In hoc tam magno proelio, in quo uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat adiutus, exultat in domino cum tremore, non desunt tamen etiam strenuis bellatoribus et operum carnis quamuis inuictis mortificatoribus aliqua uulnera peccatorum, propter quae sananda cotidie ueraciter dicant: dimitte nobis debita nostra, contra eadem uitia et contra diabolum principem regemque uitiorum multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne aliquid ualeant mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua 4 Rom. 6, 14 7 Rom. 8, 13 10 Rom. 8, 14 cf. Ps. 2, 11 20 Matth. 6, 12 1 ne forte post audissemus leg. in T forte DXd 4 sed om. C 5 non tibi T B tibi peccatum non dominetur R non dominetur tibi peccatum D non om. M 6 ne] ut D tibi inde (inde s. l.) T audi..muB B 7 carnis ex carnes M 8 quamsi M qua.ei TB 9 ista] ita C 10 uiuificante R mortificantes aperimus T illico Chd quodquod C 11 hii B 13 frenemur T 15 tam magno hoc DCh 16 exsultat BXBd 17 non tamen etiam desunt DX strenuis etiam R ignicti? (s. I. strenuis) T strennuis C 18 opera. (a in ras.) Ch 19 propter om. MACh sanando C cottidie TAChBC 20 uita Ax 21 et uitiorum regem DX 22 ualeant aliquid MADChBCXRd 23 sugestiones Ch ad] ab TAXB ad s. l. D er. in M excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur, uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infligantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis adpetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri dedignaturque, cum peccat, conuinci quod ipse peccauerit, non salubri humilitate suscipiens accusationem sui, sed excusationem potius ruinosa elatione conquirens. ad hanc superbiam cohercendam continentiam petiuit a domino ille, cuius superius uerba iam posui et, sicut potui, commendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea. ne declines cor meum in uerba maligna, unde hoc diceret euidentius explicans, ad excusandas excusationes, inquit, in peccatis. quid enim malignius his uerbis, quibus malus malum se neget, etiam de opere malo conuictus quod negare non ualeat? et quoniam factum non potest tegere nec bene factum potest dicere et a se factum uidet patere, quaerit in alium referre quod fecit, tamquam inde posset auferre quod meruit. nolens se esse reum addit potius ad reatum et sua excusando non accusando peccata ignorat non se poenam remouere, sed ueniam. apud homines enim iudices, quoniam falli possunt, quacumque uelut purgare fallacia quod perperam factum est prodesse aliquid uidetur ad tempus; apud deum autem, qui falli non potest, non est adhibenda fallax defensio, sed uerax confessio peccatorum. 11 Ps. 140. 3. 4 1 accusanda ex excusanda A 2 non pr. om. T sanantur B erunt A laetaliter BR loetaliter TA infliguntur R 5 quod A 8 coercendam TBCd 10 potuit; B 11 hostium D 12 declines inquit C 13 malicie C euidenter R 14 inquit excusationes MADBCXRd 15 negat BCd 18 petere T ali.m (a. * add. u) M 19 possit ADChCXRd auferri D nolensque DX nolens enim (enim a. I.) M 20 non accusando om. C 23 fallacia purgare T 24 aliquid om. R apud om. C 25 uera MADChX

Et alii quidem, qui sua consueuerunt excusare peccata, fato se ad peccandum queruntur inpelli, tamquam hoc decreuerint sidera et caelum prius talia decernendo peccauerit, ut homo postea talia committendo peccaret; alii fortunae malunt inputare, quod peccant: qui omnia fortuitis casibus agitari putant nec tamen hoc se fortuita temeritate, sed perspecta ratione sapere atque asseuerare contendunt. qualis ergo dementia est disputationes suas rationi tribuere et actiones suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non potuisset resistere, nisi substantiae naturaeque suae partem eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset tunc peccare dicunt, quando natura mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est inmundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime ueritas indubitata subuertit, quae dei naturam incontaminabilem atque incorruptibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contaminationis et corruptionis de istis merito non creditur, a quibus deus, qui summe atque 2 quaeruntur TAB 3 talia prius T decernendo-talia om. TMADChBXJR peccare C ut] et C 4 committenda Ch peccare TMAChBCXR 5 qui omnia] qm MAChCX qm oia (oia 8. I.) D putant agitari X 6 perspecta] perfecta Ch 7 adaeuerare MA 8 actionibus snia C 11 sugestionibus Ch mala om. MADChBB 12 possunt TMDBXR illius DCX illi ChB 13 possunt MDXR 15 furori C 17 potaissent BR potuisse Ch potuerit C 18 rebellante C rebellandi DIChX miscuisse AChB 19 se peccare Cd mala ACh om. T dei naturae C naturae (ae m. 2 ex a) M 22 iiKQipmytebilS incontaminabilem T incommutabilem (s, l. m. 2 incontaminabilem) D 24 qui om. MACh incomparabiliter bonus est, contaminabilis et corruptibilis creditur?