Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando 6 *Matth. 7, 28 8 cf. Luc. 6, 13; cf. Marc. 3, 13 9 Matth. 8, 1 et 2 18 cf. Luc. 5, 12 1 ac] et B 2 diacendisset CP 3 tacet pr. om. RT tacit bis C*P et pr. BRT, om. cet., edd . 5 sermonem CxPl terminatum C1, -tu P 6 est] est et B cum—tmbae om. L 7 mirabantur CPVF pg turbae om. 0 M doctrina 02 F 2P E1 edd., v 8 uidere CP 9 illos duod.] duodecim illum AfElL, XII illam H1, duodecim illos A1 E2 γ sed, XII illos HrU elegit V, apostolos elegerat D raeI 10 discendisset CP 13 quem alt.] quae CP interposuit g 14 apparit ClP discensionem CP AL, discessionem Q 15 interfuerit positum BT hoc] id Y 16 pos C\' illas descen- Mones r discens. CP FJ1 L 17 leproso C 18 interfuit R L g iam] iam non B 21 etiam] et p posset 01 r a 22 fuisse dominum CPVpg 10* ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem locum, id est in aliquam aequalitatem, quae in latere montis erat et multas turbas capere poterat, adque ibi stetisse, donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset, accessisse propinquius discipulos eius adque ita illis ceterisque turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed eadem ueritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt. iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur, ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter. XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: cum autem introisset Capharnaum, accessit ad illum centurio rogans eum et dicens: domine, puer meus iacet in domo paralyticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora 16 cf. Matth. 8, 1-4; cf. Marc. 1, 40; cf. Luc. 5, 12 18 *Mattb. 8, 5-6; cf. 5—13 22 Matth. 8, 13 1 eligit Q discend. C\'P 2 de alt. om, dEiL celsitudinem CPl 3 in aliquam in B montes C1 4 capire C1 5 cum.. (ercu . se) dixisset F, consedisse (add . et 8. I. m. Z) N 7 turbas ClPl praeetPntib. (eras . t) B 8 narrauerunt rael 9 eandem AELUX, eandem H ueritatem B CPl AELUl, moneritatem H 9 et] ac RTD 11 fuit] sit V aliquis B aliud ElL 12 contrari1 umq. ueritas (om. -um nec si-sententiar-) B aliquid] aliut CP Q, aliud F ONM g 13 eadem] earum g 14 disc. CP 15 montes ClPl 19 catam. CP OQ, cafarnauum R illum] eam RTD V v 21 paralytjcus Bl, paralit. CPVF ONM H 22 ex hora illa B NMQ ( άπό τη̃ς wpaç ἐϰεινης Ephr. Sangall.), ex illa hora (ora JR CP) cet., edd. (uerc. ueron. colb. mon., Lf. Rw. Ox.), in illa hora v (in hora illa Atn. al., Sy rg «upa εϰεινς ) illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non, antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at illi cum uenissent ad Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia dignus est, ut hoc illi praestes; diligit enim 4 Luc. 7, 1-2 7 cf. ib. 3-10 17 *Matih. 8, 5 et 6 20 Luc. 7, 3-7 1 centnrio nisi Cl, centurionis nisi P 2 iste om. B 4 compleseet V 5 auris GIP, auribus D V x1ł p r cafamaum CP OQ, in capb. L 6 centuriones JB1 8 in eo loco ClP, ad eam locum BTD hoc p 9 quidem om. R TD auris Clp, auribus BT V x1ł p r 10 pleuis Bl cafarnaum CP OQ 11 esse om. ElL, est .AE2U T 12 interuallum] intellectum r isto 2?1 13 intrauit r cafarn. CP Q 14 eo loco matheua Q 15 inponit AelL 16 oideamos] incip. Eug. Exc. secundum 19 iacet] add . hic p paraletycus B1, -lityc- B2, -litic- B CPYF N 22 salu»aret E, sanaret prael con R uenirent Eug . 23 rogant AXEL ay dicentis C 21 dilegit C gentem nostram et synagogam ipse aedificauit nobis. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit* eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis 7 cf. c. Faust. 33, 7 1 sinagogam BR (P, sen- Cx ipsi C 2 nobis et iam om. p 4 uexare C1 5 tectu B intres sub t. m. L 7 dic om. Bl sanauitur Bl si] aic BElL 8 ita om. B 9 quidam om. p 10 sed a. miserit om. B nisi] et nisi r aduertentia Clp, animaduertentes M 11 omni modo] omnino p deseruisse] seruasse B TD uBitaturn) nisi tantum ad HAELSlU 12 enim] etiam AJEPLU aliquid] aliquem F MQ raelm (c. Faust . 33, 7 aliquem aliquid uel aliquem ad aliquid) 13 etiam om. RTD perueniet CP, -niret Vt -nit p quo] quod B Nl g 14 puram B, paratum N uel multo accessit om. R quod D P OlNlMQ E1 9 15 petiit Dl r, cepit Ds 16 adipiscendae RTD MQ rm factum RAFPLU 17 cum p. a. peruenit om. B 18 est] add . nec est H.A2E\'L 19 peruentures C\'P 20 appellantur B qui] add . ad JV1 (c. Faust. 1.1.) quorumlibetconuenientium om. B 21 anbitionis B arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter 7 Ps. 88, 6 12 Matth. 8, 10 19 cf. Luc. 8, 42-48; cf. Matth. 9, 20; cf. Marc. 5, 25 1 dicitur] add. quae E1 2 quanto-fleri om. HAELU qui om B, quia HAELU 3 remanit CP, remansit (nsit in ras.) F, permanet HA1 6 factum accessum D Q r Eug . 7 eum] deum B 8 nelegenter B, neglig. CP, neglienter EXL intuendum BRT 9 misticae CP N 12 laadabit B dicerit ClP, indiceret H 15 praemiserat r 16 intellegeremur (om . cogere-) B 17 eum om. CP H1 eum accessisse om. Eug. codd. opt . mentire CP possit Eug. codd. Vatic. Mediom . 18 et om. Eug . 20 ille B praemebantnr B CP ut] et HAELU T 21 tetigit-eo magis om. HAELU T domino C\'P et om. rae praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium. XXI. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, 8 Matth. 8, 14 et 15 10 cf. Marc. 1, 29-31 18 cf. Luc. 4, 38—41 1 de auperflQo HAELJJ pertractentur r primitar 2?1, exprimitur B2, premitnr M1 2 inueniatur R contrarium] finit Evg. ExcerpU Bee . 4 perri B 5 febricitatem R, febricantem N (Rshto.) tetigit] tenuit BRTD (aJ/ato) 6 eum B 7 post bis script. B 8 post (ante quod) om. B 9 est] esset B tam CP ista habere coluisse Nut» *apte recoluisse N* 10 omnis erat B nam om. B id om. BRTD 11 antequam illud] ante quod B commemoraret r 12 uiditur C1 13 de aocrum CxPl 14 quod] hoc L ante bis B1 ipsum C1 E2 v P quem om. R, quae B 15 poteat] post E-L uidere C\'P dicet CP abitum B 17 reculit B, recolet CP 19 aduersetnr rarn narranti... P, narrant ElL, narrent E1 alter C1 20 res] re B 21 quo] quos B recordentur P enim om. a sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae.