Iam ergo quod loco tertio posui uideamus. cum 
 uoluntatem humanam gratia adiuuante diuina sine peccato in hac 
 uita possit homo esse, cur non sit, possem facillime ac ueracissime 
 respondere: \'quia homines nolunt\'. sed si ex me quaeritur, quare 
 nolint, imus in longum; uerum tamen etiam hoc sine praeiudicio 
 diligentioris inquisitionis breuiter dicam. nolunt homines facere 
 quod iustum est, siue quia latet an iustum sit siue quia non delectat.

 \' 3 Ps. 98, 8 5 cf. Prou. 3,12. Hebr. 12, 6 8 cf. Ps. 37,18 cf. Hebr. 4,15 
 9 cf. Hebr. 7, 25 11 Matlb. 6, 12 14 cf. Matth. 19, 20. 21 dcf. L 

 1 praedicamur sml praedicatur AM 2 dedicabit A 3 tamen om. SVPGd 
 4 om s. exp. eos Km2 6 et om SVPG 8 illo s.l.G 10 mandaciter Pml 
 mendatiter Kml quisquedeso Km2CTb 13 sic S P sit V m1M dubitant Sml 
 15 impleuissct SVmlGml 16 perfectus s.l.m3V haberet KCMb 18 esse se K 
 21 tertio loco b 22 uoluntate humana KACb gratia ̄ Gm1 sine peccato 
 in hac uita si (si om . P)sine peccato in hac nitnSP;incod.V20litt.erasae peccatis4 
 23 possc s.l.m2S posse MT 21 uolunt SVmlGml 25 nolunt CMd nolilltlongum] 
 nolimus in Jongum (in mg . longiori tractatu indigct)/\' nolimus (om. 
 imns) G longQ (u s. 0 m2)V 26 uolunt SVmlGml 27 dclectant S 
 
 
 tanto enim quidque uehementius uolnmus, quanto certius quam 
 bonum sit nouimus eoque delectamur ardentius. ignorantia igitur 
 et infirmitas uitia sunt, quae inpediunt uoluntatem, ne moueatur 
 ad faciendum opus bonum uel ab opere malo abstinendum. ut 
 autem innotescat quod latebat et suaue fiat quod non delectabat, 
 gratiae dei est, qua hominum adiuuat uoluntates; qua ut non adiuuentur, 
 in ipsis itidem causa est, non in deo, siue damnandi praedestinati 
 sunt propter iniquitatem superbiae siue contra ipsam suam 
 superbiam iudicandi et erudiendi, si filii sunt misericordiae. unde Hieremias 
 cum dixisset: scio, domine, quia non est in homine 
 uia eius nec uiri est ut ambulet et dirigat gressus suos, 
 continuo subiunxit: corripe me, domine, uerum tamen in 
 iudicio et non in furore tuo, tamquam diceret: \'scio ad correptionem 
 meam pertinere, quod minus abs te adiuuor, ut perfecte 
 dirigantur gressus mei; uerum tamen hoc ipsum noli sic mecum 
 agere, tamquam in furore, quo iniquos damnare statuisti, sed tamquam 
 in iudicio, quo doces tuos non superbire\'. unde alibi dicitur: 
 et iudicia tua adiuuabunt me.