Hinc illud etiam fortasse cognoscerem, quod consequens 
 esse manifestum est, cum iniustitia et intemperantia ceteraque 
 animi uitia non sentiantur, sed intellegantur: quomodo fiat, 
 ut etiam ista, quae detestamur et damnanda censemus, tamen 
 quoniam intellegibilia sunt, anteire hanc lucem queant, cum

 de 
 2 biliorem B 4 si om. b õ censerem (im corr. in em) B1 
 6 paruQ BAS 7 tinnaret b (in marg. al . formatio) 8$<}huc B 
 e 
 9 currentesJkL426 aut om.BASb 10 uolantes pinnnlas Az pennullas 
 (i in e corr.) B moderetur (de ex di corr.) B* 11 eminet (et ex it 
 d 
 tn.2corr.) B 12 p///stringenti (ex prae) A perstringenti b 18 quicquidi2 
 nellns 
 id om. MS, s. I. m 2 BA id est om. b intellegibile esse M 14 quod 
 ..9 
 om. b 15 cognitionS S cognitione b p cipimus (ex prae) B2 percipiausM 
 t larri 
 16 aliud esse$liu<J A* 18 distare M1 sensibilia intelligilibus p (in 
 ras.) A sensibilibus om. MB (s. I.) non om. b 19 cum ipsepraeferatur 
 omissa uoce tantum\' infra in marg. B 22 fiant A fiaijt B 
 mur 
 23 detestantnr B dampnanda AB 24 qugant A 
 
 
 in suo genere ista laudanda sit. suggeritur enim animo bene 
 se deo subicienti primo non omne, quod laudamus. omni. 
 quod uituperamus. esse anteponendum. neque enim quia laudo 
 purgatissimum plumbum. ob hoc illud uituperando auro pluris 
 aestimo. in suo enim genere quidque considerandum est. inprobo 
 iurisconsultum multas leges ignorantem, sed eum tamen 
 probatissimo sutori sic praefero, ut ne comparandum quidem 
 putem. at istum laudo, quod suae artis peritissimus sit; illum 
 autem. quod suam professionem minus inpleat, iure reprehendo. 
 ex quo reperire deberem lucem istam, quod in genere proprio 
 perfecta esset. iure laudari; tamen quia sensibilium rerum 
 numero includitur, quod genus intellegibilium generi cedat 
 necesse est, infra iniustas et intemperantes animas, quoniam 
 sunt intellegibiles, esse deputandam, quamuis istas non iniuria 
 damnatione dignissimas iudicemus. quaerimus namque in his 
 quod concilietur deo, non quod isti fulgori praeferatur. quapropter 
 quisquis hoc lumen ex deo esse contenderet, non 
 repugnarem, sed magis animas dicerem, uitiosas etiam, non in 
 quantum uitiosae. sed in quantum animae sunt, deum sibi 
 esse creatorem fateri oportere. 
 
 Hoc loco si quisquam illorum cautus et uigilans iam 
 etiam studiosior quam pertinacior me admoneret non de uitiosis 
 animis. sed de ipsis uitiis esse quaerendum — quae quoniam 
 sensu corporis non cognoscerentur. et tamen cognoscerentur, 
 non nisi intellegibilia posse accipi; quae si sensibilibus

 ftlU dan 
 1 regalilauda B six MB suggereretur M suggeretur AB 2 se deo] 
 riau 
 sed eo Sb 3 esse (s. I.) A anteponendtl esse A laudo (dan paene 
 o q; 
 er.) B 4 plumbum purgatissimum S 5 quid A quid M quidQ; B quid 
 tvm * 
 quod S 6 eu tafli A 7 nec AM 8 potest (corr. ex putem) A ad M 
 illam \'riftn 
 istum A laudo (dan paen.e er.) B 10 repperire MBA 13 intempe- 
 ....lai 
 raų.ţęę A intemperatas S 14 noniniuria Bl 15 dampnatione A 22 studiosor 
 A studiosior (ior ex ius m. 2 corr.) B pertinatior MBA ammoh 
 * polhlH 
 neret AB de om. AB1 23 animas li4 ipsis uitiis B1 24 et cognoscerentur 
 om. b cagnoscerentur (a corr. ex e m. 2) B 25 quel) 
 ti 
 sensibilibos (si er.) A quae sensib. B 
 
