Haec disputantes a gratia mediatoris iustos excludere 
 conantur antiquos, tamquam dei et illorum hominum non 
 fuerit mediator homo Christus Iesus, quia nondum ex 
 utero uirginis carne suscepta homo nondum fuit, quando illi 
 iusti fuerunt. quod si ita esset, nequaquam apostolus diceret: 
 per hominem mors et per hominem resurrectio 
 mortuorum. sicut enim in Adam omnes moriuntur, 
 sic et in Christo omnes uiuificabuntur, quandoquidem 
 illi antiqui iusti secundum istorum uaniloquia sibi sufficiente 
 natura nec mediatore homine Christo indiguerunt, per quem 
 reconciliarentur deo, nec in eo uiuificabuntur, ad cuius corpus 
 et membra secundum id quod propter homines homo factus

 1 cf. Ps. 67, 10 3 cf. Iud. G, 37 18 cf. I Tim. 2, 5 22 I 
 Cor. 15, 21. 22 

 1 segregabat V ereditati P 3 cernitur patens tamquam in area C 
 4 Non] nunc V 9 esset uiuendum CChTPVbd 11 natura M 
 12 robigine M 13 quam nimia post disputant C 14 ualet b 
 23 in adam enim T omnes in adam Ch 24 sic] ita C 26 meditore 
 m. 1 C xpo om. C 
 
 
 est non pertinere monstrantur. si autem. quemadmodum per 
 apostolos suos ueritas loquitur, sicut in Adam omnes 
 moriuntur, sic e.t in Christo omnes uiuificabuntur, 
 qui per r illum hominem mors et per istum 11 omin em 
 resurrectio mortuorum, quis audeat dubitare christianus 
 etiam illos iustos, qui recentioribus generis humani temporibus 
 deo placuerunt, ideo in resurrectionem uitae aeternae, non 
 mortis aeternae esse uenturos, quia in Christo uiuificabuntur; 
 ideo autem uiuificari in Christo, quoniam ad corpus pertinent 
 Christi; et ideo pertinere ad corpus Christi, quia et ipsis caput 
 est Christus; ideo et ipsis caput esse Christum, quia unus 
 mediator est dei et hominum homo Christus Iesus? 
 quod eis non fuisset, nisi in eius resurrectionem per eius gratiam 
 credidissent. et hoc quomodo fieret, si eum in carne uenturum 
 esse nescissent neque ex hac fide iuste pieque uixissent? nam 
 si propterea illis non profuit incarnatio Christi, quia nondum 
 facta erat, nec nobis prodest iudicium Christi de uiuis et mortuis, 
 quia nondum factum est; si autem nos per huius nondum 
 facti, sed futuri iudicii fidem stabimus ad dexteram Christi, 
 profecto illi per incarnationis eius tunc nondum factae, sed 
 futurae fidem membra sunt Christi. 
 Neque enim putandum est, quod antiquis iustis 
 sola quae semper erat diuinitas Christi, non etiam quae nondum 
 erat eius humanitas reuelata profuerit. illud enim, quod ait 
 dominus Iesus: Abraham concupiuit diem meum uidere 
 et uidit et gauisus est, si diem suum uoluit suum 
 tempus intellegi, testimonium profecto perhibuit Abrahae, quod 
 fide fuerit incarnationis eius inbutus. secundum hanc enim

 10 cf. I Cor. 11, 8 11 I Tim. 2, 5 25 Ioh. 8, 56 

 2 suos om. C 4 et om. MC 5 dutiubitare C 7 deo] 
 ideo P 8 in xpo omnes P 9 ideo autem uiuificantur in xpo 
 quoniam sqq. V 10 pertinent V 11 esse] est V 13 resurectione C 
 15 sancte iusteque uixissent V 23 fuit V 24 erat om. CChT 
 reuelata om. M profuit M uoce Illud incipit cap. XXVII b 
 27 significari TCh (in mg. m . 2 intelligi) habuit V Abraam b 
 28 fuerat M enim hunc ChTPb hunc MC 
 
