Et dixit deus: germinet terra herbam pabuli ferentem semen secundum suum genus et similitudinem et lignum fructuosum faciens fructum, cuius semen sit in se secundum suam similitudinem. postquam facta sunt terra et mare et uocata et adprobata, quod saepe diximus non morarum interuallis esse accipiendum, ne ineffabilem operantis dei facultatem tarditas aliqua consequatur, 13 Gen. 1, 10 21 Gen. 1, 11 2 cum voce unum desinit codex T pareat V 3 a om. V 4 pareat V 5 fluita L materiae scripsi: materie VML mare bd 6 factum est MLbd 7 ut iţł L 9 paruit V superfluum L additum] addere L 10 factum est Lbd factum M 11 atque] et MLbd intelligerimus F1 13 deus om. L et om. b 14 mare uocauit Lbd facit] fclt V 16 esset] est L post arida add. et M 17 ipsam] ipam V 20 tracta L 22 genus suum MLbd 28 fruetnosum] fructiferum bd 24 semen om. L 26 accipiendum esse MLbd 31* non statim sicut duobus praecedentibus diebus subicitur: facta est uespera et factum est mane dies tertius, sed adiungitur alia operatio, ut germinet terra herbam pabuli ferentem semen secundum genus suum et similitudinem et lignum fructiferum faciens fructum, cuius semen sit in se secundum suam similitudinem. quod de luce illa et firmamento et aquis et arida dictum non est; non enim habet illa lux successionis propaginem aut de caelo aliud caelum nascitur aut terra aut mare alia maria et alias terras gignunt, quae sibi succedant. hic ergo dicendum fuit: ferentem semen secundum suum genus et similitudinem et cuius semen in se sit secundum suam similitudinem, ubi similitudo nascentium praetereuntis similitudinem seruat.

Haec autem omnia ita super terram sunt, ut ipsi terrae radicibus cohaereant et ei continuentur et rursum quodammodo separentur: propterea huius naturae significationem in ista narratione seruatam arbitror, quia et eodem die facta sunt, quo terra adparuit, et tamen iterum dixit deus, ut terra germinaret, et iterum dictum est: et sic est factum. deinde secundum superiorem regulam, postquam dictum est: et sic est factum, subiungitur ipsa executio: et dedit terra herbam pabuli ferentem semen secundum suum genus et lignum fructiferum faciens fructum, cuius semen in se secundum suam similitudinem, et iterum dicit: uidit deus quia bonum est. itaque et uno die ista iunguntur et iteratis dei uerbis distinguuntur ab inuicem, .22 Gen. 1, 12. 13 1 diebus praecedentibus MLbd 2 alt. est om. L die M 7 et ante arida om. L non est] est V 8 illa om. MLbd 9 caelum de alio caelo bd 10 sibi om. MLbd 12 in se sit] sit in ee Mbd sin in L \' secudum L 15 supra bd terra V 16 radicitus bd cohaereantt L continentur V 17 ista] iusta V 18 narrationem F eo V 20 factum est MLbd 22 et om. V MLb factum est MLbd post factum add. factum est M executio] excecatio ML 23 pabuli (a ex u m. 1) V genus suum MLbd 26 et om. M 27 distinguitur V distinguntur L quod de terra et mari propterea puto non esse factum, quia magis harum rerum est discernenda natura, quae cum oriantur et occidant seminis successione propagantur. an quia terra et mare simul fieri potuerint non solum in rationibus creaturae spiritalis, ubi simul omnia facta sunt, sed etiam in ipsa corporali motione, arbores uero et quaeque stirpes nasci non possent nisi terra, in qua germinarent, praecessisset, propterea et repetendum erat iussum dei, ut et facta significarentur distantia tamen non alio die facienda, propter quod radicibus terrae adfiguntur et continuantur ? sed quaeri potest, cur istis deus non inposuerit nomina. an praetermissum est, quia multitudo eorum non sinebat? uerum haec quaestio melius postea considerabitur, cum animaduertemus alia quae non uocauit deus, sicut uocauit lucem et caelum et terram et mare. et facta est uespera et factum est mane dies tertius.