 
 omnibus antecellunt, cur lucem deo auctori esse tribuendam inter 
 nos conueniret, uitiorum uero auctorem deum nemo nisi sacrilegus 
 diceret — responderem homini, si aut statim et repente. 
 ut bonis dei cultoribus solet. diuinitus infulsisset huius solutio 
 quaestionis, aut fuisset antea praeparata: quorum si neutrum 
 meruissem atque potuissem, coepta differrem; quodque esset 
 propositum, difficile esse ad dinoscendum atque arduum confiterer. 
 recurrerem in me, prosternerer deo, alte ingemerem 
 quaerens, ne me in medio spatio, quo certis rationibus promouissem, 
 haerere pateretur; ne ancipiti quaestione cogerer 
 aut intellegibilia sensibilibus submittere ac subdere. aut ipsum 
 uitiorum dicere auctorem: cum esset utrumuis horum falsitatis 
 inpietatisque plenissimum. nullo modo possem existimare. quod 
 me sic adfectum ille desereret. admoneret ergo suis illis ineffabilibus 
 modis, ut considerarem etiam atque etiam. utrum 
 animi uitia. de quibus aestuarem, inter intellegibilia numeranda 
 essent. quod ut reperirem propter inbecillitatem interioris oculi 
 mei, quae mihi peccatis meis iure accidisset, aliquem mihi ad 
 inuisibilia contuenda in ipsis uisibilibus machinarer gradum: 
 quorum esset nobis nullo modo certior cognitio, sed consuetudo 
 fidentior. itaque statim quaererem, quid ad sensum proprie 
 pertineret oculorum. inuenirem colores, quorum principatum 
 lux ista obtineret. haec enim sunt. quae nullus alius sensus 
 adtingit: nam motus corporum et magnitudines et interualla 
 et figuras. quamuis et oculis. non tamen proprie. sed tactu 
 etiam posse sentiri. unde colligerem tanto ceteris corporeis et 
 sensibilibus praestare lucem, quanto aliis sensibus aspectus 
 esset inlustrior. eiecta igitur ex omnibus, quae corpore

 2 uiciorum A 4 solucio A 6 meruissè (<—\' m. 2 add.) B cepta A 
 cepta M Ccepta b 7 propositum b (in marg. al . proditum) ad 
 ft 
 inoscendflS ntqueilf 8 recurre«f-4 ingemescerem.4 ingemescerem Bb 
 10 quaestione (ne ex ni corr. m. 2) B 11 summittere A committere S 
 12 dicere uitiorum A 13 impietatisquae B1 possim M existumare B 
 puel\' ..., 
 14 ergo B2 17 QtfĮ Ii\' A repperirem MBA (pp ubique in M) 19 ipsis 
 michi uisibilib\' A 21 propriae B propria MA 25 proprił,\\e B proprie ilf 
 28 electa pos. ante ista luce A ex omnibus igitur A 
 
