VIIII. An forte et hoc mouet, quomodo dicat Mattheus 
 propterea cum puero Iesu parentes eius isse in Galilaeam, quia 
 metu Archelai ire in Iudaeam noluerunt, cum propterea magis

 3 cf. Matth. 2, 22; Lnc. 3, 1 16 cf. Matth. 2, 22 

 1 eius om. W tetrarca HAE, te thar archa W grecum BRTD2V 
 N AEL, gregum D1 CP 2 a] ut R indictam CPl resonat] 
 sonat Q, finit fragm. alt. W 4 redientem BBT, rediente H.A.E\'LSU, 
 redeuntem V ONM E* ax, redeunte D CPF ϒχψω edd . 5 iudaeura 
 Bl, iudeam B CPF herode om. PY, herodem B 6 ibi] ubi Bl L 
 potuerit l m 7 herodis HAEL tetrarces HI, tetrarchae (-cae E) 
 AELU1, tetrarcha U2 iy.w edd . quiasi B, quia p 8 ipsa sint] 
 ipsa in (in exp. m. 1) B, ipsas in M\\ ipsa sin* EL 9 muta A1E1L 
 10 iudeam Cx archilaua ClP pilatus BRTD ONM, pilatus qui 
 cet., edd . 11 non] non iam BRT rei] ex Bl agentis BT 
 MQ, agendis HAELU r g, gentes CP 12 fili Bl habebant om. 
 M, habeant Bl 13 tetrarchian CPF, tetrarc*iam E, tetrarciam L 
 erat] fuerat p 14 archilaum C\'P in pr. om. AlEL iudeam 
 CP ElL se] sed Bl 15 intulit AELU orr 16 et om. HAELU T 
 mobet Bl 17 eiussisse in B quia metu] quaetu Bl 18 archilai 
 CI P ire in iudeam B, i in iudaeam B, in iud. ire cet., edd . propteream 
 Bl 
 
 
 isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitas eorum erat Nazareth 
 Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi 
 angelus in somnis in Aegypto dixit ad Ioseph: surge et 
 accipe puerum et matrem eius et uade in terram 
 Israhel, sic intellectum esse primo a Ioseph, ut putaret 
 iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi 
 potuit terra Israhel — porro autem posteaquam conperit 
 illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi 
 periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et 
 Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel 
 incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. 
 quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia 
 per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi 
 in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeuntes 
 ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi 
 Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur 
 ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere. 
 An et hoc aliquis dicit: quomodo ergo, sicut Lucas 
 narrat, ibant parentes eius per omnes annos pueritiae Christi 
 in Hierusalem, si Archelai timore illuc prohibebantur accedere? 
 hoc mihi dissoluere non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum 
 expressisset, quamdiu ibi regnaret Archelaus. fieri 
 enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam

 2 cf. Luc. 2, 4 3 Matth. 2, 13 20 cf. Luc. 2, 41 

 1 ise Bl nazaret B 2 galilea B 5 a] ad Bl 8 herodes Bl 
 M om. D se obicere T 9 possit D C2 et] a BlBT, del. B3, om. 
 B Al 10 ipsa B 11 quaestio om. B 12 parientibus L 13 cognouenmt 
 HAELU, didicerant prael 14 in om. r proptera Bl 
 redeunt ElL 15 et om. B illic] add . eos p habituros B 
 16 archilai CP, abarchelai B inbebantur] habebantur (ur exp.) M 
 17 ibi] ubi M archil- CP (et sic saepius infra 21, p. 120, 4 et 7) 
 19 aliquis hoc HAELSU TK 20 pueritia CP 21 illic IP 22 dissaluere 
 Bl, soluere g express. enang. r expreaisset AELS, add . 
 et M ELU T 23 quandiu B, quando RT regnarit Bl Q 
 
 
 latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus 
 habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent 
 inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam 
 de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, 
 iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes 
 annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus 
 factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai 
 regnum aliquanto diuturnius ulla praeter euangelium prodit 
 historia, cui fides habenda uideatur, illud quod superius dixi 
 suffecerit, quod ita timebant parentes pueri habitationem in 
 Hierusalem, ut tamen propter dei timorem festiuitatem 
 sollemnem non praetermitterent, in qua latere facillime possent. 
 neque enim incredibile est captatis temporibus oportunis uel 
 dierum uel horarum accedere homines ad ea loca, in quibus 
 esse formidant. 
 