Et dixit deus: fiant luminaria in firmamento caeli, ut luceant super terram et diuidant inter diem et noctem; et sint in signis et in temporibus et in diebus et in annis; et sint in splendorem in firmamento caeli, ut luceant super terram. quarto die luminaria facta sunt, de quibus dicitur: et sint in diebus. quid sibi ergo uolunt tres dies transacti sine luminaribus ? aut cur ista erunt in diebus, si etiam sine istis dies esse potuerunt? an quia euidentius productio illa temporis et morarum interuallum motu istorum luminarium distingui ab hominibus potest? an ista dierum et noctium enumeratio ad distinctionem ualet inter illam naturam, quae facta non est, et eas, quae factae sunt, ut mane nominaretur propter earum speciem factarum, uespera uero propter priuationem? quoniam 14 Gen. 1, 13 16 Gen. 1, 14. 15 2 discernanda L 5 spiritualis (ita semper) d in om. V 7 possnnt V germinaret Y praecessis sisset V 8 ut et] et V ut d 9 distantie V 14 terra V 15 facta] factum MLbd 18 in temporibus] temporibus VLbd 19 in annis] annis MLbd 22 sibi om. MLbd 25 istarum V 26 noctuum ML 27 facta-quae om. M 29 quoniam] quę b quia d quantum adtinet ad illum, a quo facta sunt, speciosa atque formosa sunt, quantum autem in ipsis est, possunt deficere, quia de nihilo facta sunt, et in quantum non deficiunt, non est eorum materiae, quae ex nihilo est, sed eius, qui summe est et illa facit esse in genere atque ordine suo.

Et dixit deus: fiant luminaria in firmamento caeli ut luceant: utrum de fixis tantum dictum est sideribus an etiam de uagis ? sed duo luminaria maius et minus inter uaga sidera numerantur: quomodo ergo in firmamento facta sunt omnia, cum singulos suos uel globos uel circulos uaga singula quaeque possideant ? an quoniam in scripturis et caelos multos legimus et caelum, sicuti in hoc loco cum dicitur caelum et firmamentum, intellegendum est omnem istam aetheream machinam dici, quae omnia sidera continet, sub qua puri et tranquilli aeris serenitas uiget, sub quo item iste aer turbulentus et procellosus agitatur? ut luceant super terram et diuidant inter diem et noctem. nonne iam deus diuiserat inter lucem et tenebras et uocauerat diem lucem et tenebras uocauerat noctem? ex quo adparet eum inter diem et noctem diuisisse. quid sibi uult nunc, quod dicitur de luminaribus: et diuidant inter diem et noctem? an ita nunc fit ista diuisio per luminaria, ut hominibus nota sit etiam solis carnalibus oculis ad rerum istarum contemplationem utentibus, ita uero deus eam fecit ante circuitum luminarium, ut nunc uideri nisi a paucis sancto spiritu et serena ratione non possit? an inter alium diem et aliam noctem diuisit deus, id est inter speciem, quam inprimebat illi informitati, et informitatem, quae adhuc formanda restabat? alius uero est iste dies et alia nox, quorum uoluente caelo 3 in om. M 4 materie V illa] alia V 5 atque] et MLbd 6 in firmamento caeli luminaria MLbd 9 sidera] sdierum V in firmamento om. MLb 11 multos om. M 12 sicuti-firmamentum om. L dicitur firmamentum caelum Mbd 13 etlxeriam V 14 que Y sidera] substantia MLb 15 qua d turbulentis L1 17 iam] etiam MLb 18 lucem diem Lbd 20 nunc uult MLbd 25 ut nunc scripsi: et nunc Y ut MLbd sancto] sano bd 27 infornati V uicissitudo animaduertitur, quae fieri non posset nisi solis ortu et occasu.

Et sint in signis et in temporibus et in diebus et in annis. uidetur mihi hoc, quod dixit: in signis, planum fecisse illud, quod dixit: et in temporibus, ne aliud acciperentur signa et aliud tempora. haec enim nunc dicit tempora, quae interuallorum distinctione aeternitatem incommutabilem supra se manere significant, ut signum, id est quasi uestigium aeternitatis tempus adpareat. item cum adiungit: et in diebus et in annis, ostendit quae dixerit tempora, ut dies fiant conuersione fixorum siderum, anni uero manifesti, cum sol signiferum circulum peragit, obscuriores autem, cum id unumquodque uagorum siderum in suis orbibus facit. non enim dixit: et mensibus, quia fortassis mensis annus est lunae; sicut duodecim lunae anni annus est eius sideris, quod < £ >aeovta Graeci uocant, et triginta solis anni annus est eius sideris, quod fPatv(J)v dicitur. et fortasse ita cum omnia sidera ad idem redierint, annus magnus peragitur, de quo multi multa dixerunt. an in signis dicit, quibus certum iter significatur nauigandi, in temporibus autem, uelut est uernum tempus et aestas et autumnus et hiems, quia et ista circumactu siderum uariantur suasque uices atque ordinem seruant, in diebus autem et in annis, sicut iam expositum est, accipiendum ?