 
 sentiuntur, ista luce. qua niterer et in qua gradum illum inquisitionis 
 meae necessario conlocarem, pergerem adtendere, quid 
 ageretur hoc modo. mecumque ista sermocinarer: si sol iste 
 tanta claritate conspicuus et diei luce sufficiens usque ad lunae 
 similitudinem in conspectu nostro paulatim deficeret, num aliud 
 quicquam oculis sentiremus quam lucem utcumque fulgentem, 
 lucem tamen quaerentes. quod fuerat, non uidendo et haurientes 
 uidendo quod aderat? non ergo illum defectum uideremus, 
 sed lucem. quae defectui remaneret. cum autem non 
 uideremus, non sentiremus: quicquid enim sentimus aspectu. 
 non potest non uideri. quare si defectus ille neque uisu neque 
 alio sensu sentiretur, non posset inter sensibilia numerari. 
 nihil enim sensibile est. quod sentiri non potest. referamus nunc 
 considerationem ad uirtutem, cuius intellegibili luce splendere 
 animum conuenientissime dicimus. porro ab hac luce uirtutis 
 defectus quidam non perimens animam. sed obscurans uitium 
 uocatur. potest igitur recte uitium quoque animi nequaquam 
 inter intellegibilia numerari. ut lucis ille defectus recte de 
 sensibilium numero eximitur: illud tamen quod remanet animae, 
 id est hoc ipsum. quod uiuit atque anima est, tam est intellegibile 
 quam sensibile illud, quod in hoc uisibili lumine 
 post defectum quantumcumque fulgeret: et ideo animam in 
 quantum anima esset et uitae participaret, sine qua nullo 
 pacto esse anima potest. rectissime omnibus sensibilibus anteferri. 
 quamobrem maximi erroris esse ullam animam dicere 
 non esse ex deo. ex quo esse solem lunamque glorieris.

 V B O 
 1 nitirer M1 inquisitioni M1 2 necessarig, B1 quod A B S 
 t.fe 1 P 
 3 solis M 4 tanto A die B1 5 nom A non S 7 uiuendo BA 
 h e riefecturn 
 aurientes A 8 deftnjctfl .4* defunctumJB4 11 despectus-4 12 possit B 
 i 
 13 sentiri iri ex rej A sentir? B1 14 splendore A splendentem S 
 illunolbll. esae 
 16 uicium B 17 anime Sb 22 quantOq; B fulgeret (m 2?) M 
 ft 
 23 partiparet A 24 ala esse b nnimQ B potest esse A 25 erroq; 
 
 ris ёjj (e er.) B 26 lunamqn? M7 gloriaris b 
 
 
 Quod si iam placeret omnia sensibilia nominare, non 
 modo ea, quae sentiremus, sed etiam ea, quae non sentiendo, 
 tamen per corpus iudicaremus, sicut per oculos tenebras et 
 per aures silentium — et illas enim non uidendo et hoc non 
 audiendo cognoscimus — rursusque intellegibilia, non ea 
 tantum, quae inlustrata mente conspicimus, sicuti est ipsa 
 sapientia, sed etiam illa, quae ipsius inlustrationis priuatione 
 auersamur, ut est insipientia, quam tenebras animi congrue 
 dixerimus: nullam de uerbo facerem controuersiam, sed totam 
 quaestionem facili diuisione dissoluerem statimque adprobarem 
 bene adtendentibus substantias intellegibiles sensibilibus substantiis 
 diuina et incorrupta ueritatis lege praeponi, non earum 
 - substantiarum defectus, quamuis hos intellegibiles, illes sensibiles 
 appellare uellemus. quapropter qui et haec lumina uisibilia 
 et illas intellegibiles animas substantias esse faterentur, 
 omni modo eos cogi sublimiores partes animis tribuere atque 
 concedere, defectus uero utriusque generis non posse alteros 
 alteris anteponi; priuant enim tantum et non esse indicant, 
 quod usquequaque eandem uim habent, sicut ipsae negationes. 
 nam cum dicimus: non est aurum, et: non est uirtus, quamuis 
 inter aurum et uirtutes plurimum, nihil tamen inter negationes, 
 quas eis adiunximus, distat. uerum enimuero peius 
 est non esse uirtutem quam non esse aurum, nemo sanus hinc 
 ambigit, quod non propter ipsas negationes, sed propter res, 
 quibus adiunguntur, accidere quis non intellegat? auro enim 
 uirtus quanto praestat, tanto est uirtute quam auro carere 
 miserius. quamobrem cum res intellegibiles sensibilibus rebus 
 antecellunt, defectum in intellegibilibus quam in sensibilibus 
 merito aegrius toleramus, non eos defectus, sed ea, quae

