Hic igitur illi homines minime mali, dum frustrare legem 
 conantur, eas scripturas adprobare nos cogunt. adtendunt 
 enim, quod dictum est in seruitute esse eos, qui sub lege 
 sunt, et id ultimum prae ceteris uentilant: euacuati estis a 
 Christo, qui in lege iustificamini; a gratia excidistis. 
 nos haec omnia uera esse concedimus nec illam legem necessariam 
 esse dicimus nisi eis, quibus est adhuc utilis seruitus, 
 ideoque utiliter esse latam, quod homines, qui reuocari a peccatis 
 ratione non poterant, tali lege cohercendi erant, poenarum 
 scilicet istarum, quae uideri ah stultis possunt, minis atque 
 terroribus: a quibus gratia Christi cum liberat, non legem 
 illam damnat, sed aliquando nos obtemperare suae caritati, non 
 seruire timore legis inuitat. ipsa est gratia, id est beneficium, 
 quod non intellegunt sibi uenisse diuinitus, qui adhuc esse cupiunt 
 sub uinculis legis. quos merito Paulus obiurgat tamquam 
 infideles, quia a seruitute, cui certo tempore iustissima dei 
 dispositione subiecti erant, iam per dominum nostrum Iesum 
 se liberatos esse non credunt. hinc est illud eiusdem apostoli: 
 lex enim paedagogus noster erat in Christo. ille igitur

 12 Galat. 5, 4 27 Galat. 3, 24 

 2 repmissionê V 4 acar Ch 5 enim] autem V nI qui mP2 ei] et Ch 6 in 
 n 
 hyerusalem Ch 7 sursum om . est V 9 minime] minime sed in mg . nimigS'i 
 non 
 minimailf minime (non add. m. 2)Pnimium Vm 11 eos esse V 12 uentilante 
 uacuati Ch 13 a] om. S Mb 14 nos autem V concedamus V 
 17 cohercendi MChm cohercendi S 18 ab] as M Tn 19 cum] 
 nos b 20 dampnat V nos] non Ch 21 eeruire (a corr. in i) 
 S V P* (re ex ri corr.) timori S Pp Vinb 24 qui S a om. M 
 seruituti b 27 lex] ex Ch paedagogus—igitur om. Ch 
 
 
 paedagogum dedit hominibus. quem timerent, qui magistrum 
 postea, quem diligerent. in quibus tamen legis praeceptis atque 
 mandatis, quibus nunc christianos uti fas non est, quale uel 
 sabbatum est uel circumcisio uel sacrificia et si quid huiusmodi 
 est, tanta mysteria continentur, ut omnis pius intellegat nihil 
 esse perniciosius quam quicquid ibi est accipi ad litteram, 
 id est ad uerbum; nihil autem salubrius quam spiritu reuelari. 
 inde est: littera occidit, spiritus autem uiuificat; inde 
 est: id ipsum uelamen in lectione ueteris testamenti 
 manet, quod non reuelatur, quoniam in Christo euacuatur. 
 euacuatur namque in Christo non uetus testamentum, 
 sed uelamen eius, ut per Christum intellegatur et quasi 
 denudetur, quod sine Christo obscurum atque adopertum est. 
 statim quippe idem apostolus subicit: cum autem transieris 
 ad Christum, auferetur uelamen; non enim ait: auferetur 
 lex aut testamentum uetus. non igitur per domini gratiam, 
 tamquam inutilia ibi tegerentur, ablata sunt, sed tegmen 
 potius, quo utilia tegebantur. hoc modo agitur cum iis, qui 
 studiose ac pie, non turbide atque inprobe scripturarum illarum 
 sensum requirunt, demonstraturque sedulo et ordo rerum et 
 causae factorum atque dictorum et ueteris testamenti ad 
 nouum tanta congruentia, ut apex nullus, qui non consonet, 
 relinquatur. et figurarum tanta secreta, ut omnia, quae interpretando 
 eruuntur, miseros esse cogant fateri, qui haec uolunt 
 ante condemnare quam discere.