 XI. Hinc etiam illa soluitur quaestio, si aliquem monet, 
 cum iam sollicitus esset ille maior Herodes perculsus magorum 
 nuntio, quod rex Iudaeorum natus fuisset, quomodo potuerint 
 conpletis diebus purgationis matris eius tuto cum illo ascendere 
 in templum, ut fierent circa eum secundum legem domini 
 quae Lucas commemorat. quis enim non uideat etiam illum 
 unum diem regem multis occupatum latere potuisse? si autem 
 illud ueri simile non uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus 
 expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post

 8 cf. Enaeb. Chron. ad a. 2029 16 cf. Matth. 2, 3; 16; Luc. 
 2, 22 23 cf. Matth. 2, 8 

 2 metuerunt Bl, metuerant M sollemnitatem Olp 8 inregioai 
 Bts1, inrelegiosi L etiam] iam g 4 omnes tacuerint quam fuerat 
 diuturnum p omnis ClPF1 tacuerunt CP r 6 eos om. B 
 accipiatur r 7 factitantum B1 si om. B 8 aliquantum g nulla g 
 bistoria prodit r a el 9 adhibenda g 10 safficerit B3 PFl ON HL, 
 suffeceret Cs, sufficeret B TD V M r, sufficiat r 13 incrediuile Bl 
 cap I tis Bl, eaptiaitatis g opportunis B ON elm 16 hinc] ineipit 
 tertium excerptum in W 17 herodis RT percussus V Q p magnorum 
 Bl 18 potuerunt p, potuerant r 20 fieret BT 28 aerissimile 
 Bl herodis RT balde Bx 24 nnntiarent RT p 
 
 
 tam multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis 
 matris eius et peracta circa infantem sollemnitate 
 primogenitorum in templo Hierusalem, post etiam profectionem 
 eorum in Aegyptum in mentem illi uenerit quaerere animam 
 pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo mouet, omitto dicere, 
 quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit et 
 per plurimos dies ab illa intentione uel auerti omnino uel 
 inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc 
 potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse 
 nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut 
 dubitet. cuius enim cogitationi non occurrat, quam multa alia 
 terribiliora regi nuntiari potuerint seu uera seu falsa, ut qui 
 regem infantem post aliquot annos sibi uel filiis suis aduersaturum 
 timuerat aliquorum magis propinquantium periculorum 
 terroribus agitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis 
 proxime cauendis potius occuparet? ut ergo haec omittam, 
 illud dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum 
 credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam 
 non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad 
 se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo 
 puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris 
 eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in

 1 se om. BR MQ sentit EL 7 3 in t. in hieruBalem CPV 
 4 aegyptom Bl Hl 5 necare (ca 8. l.) B, necaret RT paruolos H 
 si* P 6 quot] quod CP N1 W distentii Bl et om. Bl 7 auertiret 
 C1, auerti... F, auerteret C2, anerterit P 8 impedirit C1 enumerari 
 B, enumerare CP 9 potueritj potuit p accidere om. Ã, 
 accedere P N H 10 expertus (tu exp. Bs) B M x, inexperitus L 
 11 cogitationi] dubitationi x 12 regi nuntiari] renuntiari B ut] 
 aut A&LSU qui a. I. L, quod r 13 regi r aliquod HElL 
 sini Bl 14 timuerit H 15 adreptam CP in aliis] malis g 16 occupare 
 W 17 nihil om. CV magi om. W renantiauerunt Bl, non 
 renuntiauerunt V 18 fallacis BRT MElLI, fallaci cet., tdd . stellae 
 om. r, tellae ElLl 19 inbenernnt Bx putauerunt M 20 timere CP 
 22 eius] sue p, add . quae CP, add . quia p e ) uenissent (e ad initium 
 lineae praem. m. 2) N et ea gesta essent om. P1 
 
