcunτ (ad in ras.) P 5 et ante indign.] om. C 6 rudae MC1 8 paulolum S 10 qui] quid S 13 uerba facis - - gloriaris om. P1 per] pofr P1 14 per] pro Pl 15 lumficare MCl 17 habeamnf P1C1 18 ∗∗ I Me (fide m ras.) S, per fldem P*v m granam ifτam P2v 20 quia] quod P2v 2f nostris] tmf M, corr. ex niif m. pr. P, uris (u ras. ex n) R 28 uobu (Q raa. ex n) M 95 uestra] om. P1C1 26 iaiquitatiB] correctura suprascripta erat, sed erasa est in P post paululum: Humanum dico propter infirmitatem carnis uestrae. sicut enim exhibuistis membra uestra seruire inmundi* tiae et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra uestra seruire iustitiae in sanctificationem. Et alio in loco: Ergo, fratres, debitores sumus non carni, ut secundum carnem uiuamus. si enim secundum carnem uixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificatis, uiuetis. quicumque enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. Et post paucos uersus : Heredes quidem dei, coheredes autem Christi: si tamen conpatiamur, ut et conglorificemur. Et paulo post: Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. Et post paucos uersus: Scimus autem quoniam diligentibus deum omnia cooperantur in bonum. Et paulo post: Quis nos separabit a caritate Christi? tribulatio? an angustia? an persecutio? an fames? an nuditas? an periculum? an gladius? sicut scriptum est: quia propter te mortificamur tota die, aestimati sumus ut oues occisionis. sed in his omnibus superamus propter eum qui dilexit nos. certus sum enim quia neque mors, neque uita, neque angeli, neque principatus, neque instantia, neque futura, neque fortitudines, neque altitudo, neque profundum, neque creatura alia poterit nos separare a caritate dei, quae est in Christo Iesu domino nostro. Et alio in loco: Corde enim creditur ad iustitiam: ore autem confessio fit ad salutem. dicit enim scriptura: omnis qui credit in illum non confundetur. non enim est distinctio 1 Rom. 6, 19 5 Rom. 8, 12-14 9 ib. 17 11 ib. 95 12 ib. 28 14 ib. 85-89 16 cf. Ps. 48, 22 28 Bom. 10, 10-18 24 cf. Es. 28, 16 1 paulolum S 4 ſcificaτιοne Ca aho loco Sa 7 momficauennf P\'BSv 8 hu MC paucis 3 MC, pauC Q P, paulolum S, paululum a 10 compatiemur a UT & cu̅ glonficem C cQglonficemur M, glonemur P* poft paululum a 10 et 18 paulum P 14 quis] qm M 15 famif MP 18 qui] om. P\' 19 principatus] principi∗∗∗∗∗ ru* P1, pnnciparuf [ neque po: τeſ| Taref P\', add. neque uirtutes v 20 forrmxdo M3P2C2Rav 21 alia] aliqua R 23 alio in] m aho S, alio a 24 ad] m P* (cod. Amiat.) 25 est] om. P\' Iudaei et Graeci. nam idem dominus omnium, diues in omnes qui inuocant illum. omnis enim quicumque inuocauerit nomen domini saluus erit. Et alio loco: Tu autem fide sta: noli altum sapere, sed time. si enim deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. uide ergo bonitatem et seueritatem dei: in eos quidem qui ceciderunt seueritatem, in te autem bonitatem, si permanseris in bonitate. Et paulo post: Obsecro itaque uos, fratres, per misericordiam dei, ut exhibeatis corpora uestra hostiam uiuam, sanctam, deo placentem, rationabile obsequium uestrum. et nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate sensus uestri: ut probetis quae sit uoluntas dei bona et placens et perfecta. dico enim per gratiam, quae data est mihi, omnibus qui sunt inter uos, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem, unicuique sicut deus diuisit mensuram fidei. sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent, ita multi unum corpus sumus in Christo, singuli autem alter alterius membra, habentes autem donationes secundum gratiam, quae data est nobis, differentes: siue prophetiam, secundum rationem fidei: siue ministerium, in ministrando: siue qui docet, in doctrina: qui exhortatur, in exhortando: qui tribuit, in simplicitate: qui praeest, in sollicitudine: qui miseretur, in hilaritate. dilectio sine simulatione. odientes malum, adhaerentes bono: caritatem fraternitatis inuicem diligentes, honore inuicem praeuenientes: sollicitudine non pigri: spiritu feruentes, domino seruientes, spe