Et sint in splendorem in firmamento caeli, ut luceant super terram. supra iam dictum erat: fiant luminaria 3 Gen. 1, 14 25 Gen. 1, 13 3 in med. om. MLbd 4 et om. d 4 annis omisso in Y 5 in ante temporibus 8. I. m. 1 V 6 dixit Lbd 8 supra corr. ex super L 10 in ante annis om. V dixit b 12 id] ad ML 14 fortasse MLbd est om. Vest luce Ml 15 lunae] solis V 16 fetonta V phetunta ML cpo:aac.uv\'tC& b eiusdem V 17 foenon V phoemon ML <paatvov b 19 dixit Llbd 20 nauigandi] uani gaudii V uelut] ut L 21 autumpnus ML hyems V hyemps ML 23 expositum iam bd 25 splendore YMLb et in firmamento b 26 supra-terram om. MLb in firmamento caeli, ut luceant super terram; cur putamus esse repetitum? an quemadmodum dictum est de stirpibus, ut ferant semen et sit in eis semen secundum suum genus et similitudinem, ita hic e contrario dictum est de luminaribus: fiant et sint, id est fiant et non gignant, sed ipsa sint. et sic est factum. ordo ille seruatur.

Et fecit deus duo luminaria: luminare maius initium diei et luminare minus initium noctis, et stellas. quid dicat initium diei et initium noctis mox adparebit. et stellas uero quod addidit, utrum pertineant ad initium noctis an non ambiguum est. quidam autem uolunt hic significari lunam plenam esse primitus factam, quod plena luna initio noctis adsurgit, id est mox post solis occasum. sed illud absurdum est, ut non a prima sed a sexta decima uel quinta decima numerandi sumamus exordium. nec illud moueat, quod perfectum fieri debuerit luminare quod factum est. omni enim die perfecta est; sed eius perfectio ab hominibus non uidetur, nisi cum ex contraria parte soli obposita fuerit. nam etiam cum illo constituta, quoniam sub illo est, uidetur finiri; sed etiam tunc plena est, quia ex alia parte inlustratur nec uideri potest ab his, qui subter sunt, id -est terram incolunt. quod non paucis uerbis, sed subtilibus dissertationibus et quarundam figurarum uisibilium demonstratione doceri potest.

Et posuit illa deus in firmamento caeli, ut luceant super terram. quomodo dixit: fiant in firmamento, et quomodo nunc dicit: fecit deus luminaria et posuit in firmamento, quasi extra sint facta et post ibi posita, cum iam dictum sit, ut ibi fierent? an hinc etiam atque etiam significatur non ita deum fecisse, ut homines solent, sed ita 7 Gen. 1, 16 24 Gen. 1, 17 1 cur] ut V 2 dictum om. MLb 3 genna suum Lbd 4 hic om. MLb est om. L 6 factum est MLbd 8 initium post minus om. M 11 huc M hec L poet hic add. et exp. est uolfit V 15 moneat b 20 parte] pte M 21 hiia ML uunt om. V 22 diaaertionibus MLb 27 post ibi] primo ubi MLb narratum ut hominibus potuit: scilicet ut apud homines aliud sit fecit", aliud „posuit", apud deum autem utrumque idem sit, qui faciendo ponit et ponendo facit?

Et praesint diei et nocti et diuidant inter diem et noctem. hoc est quod dictum erat: initium diei et initium noctis, quod hic exponit dicendo: praesint diei et nocti. ergo initium illud principatum intellegere debemus, quia et in die nihil est inter illa quae uidentur sole excellentius et in nocte nihil luna uel stellis. unde illa etiam ambiguitas iam non moueat et credamus stellas sic positas, ut ad initium noctis, id est principatum pertineant. et uidit deus quia bonum est. idem ordo seruatur. meminerimus sane, quod etiam ista deus non uocauerit, cum dici potuerit: et uocauit deus luminaria sidera, quia non omne luminare sidus est.