 1 iam-collspicimus m. 2 in marg. A nominaret A 6 inlustra B 
 i 
 est] et M 7 inlustrationis (es corr. in is) B 8 insg,pientia B 
 I V: 
 quas BA 9 dixerimys A dixerim Sb 10 facile B facilem diuisionem M 
 12 proponi-4 16 concedere atque tribuere b 19 habet AB 23 uir- 
 łutèŞ A (corr . m. 1) 25 intelligatur S 26 quantum A 27 quam ob rem 
 (corr. ex quamuis) A 28 antecellant (m. 2 u corr. in ai B in 
 a . intell. om. AB (s. l. m. 2) in intellegilibus om. S 29 egrius M 
 
 
 deficiunt, carius uel uilius aestimantes. ex quo iam illud adparet 
 defectum uitae, quae intellegibilis est, multo miserabiliorem 
 esse quam huius sensibilis lucis, quod scilicet multo est 
 carior intellecta uita quam lux ista conspecta. 
 Quae cum ita sint, audebitne quisquam, cum solem ac 
 lunam et quicquid in sideribus, quicquid denique in hoc igni 
 nostro atque terreno luce uisibili effulget, deo tribuat, animas 
 quaslibet, quae profecto nisi uiuendo animae non sunt, cum 
 tanto hoc lumen uita praecedat. ex deo esse nolle concedere? 
 et cum ille uerum dicat. qui dicit: in quantum nitet. ex deo 
 est, egone tandem. deus magne. mentiar, si dicam: in quantum 
 uiuit. ex deo est? non usque adeo. quaeso, caecitas mentis 
 subpliciaque augeantur animorum. ut haec homines non intellegant. 
 sed quoquo modo illorum error aut pertinacia sese 
 haberet, his ego fretus armatusque rationibus credo, cum ad 
 eos rem ita consideratam perspectamque detulissem et cum 
 his placide contulissem. uererer. ne mihi quisquam eorum 
 alicuius momenti esse uideretur, si aut intellectum aut ea, 
 quae intellectu, non per defectum perciperentur, sensui conaretur 
 praeferre aut saltem conparare corporeo uel his rebus, quae 
 ad eundem sensum cognoscendum similiter pertinerent. quo 
 constituto quando ille mihi uel quisquam negare auderet 
 animas, quantum uellet malas, tamen, quoniam animae essent, 
 intellegibilium rerum numero contineri neque illas per defectum 
 intellegi ? siquidem animae non alio essent, nisi quo uiuerent 
 licet enim per defectum intellegerentur uitiosae, quia uirtutis

 1 uel] et b uilius (ex bilius m. 2) B 2 defectum om. A 5 audeant 
 sut 
 bitne] aut debet ne B tum A ac] aut b$$A 7 luce] qui 
 luce A deo om. B 9 tanto] tfli b nolle concedere ex deo esse b 
 q:io 
 10 et om. S 12 adeo ce citas A cecitas b (in marg. al . societas) 
 14 pertinatia MBA 15 ergo ASb ergo MB1 16 detulissem (de ex 
 rp 
 con corr.) A 17 uerer A2 nec M 19 quae intellectQ B nondtl 
 perfecte b conarenturJ56 20 prneferre om. A saltim B 21 noscenda BA 
 rm i 
 noscendtl Sb cognoscendg, M1 22 illi BAb 23 ueliti?.S.44ft 24 numerQ Â 
 i 
 25 que A 26 intellegerentur A2 uitiose AS uirtutis (es in is) B 
 
 
 egestate uitiosae, non tamen per defectum animae, quia ui. 
 uendo animae. nec fieri potest, ut uitae praesentia sit causa 
 deficiendi, cum tanto quidque deficiat, quanto deseritur uita.