gaudentes, in tribulatione patientes, orationi instantes, necessitatibus sanctorum communicantes, hospitalitatem sectantes. benedicite persequentibus, benedicite et nolite 2 cf. Iohel 2, 82 (8, 5) 3 Rom. 11, 20-22 8 Rom. 12, 1-21 et Rom. 18, 1-14 et Rom. 14, 1-28 et Rom. 15, 1—7 9 aiuam] ut ų̣a̅ M, muentem PRSav 10 raτιοnabilem M et[ om. P1 11 reformamini] renouamim R 12 placens] beneplacenf P1 CSv 15 & umcmque P\'v 18 fumuf. corpuf S 20 pphaia MC 28 dilecrionem MP\', dilecnone C 24 bonQ MC 25 honorem MP1C 26 folliciTudinem MC 27 orationi instantes om. MPlCR 29 persequentibus) uof add. P2CRav maledicere. gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. id ipsum inuicem sentientes. non alta sapientes, sed humilibus consentientes. nolite esse prudentes apud uosmet ipsos. nulli malum pro malo reddentes: prouidentes bona, non tantum coram deo, sed etiam coram omnibus hominibus. si fieri potest, quod ex uobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. non uosmet ipsos defendentes, carissimi, sed date locum irae. scriptum est enim: mihi uindictam et ego retribuam, dicit dominus. sed si esurierit inimicus tuus, cib\'a illum : si sitit, potum da illi: hoc enim faciens carbones ignis congeres super caput eius. noli uinci a malo, sed uince in bono malum. Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit. non est enim potestas nisi a deo. quae autem sunt, a deo ordinatae sunt. itaque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit. qui autem resistunt, ipsi sibi damnationem adquirunt. nam principes non sunt timori boni operis, sed mali. uis autem non timere potestatem? bonum fac, et habebis laudem ex illa. dei enim minister est tibi in bonum. si autem malum feceris, time non enim sine causa gladium portat. dei enim- minister est, uindex in ira ei qui malum . agit. ideo necessitate subditi estote non solum propter iram, sed et propter conscientiam. ideo enim et tributa praestatis, ministri enim dei sunt, in hoc ipsum seruientes. reddite omnibus debita: cui tributum, tributum: cui uectigal, uectigal: cui timorem, timorem: cui honorem, honorem. nemini quicquam debeatis, nisi ut inuicem diligatis. qui enim diligit proximum, legem impleuit. nam: non adulterabis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces, 8 cf. Dent. 32, 85 et Prou. 25, 2t et 22 12 Rom. 18, 1-14 27 cf. Exod. 20, 18—17 et Dent. 5, 17-21 2 ſapienτιb ; MC 8 enim] om. MC mndicre P\' et] om. PR 11 congeres] congreganf P\' 14 ordinaτa Ca, ordinaτe MS sont] fiunτ S poxefTare MC ordina-none MC, ordinaτιοne∗ P 19 malum feceris] malefeceris a 20 lra* P, iram Rv male Sa 21 egiT S ideoque a subditi] ſubiecτι Sa 22 et] om. P 28 reddite] ergo add. P\'v 25 nemme M 27 implebιτ P\'S 28 non concupifcef rem proximi τui S (cf. Ex. 20, 17) et si quod est aliud mandatum, in hoc uerbo instauratur: diliges proximum tuum sicut te ipsum. dilectio proximi malum non operatur. plenitudo ergo legis dilectio. et hoc scientes tempus, quia hora est nos iam de somno surgere. nunc enim proprior est nostra salus, quam cum credidimus. nox praecessit, dies autem adpropinquauit. abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis. sicut in die honeste ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et inpudicitiis, non in contentione et aemulatione: sed induimini dominum Iesum Christum. et carnis curam ne feceritis in desideriis. Infirmum autem in fidem adsumite, non in disceptationibus cogitationum. alius enim credit manducare omnia: qui autem. infirmus est, holera manducet. is qui manducat non manducantem non spernat: et qui non manducat manducantem non iudicet: deus enim illum adsumpsit. tu quia es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit: stabit autem, potens est enim deus statuere illum. nam alius iudicat diem inter diem, alius iudicat omnem diem. unusquisque in suo sensu abundet. qui sapit diem, domino sapit : et qui manducat, domino manducat: gratias enim agit deo. et qui non manducat, domino non manducat, et gratias agit deo. nemo enim nostrum sibi uiuit et nemo