 
 templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae 
 de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant 
 praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum 
 regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre 
 eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in 
 templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit 
 inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos 
 infantes, sicut Mattheus narrat, occidit. 
 XII. Mattheus ergo de Iohanne ita contexit: in diebus 
 autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in deserto 
 Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit 
 enim regnum caelorum. hic est enim qui dictus 
 est per Esaiam prophetam dicentem: uox clamantis 
 in deserto: parate uiam domini, rectas facite semitas 
 eius. Marcus quoque et Lucas consentiunt hoc Esaiae testimonium 
 esse de Iohanne. nam plura uerba etiam consequentia 
 ex eodem propheta Lucas comrnemorauit, cum de baptista 
 Iohanne narraret. Iohannes autem euangelista ipsum Iohannem 
 baptistam de se ipso idem testimonium Esaiae protulisse 
 commemorat, sicut nunc Mattheus dixit quaedam Iohannis 
 uerba, quae alii non dixerunt. praedicans, inquit, in deserto

 1 cf. Lac. 2, 22-39 4 cf. Matth. 2, 3-16 9 Matth. 3, 1-8 
 15 cf. Marc. 1, 3; Luc. 3, 4 18 cf. Ioh. 1, 23 

 1 quae om. CP 3 praedicare F ad] aa (a alt. exp. m. 1) B 
 ittentionem Bx reuocaturi (i add. m . 2) erant W, reuocauerant r 
 animam Q 4 somnum P1 N pg 5 aegypto C deinde om. N 
 diuulgatis BRT, deuulgatis N1, dinulgatis autem N2, uulgatis cd., edd . 
 6 templum BRTD factaeq- dicte Bl, facta dictaeque C\' fuerunt 
 M, erant p a om. AEU Y 7 multos 8. I. add. T 8 occidit] 
 finiunt excerpta W 9 ergo] uero CPVF ON pgelm, om. (spatio 
 uacuo rel.) M iohann.e (eraa . a) B complexit g 10 iohannis B 
 C\'P HL 11 adpropinquabit (appr. F, apr. p) R2D1 C1 Y HElL 
 pgra 13 seiam Bl, isaiam N EL clamantes Cl Hl 14 pa. 
 ratem B 15 hoc] ita. B 16 consequentiam B 18 narrarent CP 
 iohannis CP 19 baptista B se om. B eseiae B 20 matheus 
 nunc gr 
 
 
 Iudaeae et dicens: paenitentiam agite, adpropinquauit 
 enim regnum caelorum. haec uerba Iohannis alii praetermiserunt. 
 iam uero quod sequitur Mattheus et adiungit: 
 hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam 
 dicentem: uox clamantis in deserto: parate uiam 
 domini, rectas facite semitas eius, ambigue positum 
 est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc 
 commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus 
 adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam 
 agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. 
 hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et 
 cetera. neque enim hoc mouere debet, quia non ait (ego sum 
 enim qui dictus sum per Esaiam prophetam\', sed ait hic est 
 enim qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et 
 ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus 
 dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec dixit 
 \'inuenit me\', et Iohannes: hic est, inquit, discipulus, qui 
 testimonium perhibet de his et scripsit haec et scimus 
 quia uerum est testimonium eius, non dixit \'ego 
 sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse 
 saepissime dicit filius hominis aut filius dei, et non dicit 
 \'ego\', et: oportebat, inquit, Christum pati et resurgere

 16 Matth. 9, 9 17 Ioh. 21, 24 21 Matth. 9, 6; 16, 27; 17, 9; 
 Marc. 8, 31; 38 Ioh. 5, 25 22 *Luc. 24, 46 

 1 iudae B, iudeae RTD P adpropinquabit (appr. V, apr. p) R2Dt 
 CSF ElL pgr a 4 qui dictus est] qui dictus B (& ρηϑεις ) eseiam 
 B (ueron.) prophetam isaiam r a elm 5 clamantes C HI 6 anbiguae 
 B, ambiguae R 7 sua] esaiae B2 8 commemorat A1, -ret g, -rauit r 
 sequBtus Bl P 0, sequuturus B2 9 adiunxit p r 10 adpropinquabit 
 D CPV AE1L rael 11 est pr. om. E1 enim om. CPVF \'f p 
 esaeiam B prophetam] add . dicentem V 12 mobere Bl enim 
 sum r 13 eseiam B eat enim om. p 14 esse om. Q, esset Hl 
 tales C\'P\', aliis H.AIE\'L, quasi de aliis ael talis esse locutio y, 
 talis locntio esse X r et om. R X r ^ iohannes AE1L nam in 
 ras. N 16 teloneo] caeloneo JB1, theloneo AlU r, teloginio (gi in 
 ras.) H, theolonio p g, telonio m v 17 iohannis ClP H 19 eius] 
 est Bl 20 suum B 22 resurgere] add . a mortuis V l m v 
 
