Et sint in signis et in temporibus et in diebus et in annis. uidetur mihi hoc, quod dixit: in signis, planum fecisse illud, quod dixit: et in temporibus, ne aliud acciperentur signa et aliud tempora. haec enim nunc dicit tempora, quae interuallorum distinctione aeternitatem incommutabilem supra se manere significant, ut signum, id est quasi uestigium aeternitatis tempus adpareat. item cum adiungit: et in diebus et in annis, ostendit quae dixerit tempora, ut dies fiant conuersione fixorum siderum, anni uero manifesti, cum sol signiferum circulum peragit, obscuriores autem, cum id unumquodque uagorum siderum in suis orbibus facit. non enim dixit: et mensibus, quia fortassis mensis annus est lunae; sicut duodecim lunae anni annus est eius sideris, quod < £ >aeovta Graeci uocant, et triginta solis anni annus est eius sideris, quod fPatv(J)v dicitur. et fortasse ita cum omnia sidera ad idem redierint, annus magnus peragitur, de quo multi multa dixerunt. an in signis dicit, quibus certum iter significatur nauigandi, in temporibus autem, uelut est uernum tempus et aestas et autumnus et hiems, quia et ista circumactu siderum uariantur suasque uices atque ordinem seruant, in diebus autem et in annis, sicut iam expositum est, accipiendum ?

Et sint in splendorem in firmamento caeli, ut luceant super terram. supra iam dictum erat: fiant luminaria 3 Gen. 1, 14 25 Gen. 1, 13 3 in med. om. MLbd 4 et om. d 4 annis omisso in Y 5 in ante temporibus 8. I. m. 1 V 6 dixit Lbd 8 supra corr. ex super L 10 in ante annis om. V dixit b 12 id] ad ML 14 fortasse MLbd est om. Vest luce Ml 15 lunae] solis V 16 fetonta V phetunta ML cpo:aac.uv\'tC& b eiusdem V 17 foenon V phoemon ML <paatvov b 19 dixit Llbd 20 nauigandi] uani gaudii V uelut] ut L 21 autumpnus ML hyems V hyemps ML 23 expositum iam bd 25 splendore YMLb et in firmamento b 26 supra-terram om. MLb in firmamento caeli, ut luceant super terram; cur putamus esse repetitum? an quemadmodum dictum est de stirpibus, ut ferant semen et sit in eis semen secundum suum genus et similitudinem, ita hic e contrario dictum est de luminaribus: fiant et sint, id est fiant et non gignant, sed ipsa sint. et sic est factum. ordo ille seruatur.

Et fecit deus duo luminaria: luminare maius initium diei et luminare minus initium noctis, et stellas. quid dicat initium diei et initium noctis mox adparebit. et stellas uero quod addidit, utrum pertineant ad initium noctis an non ambiguum est. quidam autem uolunt hic significari lunam plenam esse primitus factam, quod plena luna initio noctis adsurgit, id est mox post solis occasum. sed illud absurdum est, ut non a prima sed a sexta decima uel quinta decima numerandi sumamus exordium. nec illud moueat, quod perfectum fieri debuerit luminare quod factum est. omni enim die perfecta est; sed eius perfectio ab hominibus non uidetur, nisi cum ex contraria parte soli obposita fuerit. nam etiam cum illo constituta, quoniam sub illo est, uidetur finiri; sed etiam tunc plena est, quia ex alia parte inlustratur nec uideri potest ab his, qui subter sunt, id -est terram incolunt. quod non paucis uerbis, sed subtilibus dissertationibus et quarundam figurarum uisibilium demonstratione doceri potest.

Et posuit illa deus in firmamento caeli, ut luceant super terram. quomodo dixit: fiant in firmamento, et quomodo nunc dicit: fecit deus luminaria et posuit in firmamento, quasi extra sint facta et post ibi posita, cum iam dictum sit, ut ibi fierent? an hinc etiam atque etiam significatur non ita deum fecisse, ut homines solent, sed ita 7 Gen. 1, 16 24 Gen. 1, 17 1 cur] ut V 2 dictum om. MLb 3 genna suum Lbd 4 hic om. MLb est om. L 6 factum est MLbd 8 initium post minus om. M 11 huc M hec L poet hic add. et exp. est uolfit V 15 moneat b 20 parte] pte M 21 hiia ML uunt om. V 22 diaaertionibus MLb 27 post ibi] primo ubi MLb narratum ut hominibus potuit: scilicet ut apud homines aliud sit fecit", aliud „posuit", apud deum autem utrumque idem sit, qui faciendo ponit et ponendo facit?

Et praesint diei et nocti et diuidant inter diem et noctem. hoc est quod dictum erat: initium diei et initium noctis, quod hic exponit dicendo: praesint diei et nocti. ergo initium illud principatum intellegere debemus, quia et in die nihil est inter illa quae uidentur sole excellentius et in nocte nihil luna uel stellis. unde illa etiam ambiguitas iam non moueat et credamus stellas sic positas, ut ad initium noctis, id est principatum pertineant. et uidit deus quia bonum est. idem ordo seruatur. meminerimus sane, quod etiam ista deus non uocauerit, cum dici potuerit: et uocauit deus luminaria sidera, quia non omne luminare sidus est.

Et facta est uespera et factum est mane dies quartus, si dies istos consideres, quos ortus solis occasusque distinguit, non iste quartus, sed fortasse primus est dies, ut eo tempore putemus ortum esse solem, quo factus est, et donec cetera sidera fierent, occidisse. sed qui intellegit et solem alibi esse, cum apud nos est nox, et noctem alibi esse cum 801 apud nos est, dierum istorum enumerationem sublimius indagabit.