sibi moritur. siue enim uiuimus, domino uiuimus: siue morimur, domino morimur. siue ergo uiuimus, siue morimur, domini sumus. in hoc enim et Christus mortuus est et resurrexit, ut mortuorum et uiuorum dominetur. tu autem quid iudicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem 2 cf. Lea. 19, 18 11 Rom. 14, 1-28 2 diligif MPl 3 legis] add. efr P2RSav 4 iam noſ CB Sav 5 propnor C, pp∗10r (r eras.) M, ppilllor (l per rasuram ex n) Pt propior RSav 6 adppinquabιτ P2CRv 8 commeſſaτιοnib; (cõmeſ- P, -ci- MR) MPCB in ante cubil. om. M 9 in anie content. em. MC 10 induemini M, induιτe P\' dno iha xpο̅ M PlCB 11 m fide BSv 12 enim] auτe̅ B 13 ia qui] h qm MC, si quis B 14 non pr. et tert. om. S 16 xudicaf P2 17 potens est] potest a 19 habQdar B 23 enI uiuemuſ MP\'C 25 & ipf MP : xp̅ſ CSv, Chriftua et Ba (Am.) 26 utj uτ er BSav tuum ? omnes enim stabimus ante tribunal dei. scriptum est enim : uiuo ego, dicit dominus, quoniam mihi flectet omne genu, et omnis lingua confitebitur deo. itaque unusquisque nostrum pro se rationem reddet deo. non ergo amplius inuicem indicemus. sed hoc iudicate magis, ne ponatis offendiculum fratri uel scandalum. scio et confido in domino Iesu, quia nihil commune per ipsum, nisi ei qui existimat quid commune esse, illi commune est. si enim propter cibum frater tuus contristatur, iam non secundum caritatem ambulas. noli cibo tuo illum perdere, pro quo Christus mortuus est. non «rgo blasphemetur bonum nostrum. non est regnum dei esca et potus, sed iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto. qui enim in hoc seruit Christo, placet deo, et probatus est hominibus. itaque quae pacis sunt, sectemur, et quae aedificationis sunt in inuicem. noli propter escam destruere opus dei. omnia quidem munda sunt, sed malum est homini qui per offendiculum manducat bonum est non manducare carnem -et non bibere uinum neque in quo frater tuus offendit aut scandalizatur aut infirmatur. tu fidem, quam habes penes temet ipsum, habe coram deo. beatus qui non iudieat semet ipsum in eo quo probat. qui autem discernit, si manducauerit, damnatus est, quia non ex fide. omne autem quod non est ex fide peccatum est. Debemus autem nos firmiores inbecillitates infirmorum sustinere et non nobis placere. unusquisque nostrum proximo placeat in bonum ad aedificationem. etenim.. Christus non sibi placuit, sed, sieut scriptum est: inproperia aproperantium tibi ceciderunt super me. quaecumque autem 2 cf. Es. 45, 28 et 49, 18 28 Rom. 15, 1—7 26 of. Peal. 68, 10 2 flecτaur BSav S deo] dño CS 4 reddaT S deo] om. R 5 magif iudicaτe Sa 6 fraxnbur Sa 11 blafphemaTur P1 . non emm eſτ S, non eſτ emm P\'v efcam J* 15 in] om. MC innicem] add. cufrodiamuf P2av difrruere MP 18 dffendat S, offendιτur Rav 19 quam) om. P2RSv 21 quo] quod P2RSav 22 fide] add. efr S 24 nobis ipis B 26 prozimo] add. Tuo P2Sav scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus. deus autem patientiae et solatii det uobis id ipsum sapere in alterutrum secundam Iesum Christum, ut unianimes uno ore honorificetis deum et patrem domini nostri Iesu Christi. propterea suscipite inuicem, sicut et Christus suscepit uos in honorem dei. Et aliquanto post: Probauerunt enim Machedonia et Achaia conlationem aliquam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Hierusalem. placuit enim eis, et debitores sunt eorum: nam si spiritalium eorum participes facti sunt gentiles, debent et in carnalibus ministrare eis. Et post paucissimos uersus: Obsecro igitur uos, fratres, per dominum nostrum Iesum Christum, et per caritatem spiritus, ut adiuuetis me in orationibus pro me ad deum. Et paulo post: Rogo autem uos, fratres, ut obseruetis eos qui discessiones et offendicula praeter doctrinam, quam uos didicistis, faciunt: et declinate ab eis. huiusmodi enim Christo domino nostro non seruiunt, sed suo uentri, et per dulces sermones et benedictiones seducunt corda innocentium. uestra enim oboedientia in omnem locum diuulgata est. gaudeo igitur in uobis: sed nolo uos sapientes esse in bone et simplices in malo.