(Si peccatum\', inquit, 'ex uoluntate est, mala uoluntas, 
 quae peccatum facit; si ex natura, mala natura\'. cito respondeo: 
 ex uoluntate peccatum est. quaerit forte, utrum et originale 
 peccatum. respondeo: prorsus et originale peccatum, quia et 
 hoc ex uoluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo 
 esset et in omnes transiret. sed quod secutus adiunxit: \'si ex 
 natura, mala natura\', quaero ab illo, ut, si potest, respondeat, 
 sicut manifestum est ex uoluntate mala tamquam ex arbore 
 mala fructus eius fieri omnia opera mala, sic ipsam uoluntatem 
 malam, id est ipsam fructuum malorum arborem malam 
 unde dicat exortam. si ex angelo, quid erat ipse angelus nisi 
 bonum opus dei? si ex homine, quid erat ipse homo nisi 
 bonum opus dei? immo quia uoluntas mala angeli ex angelo, 
 ex homine homini orta est, quid erant haec duo, antequam 
 in eis ista mala orirentur, nisi bonum opus dei et bona atque 
 laudanda natura? ecce ergo ex bono oritur malum nec fuit 
 omnino unde oriri posset, nisi ex bono, ipsam dico uoluntatem 
 malam, quam nullum praecessit malum, non opera mala, quae 
 non sunt nisi ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala. nec 
 ideo tamen ex bono potuit oriri uoluntas mala, quia bonum 
 factum est a bono deo, sed quia de nihilo factum est, non 
 de deo. quid ergo est quod dicit: \'si natura opus est dei, per 
 opus dei opus diaboli transire non sinitur'? nonne opus diaboli,

 3 Op. imp. V 26 (Hi-mala natura) 9 ib. V 26 (quaero-304,4 
 potuit) 19 cf. ib. V 41 21 ib. V 38 (nee-de deo); cf. V 35. 38. 39. 54 

 4 si om. T mala om. m. 1 R respondebo N 5 est om. 8 
 10 sicut] si+ut in ras. F 12 ipsam om. KRVPNb fructuum (pr . 
 u s. Z.) C fructu m. 1 V mala unde dicat exorta R 14 si-dei 
 om. E homine ex omne K 15 mala angeli ex angelo] mala ex 
 angelo angeli TKRVPF m . 2 mala angelo ex angelo m. 1 F, d angeli 
 mala ex angelo N 16 hominis TKRVPN est om. T 17 ista 
 mala in eis E orerentur FKT m. 1 19 possit R 20 quam om . jx 
 22 uolunta A 24 est ergo BAli quid C est om. KRN 25 einit 
 W 
 
 
 quando primum in angelo, qui diabolus factus est, ortum est, 
 in opere dei ortum est? quapropter si malum, quod omnino 
 nusquam erat, in dei opere oriri potuit, cur malum, quod alicubi 
 iam erat, per opus dei transire non potuit, praesertim cum ipso 
 uerbo utatur apostolus dicens: et ita in omnes homines 
 pertransiit? numquid homines non sunt opus dei? pertransiit 
 ergo peccatum per homines, hoc est opus diaboli per opus 
 dei, atque ut alio modo id ipsum dicam, quia diaboli opus, 
 id est peccatum per ipsum diabolum exortum, qui factura 
 uel opus est dei, per aliud opus dei, id est hominem pertransiit, 
 opus operis dei per opus dei. et ideo deus est solus 
 inmutabilis et potentissimae bonitatis, quia et antequam esset 
 ullum malum, bona opera fecit omnia et de malis, quae in 
 bonis ab eo factis orta sunt, bene operatur per omnia.