Et facta est uespera et factum est mane dies quartus, si dies istos consideres, quos ortus solis occasusque distinguit, non iste quartus, sed fortasse primus est dies, ut eo tempore putemus ortum esse solem, quo factus est, et donec cetera sidera fierent, occidisse. sed qui intellegit et solem alibi esse, cum apud nos est nox, et noctem alibi esse cum 801 apud nos est, dierum istorum enumerationem sublimius indagabit.

Et dixit deus: eiciant aquae reptilia animarum . uiuarum et uolatilia uolantia super terram sub firmamento caeli. et sic est factum. ea quae natantia sunt animalia reptilia sunt appellata, quia pedibus non ambulant, an quia sunt alia, quae sub aqua in terra repunt? alia enim sunt pennata in aquis, sicut pisces qui squamas habent uel 4 Gen. 1, 18 15 Gen. 1, 19 23 Gen. 1, 20 1 narratur b 2 siçt M aliud] ad (d s. I. M fine uers.) M 4 ac nocti MLbd õ hoc est quod om. MLbd 6 nocti V 9 etiam illa MLbd 12 memineritis M 18 eet esse (est exp. m. 1j M 20 est om. M not: est Lbd 28 eitiant V 24 uolantia] uiuentia Lb 25 factum est MLbd 27 alia enim] an MLbd 28 qui om. ML squanimas V alii qui non habent, sed tamen pennis nituntur. qui utrum inter uolatilia hoc loco numerandi sint dubitari potest. nam et ipsa uolatilia cur aquis tribuerit, non aeri, nonnulla quaestio est. non enim has aues tantum hic accipere possumus, quibus aquae familiares sunt, quales sunt mergi et anates et quaecumque huius modi. nam si de his tantum dixisset, non praetermitteret alio loco de aliis auibus dicere, inter quas nonnullae usque adeo ab aquis remotae sunt, ut ne bibant quidem. nisi forte istum aerem terris contiguum, quoniam se humidum etiam serenissimis noctibus rore testatur, aquam uocauit, quia et in nubem cogitur. nubes autem aqua est, quod omnes sentiunt, quibus contigit in montibus inter nubila uel etiam in campis inter nebulas ambulare. in hoc quippe aere uolare aues dicuntur. nam in illo sublimiore atque puriore, qui uere aer ab omnibus appellatus est, nequeunt; non enim earum pondus tenuitate sua sustinet. in illo autem neque nubes concrescere asseruntur nec aliquid procellosum existere: . quippe ubi uentus adeo nullus est, ut in uertice Olympi montis, qui spatia huius humidi aeris excedere dicitur, quaedam litterae in puluere solere fieri perhibeantur et post annum integrae atque inlaesae inueniri ab his, qui sollemniter memoratum montem ascendebant.

Quapropter non absurde existimari potest firmamentum caeli in scripturis diuinis usque ad haec spatia uocari, ut et ille aer tranquillissimus et sincerissimus ad firmamentum pertinere credatur. hoc enim nomine firmamenti ipsa tranquillitas et magna pars rerum significari potest. unde etiam illud dici pluribus locis in Psalmis existimo: et ueritas tua usque 28 Ps. 35, 6; 56, 11 1 aliis L nituntur] nituntur V 3 nouulla V 4 hic om. MLb 5 alt. sunt om. MLbd 6 huius modi] huius ML si om. V hiis ML tantam-aliis om. M 7 pretermitteront V 8 ab om. V 12 contingit d motibus ML 14 auolare V 16 eorum V 17 nec] neque MLbd 18 uerticem V olimpi VL 21 hiis ML iis d sollempniter ML 24 diuinis scripturis MLbd 28 locis om. Mb ad nubes. nihil enim est firmius et serenius ueritate. nubes autem sub ista sincerissimi aeris regione concrescunt. quod quamquam figurate dictum accipiatur, ex his tamen rebus sumtum est, quae habent ad haec quandam similitudinem, ut corporea creatura constantior et purior, quae a summitate caeli usque ad nubes est, ueritatis figuram recte habere uideatur, id est usque ad aerem caliginosum et procellosum et humidum. ergo uolatilia uolantia super terram sub firmamento caeli conuenienter sunt aquis adtributa, quia non inconuenienter aer iste aqua nominatur. hinc etiam intellegi datur de aere nihil esse dictum, quomodo uel quando sit factus, quia iste aer nomine aquarum tenetur, ille autem nomine firmamenti; atque ita nullum elementum praetermissum est.