 
 habet tempus; diuinitas uero eius omne tempus excedit, quia per 
 illam uniuersa facta sunt tempora. quod etsi quisquam de die 
 sempiterno accipiendum putauerit, qui nullo finitur crastino, 
 nullo praeuenitur hesterno, hoc est de ipsa aeternitate, in qua 
 coaeternus est patri, quomodo id uere concupisceret Abraham, 
 nisi eius nosset futuram mortalitatem, cuius quaesiuit aeternitatem? 
 aut si ad hoc aliquis horum uerborum sensum coartat, 
 ut dicat nihil intellegendum in eo quod ait dominus \'quaesiuit 
 diem meum\' nisi \'quaesiuit me, qui sum dies permanens, hoc 
 est lumen indeficiens\' — uelut cum dicimus uitam filii, de qua 
 loquitur euangelium dicens: sic dedit et filio uitam h abere 
 in semet ipso, non aliud ipsum, aliud eius uitam, sed 
 eundem ipsum filium intellegimus uitam, qui dixit: ego sum 
 uia, ueritas et uita, et de quo dictum est: ipse est uerus 
 deus et uita aeterna, ut hanc eius aequalem patri diuinitatem 
 uidere cupiuerit Abraham nequaquam incarnatione eius 
 praecognita, sicut eum nonnulli etiam philosophi quaesiuerunt, 
 qui nihil de eius carne didicerunt — numquid et illud, quod 
 iubet Abraham ponere manum seruum suum sub femore suo et 
 iurare per deum caeli, aliter quisquam recte intellecturus est 
 nisi Abraham scisse in qua uenturus esset deus caeli carnem 
 de illo femore propagari? 
 Cuius carnis et sanguinis, quando ipsum Abraham 
 benedixit, Melchisedech etiam testimonium christianis fidelibus 
 notissimum protulit, ut tanto post Christo diceretur in psalmis, 
 quod nondum factum, sed adhuc futurum, eadem tamen ipsa

 11 Ioh. 5, 26 13 Ioh. 14, 6 14 I Ioh. 5, 20 19 cf. Gen. 
 24, 2. 3 23 cf. Gen. 14, 18-20 

 1 diuinitas tempus M omnem tempus Ch om6n tep\' C 2 illum b 
 et om. V 4 puenitur (in mg. m, 1) C esterno C 5 habraham M 
 abraam C 8 nihil aliud intelligendum V 9 sum uita C 10 quo M 
 11 habere uitam M 16 cupierit Tbd abraam C eius incarnatione 
 CChP eius om. M 18 eiusj illius MC uoce Numquid incipit 
 cap. XXVIII in b nunquid P numquit C 23 abraam C 24 etiam 
 melchisedech M 25 tanto prius de xpo V in psalmis om. V 
 2G factum sit V factum est b futurum erat V 
 
 
 et patrum quae nostra est fides una cantabat: tu es sacerdos 
 in aeternum secundum ordinem Melchisedech. in 
 Adam quippe inuenientibus mortem per hoc prodest Christus, 
 . quod est mediator ad uitam; non autem per hoc mediator est, 
 quod aequalis est patri. per hoc enim quantum pater tantum 
 et ipse distat a nobis. et quomodo erit medietas, ubi eadem 
 ipsa distantia est? ideo apostolus non ait: unus mediator 
 dei et hominum Christus Iesus, sed homo Christus 
 Iesus. per hoc ergo mediator, per quod homo; inferior patre 
 per quod nobis propinquior, superior nobis per quod patri 
 propinquior. quod apertius ita dicitur: inferior patre, quia in 
 forma serui, superior nobis, quia sine labe peccati. 
 Quapropter quisquis humanam contendit in 
 qualibet aetate naturam non indigere medico secundo Adam, 
 quia non est uitiata in primo Adam, non in aliqua quaestione, 
 in qua dubitari uel errari salua fide potest, sed in ipsa regula 
 fidei, qua christiani sumus, gratiae dei conuincitur inimicus. 
 quale est autem, quod ab istis illa quae ante legem fuit uelut adhuc 
 minus malis moribus uitiata hominum natura laudatur? neque 
 respiciunt tantis tamquam intolerabilibus peccatis homines tunc 
 fuisse submersos, ut excepto uno homine dei et eius coniuge . 
 \' tribusque filiis et totidem nuribus iusto iudicio dei sicut igne 
 postea terra exigua Sodomorum ita totus mundus diluuio deleretur. 
 ex quo tempore igitur perunum hominem peccatum 
 intrauit in mundum et per peccatum mors, et ita in