 
 tertio die, non ait \'oportebat me pati\'. potuit ergo et 
 Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit 
 enim regnum caelorum, de se ipso adiungere 
 quae sequuntur hic est enim qui dictus est per 
 Esaiam prophetam, et cetera, ut post uerba eius Mattheus 
 ita narrationem contexat: ipse autem Iohannes habebat 
 uestimentum de pilis camelorum, et cetera. quod si ita 
 est, non mirum si et interrogatus, quid diceret de se ipso, 
 sicut narrat Iohannes euangelista: ego, ait, uox clamantis in 
 deserto, sicut iam dixerat praecipiens, ut agerent paenitentiam. 
 de uestitu uero eius et uictu ita Mattheus sequitur dicens: 
 ipse autem Iohannes habebat uestimentum de pilis 
 camelorum et zonam pelliciam circa lumbos suos. 
 esca autem eius erat lucustae et mel siluestre. hoc 
 et Marcus dicit paene totidem uerbis, ceteri autem duo tacent. 
 
 Sequitur ergo Mattheus et dicit: tunc exibat ad eum 
 Hierosolyma et omnis Iudaea et omnis regio circa 
 Iordanen et baptizabantur in Iordane ab eo confitentes 
 peccata sua. uidens autem multos Pharisaeorum et

 6 Matth. 3, 4a 9 Ioh. 1, 23 12 *Matth. 3, 4 14 cf. Marc. 
 1, 6 a 16 *Matth. 3, 5—12 

 1 tertia RTD F2 HAELU yrc v tertio die om. Y ait] dixit l 
 2 iohannis CXP adpropinquabit D V L pge 3 se om. RT 4 enim 
 bis Bl 5 eseiam B 9 ait om. B clamans B 10 dixi erat AE 
 11 uestimentu CxFl, aestimento C2PYF2 cfi prael uero BRTD ael, 
 om. M, autemp, ergo cet . ita] etiam B 12 haueuat Bl uestimentum] 
 bestitum B\', uestitum B2R (ueron.) 13 zona pellicia (-tia NM) ONMQ 
 pelliceam n gelm lurouoa B suos BRTD rael (corb.), eius cet . 
 14 lacustae BR, locnstae TD OlMQ rlm, lucusta F H, locusta CPV 
 02N ALU pgae siluaestrae B, siluestrae EL . silu. edebat IP-ALU t 
 K a e (Marc. 1, 6) 15 autem] auditem Bl 16 XIII Sequitur (capitum 
 numeri deinceps uno pl. usque ad XXXII) M exibat 22 CPF Q E* r v, 
 exiuat B, exibant V, exiebat (exsi,bat 0) TD ON2M1 HAWLU g . exbibat 
 N1 hiernB- C H-AEL, -lima RT VF N L 18 iordanen RTD F 
 M, iordannem B EL, iordanne C1, iordane P, iordanem cet . et 
 baptizabantur in iordane om. CP AEL in iordanem Bl ab eo in 
 iordane D Q v 19 fariseorum B, phariseorum PF N 
 
 
 Sadducaeorum uenientes ad baptismum suum dixit 
 eis: progenies uiperarum, quis demonstrauit uobis 
 fugere ab ira futura? facite ergo fructum dignum 
 paenitentiae et ne uelitis dicere intra uos: patrem 
 habemus Abraham; dico enim uobis, quia potest deus 
 de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. iam enim 
 securis ad radicem arborum posita est; omnis ergo 
 arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in 
 ignem mittitur. ego quidem uos baptizo in aqua in 
 paenitentiam; qui autem post me uenturus est fortior 
 me est, cuius non sum dignus calciamenta portare; 
 ipse uos baptizabit in spiritu sancto et igni, cuius 
 uentilabrum in manu sua et permundabit aream suam 
 et congregabit triticum suum in horreum, paleas 
 autem conburet igni inextinguibili. haec omnia dicit et 
 Lucas eadem paene uerba Iohannis expromens. et ubi aliquid 
 uarium est in uerbis, ab eadem tamen sententia non receditur, 
 uelut cum dicit Mattheus Iohannem dixisse et ne uelitis 
 dicere intra uos: patrem habemus Abraham, ille autem