Sed fortasse quis dicat: si eo quod dictum est: congregetur aqua, intellegimus aquam esse factam ex illa cono fusione materiae, hanc autem congregationem mare appellauit deus, quomodo ibi possumus hunc aerem intellegere factum, quod mare non dicitur, etiam si aqua dici potest? quamobrem mihi uidetur in eo, quod dictum est: adpareat arida, non solum speciem terrae sed etiam huius aeris crassioris esse insinuatam. per hunc enim terra inluminatur, ut perspicua nobis sit. in uno ergo uerbo, quo dictum est: adpareat, intimata sunt omnia, sine quibus adparere non posset; id est et species eius et nudatio ab aquis et aeris superfusio, per quem in ea lumen a superiore mundi parte transmittitur. an potius in eo, quod scriptum est: congregetur aqua, species huius aeris commendatur, quia iste aer cum condensatur, hanc aquam uidetur efficere? coactionem itaque in densitatem 3 accipitur b hiis ML 4 sumtum] scriptum MLbd 5 constancio L a om. VM 7 est JJę (del. m. 1 et 2) M prQcęşą: procellosum L 9 tributa V incouenienter L 11 dictum esae MLbd 12 factum Y aquarum-nomine om. M 18 deus om. ML 22 e terra M 28 quod V 24 potest b 25 aquis] aliquis M 26 lumen] nomen b 28 cum iste aer bd densetur V densatur ML 29 quoactionem V in densitatemJ intensitatem V congregationem aquae fortasse appellauit, ut mare fieret; u id, quod non congregatum, id est non spissatum superfertur aqua sit, quae aues uolantes possit sustinere, utrique nomini adcommodata, ut uocari possit et aqua subtilior et aer crassior. sed quando iste factus sit cur non dicitur? an forte uerum est, quod quidam uolunt, humidis exhalationibus maris et terrae has auras effici ita crassiores aere illo superiore ac liquido, ut gestandis uolatilibus auium sint adcommodatae, ita porro teneriores his aquis, quibus corpus abluitur, ut earum comparatione siccae atque aeriae sentiantur? et quia de terra et mari iam dictum erat, quid opus erat dicere de exhalationibus eorum, id est aquis auium, cum illum aerem purissimum et tranquillissimum firmamento adtributum intellexeris?

Nam neque de fontibus et fluminibus dictum est quomodo facta sint. qui enim scrupulosius ista quaerunt et disserunt, aethereo superlapsu de mari dulcem inuisibiliter dicunt extrahi uaporem his uidelicet ascensionibus, quas nullo modo sentire possumus: inde conglobari nubes, atque ita terram imbribus madefactam antris occultioribus instillare atque insudare tantum, quantum coactum et per diuersos tramites lapsum erumpat in fontes siue paruos siue fluminibus gignendis idoneos. cuius rei documenta esse uolunt, quod marinarum aquarum decoctarum uapor sinuato cooperculo exceptus humorem dulcem gustantibus exhibet. et omnibus fere manifestum est diminutos fontes inopiam sentire pluuiarum. adtestatur et diuina historia, cum Helias tempore ariditatis 27 cf. III Reg. 18, 48. 44. 2 priue non om. V 5 post quando addunt quaeritur bd cur sit (eic b) iste factus MLbd dicit V 6 cxalationibus M eialacionibus L 7 aures ML efficit V ita om. L 8 gustandis V uolatibus bd 9 hiis ML iis d 10 sentiatur V 12 exalationibus V eiatationibus M exalacionibus L earum Lbd est om. ML 17 etherio V post dulcem addit aquam V dicunt] ductum V 18 in uaporem b hiis M 19 inde] in die MLb 22 gignendis fluminibus MLbd 28 marinarum] marmarum V 26 deminutos V 27 helyas V Elias d imbrem posceret; iussit enim, cum ipse oraret, ut Helisaeus ad mare adtenderet. unde cum uideret oriri perparuam nubeculam pluuiam regi sollicito adesse nuntiauit, qua mox etiam fugiens inrigatus est. et Dauid dicit: domine, qui aduocas aquam maris et effundis eam super faciem terrae. quapropter mari nominato de aliis aquis superfluo diceret, siue istis roriferis quae tenuitate auras uolantibus auibus praebent, siue fontium ac fluminum, si et illae exhalationibus fiunt et istae reciprocis imbribus, quos terra sorbet, emanant.