 1 Ps. 109, 4 7 I Tim. 2, 5 11 cf. Phil. 2, 7 21 cf. Gen. 7, 
 13 et c. 19 24 tfom. 5, 12 

 1 patrum erat V fides qua cantabant V 3 per om. V 4 qui V 
 mediator dei et hominum et aequalis patri est per hoc sqq. V 5 est 
 om. C 6 et pr. om. PV mediaetas C 8 Iesus onto b 9 ergo 
 om. C alt . per om. C 10 fin . per quod per qŲQą Ch patri] deo C 
 11 quod (o s. ras. m. 2) C apertius (a s. ras. m. 2) C dicatur 
 m. 1 C 15 quia (ia s. ras. m. 2) C 18 legem om. CChTPVbd 
 19 laudatur natura Tbd 20 tamquam] et tam C tanquam P 25 in 
 pro om. m. 1 T 

 XXXXII Aug. Sect. VIII pars II. 

 13 
 
 
 omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt, 
 profecto uniuersa massa perditionis facta est possessio 
 perditoris. nemo itaque, nemo prorsus inde liberatus est 
 aut liberatur aut liberabitur nisi gratia redemptoris. 
 Et ante Abraham quidem utrum aliquo corporali 
 et uisibili sacramento iusti uel eorum paruuli signarentur, scriptura 
 non exprimit. ipse tamen Abraham signum accepit 
 circumcisionis signaculum iustitiae fidei et sic accepit, 
 ut deinceps etiam omnes paruulos domus suae circumcidere 
 iuberetur, recentissimos a uisceribus matrum octauo die natiuitatis 
 eorum, ut etiam hi, qui corde ad iustitiam credere nondum 
 possent, tamen iustitiae fidei signaculum sumerent. quod sub 
 terrore tanto est imperatum, ut diceret deus animam illam de 
 suo populo perituram, cuius octauo die praeputii circumcisio 
 facta non fuisset. huius tam horribilis poenae iustitia si quaeratur, 
 nonne istorum omnis de libero arbitrio et laudabili sanitate 
 et puritate naturae quantumlibet arguta sit argumentatio 
 repercussa et confracta dissiliet? quid enim mali, quaeso, paruulus 
 propria uoluntate commisit, ut alio neglegente et eum 
 non circumcidente ipse damnetur damnatione tam seuera, ut 
 pereat anima illa de populo suo? neque enim temporalis mortis 
 terror incussus est, cum de iustis, quando moriebantur, tunc. 
 potius diceretur: et appositus est ad populum suum 
 uel appositus est ad patres suos, quoniam deinceps homini 
 nulla. temptatio formidatur, quae illum separet a populo 
 suo, si populus eius ipse est populus dei.

 7 cf. Rom. 4, 11 13 cf. Gen. 17, 11-14 23 Gen. 25, 17 24 I 
 Mach. 2, 69. 

 2 perditiois C perditioris (nis ?) T possesio C 3 prorsus omnino 
 C 4 redemptoris] dei V 5 abraam (sec semper) C quod C 
 corporali] temporali C 6 scriptura sup. exp . natura C 9 domi M 
 circumcidi V circumdere P 10 iuberet V iuberet## Ch a uisceribus 
 om. m. 1 C 11 illorum M hii P corde om. V 12 possunt M 
 iustitiae tamen CChTPVbd 15 non facta P tam om. M 16 arbitrio 
 om. C 18 dissilet M 26 est] sit C