Nam qui dicunt esse posse in hac uita hominem sine peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. si enim esse posse negauerimus, et hominis libero arbitrio, qui hoc uolendo appetit, et dei uirtuti uel misericordiae, qui hoc adiuuando efficit, derogabimus. sed alia quaestio est, utrum esse possit, alia utrum sit; alia, sinon est, cum possit esse, cur non sit; alia, utrum qui omnino numquam ullum peccatum habuerit, non solum quisquam sit, uerum etiam poterit aliquando esse uel possit. in hac quadripertita propositione quaestionum si a me quaeratur, utrum homo sine peccato possit esse in hac uita, confitebor posse per dei gratiam et liberum eius arbitrium, ipsum quoque liberum arbitrium ad dei gratiam, hoc est ad dei dona, pertincre non ambigens, nec tantum ut sit, uerum etiam ut bonum sit, id est ad facienda mandata domini conuertatur atque ita dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adiuuet etiam, ut possit fieri quod ostenderit. quid enim habemus quod non accepimus? unde et Hieremias dicit: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est, ut ambulet et 2 cf. Ps. 61, 9 23 cf. I Cor. 4, 7 24 llier. 10, 23 1 ad bene uiuendum] ad uiuendum zb adnitendo cod. J/us. Bril. et d ut etiam A uolutatis Lml 2 nrt V deus om. K quia V etiam aliquid d 3 etiam om. b co**netur Lm2 4 eorum Lml natura rationem (ra ra s.l.m2)L 5 illam SVmlG 6 tantu(tu in ras. m2) L non tantmn bd ante istum s.l.m. post. add. il V, eras. G 7 iu isto SP in eras. LG, exp. Vx pene si G peneBt S pcnese V equitas S rationis S p. c. 8 excellentiam La c.SVa.c.G 9 posse om. z ac Lml hominfi Kml 10 si* L 12 uirtuto LmlKml 15 umquānullū (n in mg. add.) Lumquam illum Sumqufuillu P numqllam ilIum V unquam ilhidf; 16 potuerit MTd quadripartitad 17 propositione* L q:ratur LmlV 18 potes KC ac Lml 19 pr. arbitrio Lml 21 ut] et K bonusG si* idum (om. est)F 22 quod KC 23 posit Lml 24 accipimus A ieremi Lml hyeremias 111 ieremias Ad - dirigat gressus suos. hinc et in Psalmis cum quidam dixisset deo: tu praecepisti mandata tua custodiri nimis, continuo non de se praesumpsit, sed optauit, ut faceret: utinam, inquit, dirigantur uiae meae ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat adiumento? a quo autem id optet, quia non a fortuna uel a fato uel a quolibet alio praeter deum, in consequentibus satis ostendens: itinera, inquit, mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. ab huius execrandae dominae seruitute liberantur, quibus dominus Iesus eum recipientibus dedit potestatem filios dei fieri. ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine peccato adiutus a deo.