Eiciant aquae reptilia animarum uiuarum. cur additum est: uiuarum? an possunt esse animae, nisi uiuant? an istam manifestiorem uitam commendare uoluit, quae inest animalibus sentientibus, quoniam stirpes ea carent? et uolatilia uolantia super terram sub firmamento caeli. si uolatilia non uolant in illo purissimo aere, ubi nulla nubila oriuntur, hinc manifestum est ad firmamentum eum pertinere, quia sub firmamento caeli dictum est uolatilia uolare super terram. et sic est factum. ordo ille seruatur, ideoque subiungitur sicut in ceteris excepta luce, quae prior facta est.

Et fecit deus cetos magnos et omnem animam animalium repentium, quae eiecerunt aquae secundum genus eorum, et omne uolatile pennatum secundum suum genus. meminerimus sane secundum suum genus de his creaturis dici, quae seminali propagine reparantur; nam hoc de herbis iam et arboribus dictum est. et omne uolatile pennatum. cur additum est: pennatum? an potest esse 4 Amos 5, 8; 9, 6 10 Gen. 1, 20 20 Gen. 1, 21 1 Helisaeus] helyseus bd VM elyseus L puer suus bd 8 regi] rei b nutiauit M numciauit L 4 quid b 5 effundit ML 6 mar- om. L superflue d 7 isti b 8 illa V exaltationibus Mb enltacionibus L 9 emanant] et manat V 10 car-uiuarum om. M 11 nis L nisi uiuant] insinuant V 13 stirpes) stipitel MLb 15 ibi V 16 mafestum L 18 factum est MLbd 22 et-genus om. V ualatile L 23 genus luum Lbd genus suum M hiis ML iia d 25 de herbis iam hoc Lbd arboribus] de arboribus bd est om. V uolatile quod pennas non habeat? sed si potest, numquid hoc genus non fecit deus, quando non inuenitur ubi sit factum? an omnino potest quidquam uolare sine pennis? nam et uespertiliones et locustae et muscae et si quid eius modi est quod plumis careat, pennis non caret. sed pennatum additum est, ne solas aues intellegeremus, quoniam pisces pennati sunt et super terram uolant infra aquas; ideo non dictum est "aues", sed et uolatile pennatum uolantia generaliter. et uidit deus quia bonum est. et hic sicut in ceteris locis intellegendum.

Et benedixit ea deus dicens: crescite et multiplicamini et inplete aquas maris; et uolatilia multiplicentur super terram. benedictionem ad fecunditatem ualere uoluit, quae in successione prolis adparet, ut ea benedictione, qua infirma et mortalia creata sunt, genus suum nascendo custodiant. sed cum etiam stirpes nascendo teneant similitudinem praetereuntium, cur eas non benedixit? an quia sensu carent, qui rationi uicinus est? non enim uacat fortasse, quod secunda persona utitur deus in benedicendo, ut haec animantia compellet quodammodo tamquam audientia dicendo: crescite et multiplicamini et inplete aquas maris. nec tamen in eadem persona usque ad finem benedictionis inuenitur; sequitur enim: et uolatilia multiplicentur super terram; non dixit: multiplicamini super terram. nisi forte hoc ipso significatur sensum animantium non adeo uicinum esse rationi, ut perfecte possit accipere compellantem, sicut quae intellegunt atque uti ratione possunt. 11 Gen. 1, 22 2 non ante fecit om. MLbd quando] quandoquidem MLbd ubi] ut ML 4 huius modi MLbd 7 supra ML cum uoce infra incipit codex T 8 uolantia (uolentia L) generaliter et uolatile pennatum TMLbd 11 eas VT deus om. d 12 replete bd 13 fecumditatem L 14 ea] a V 15 qua] que Y quia d infima VTML 16 sed] et M 18 uitinus V uocat Ml 20 compellit Y cõpellat b tamquam] tam VT 22 uenitur d 24 non-terram om. MLb 26 perfecte] forte MLb posset b compellentem L compel tem M 27 atque om. L