 15 cf. Luc. 3, 7-17 18 Mattb. 3, 9; Lnc. 3, 8 

 1 sadduceorum BTD F Q, sadducheorum 22, saducaeorum H, saduceorum 
 VAEL, saduchcorum N 2 quis-horreum om. T, add . et 
 cetera usq. ad illud nbi ait T demonstraoit] ostendit V (cf. Luc. 
 3, 7) 3 fugire CtP El ab ira futura BR HAELU (ueron. sgm. Eg. 
 RIO.), a futura ira CPVF ONQ pgaelm (corb.), a (ab D) uentura ira 
 D M rx ( ἀπὸ τη̄ς μελλούσης oprfj?) fructuB dignos V 4 uellitis H, 
 uelletis ClPFl 5 quia BRD, quoniam cet., edd., v potens Ml, potens 
 est D V Q HA2U pgrv (86varat, potest opt. Vulg. codd.) dl Bl 
 6 de BRD v, ex CPVF ONMQ HAELU edd. (uerc. veron. corb. brix.) 
 habrahe Q, arborae B 7 arboris HLU prae omnes Cl 8 exciditur 
 ClF ONlMlQ ElLl ... mittitur Bl ONlMlQ ElL, excidetur... mittetur 
 cetedd., v (exxoKtetat... βάλλστι ) 9 igne Bl baptizo uos V y v 
 in pr. om. V 10 me s. Z. M 11 cui ElL calceam. Z m 12 uobis P 
 baptizauit B ClPF M L 13 pennandauit Bl 14 congregauit B Q 
 horreom] add . suum M 16 iohannis] subanni (exp. m. 2) B eipromens 
 B OF1 O BlEIL g, eiprimens cet . 17 sententiam Bl 18 iohannen 
 CP, iohanne B nellitis CP H ille autem--abraham om. A lL 
 
 
 et ne coeperitis dicere: patrem habemus Abraham, iste 
 ego quidem uos baptizo in aqua in paenitentiam, ille 
 interponit interrogationem turbarum, quid facerent, et eis 
 respondentem Iohannem de bonis operibus tamquam de fructibus 
 paenitentiae, quod Mattheus omisit, deinde in cordibus 
 suis cogitantibus de illo, utrum ipse esset Christus, eum dicit 
 respondisse ego quidem aqua baptizo uos, non dixit (in 
 paenitentiam\'. deinde Mattheus: qui autem, inquit, post me 
 uenturus est fortior me est, ille uero: uenit autem, 
 inquit, fortior me. item Mattheus: cuius non sum, inquit, 
 dignus calciamenta portare, ille autem: cuius non sum 
 dignus soluere corrigiam calciamentorum eius. quod 
 et Marcus dicit, cum cetera taceat. nam post commemoratum 
 habitum et uictum eius secutus ait: et praedicabat dicens: 
 uenit fortior me post me, cuius non sum dignus 
 procumbens soluere corrigiam calciamentorum eius. 
 ego baptizaui uos aqua, ille uero baptizabit uos 
 spiritu sancto. de calciamentis ergo hoc a Luca distat, quod 
 addidit procumbens, de baptismo autem hoc ab utroque, 
 quia non dixit et igni, sed tantum spiritu sancto. sicut 
 enim Mattheus, ita et Lucas dixit et eodem ordine: ipse uos 
 baptizabit in spiritu et igni, nisi quod Lucas non

 2 Matth. 3, 11 a; cf. Lno. 3, 10-15 7 Luc. 3, 16 a 8 Matth. 
 3, 11 b; Luc. 3, 16 b 10 Matth. 3, 11 c; Luc. 3, 16 c 14 Marc. 1, 
 6b-8 

 1 iste-paenitentiam om. F1 iste] ille B, om. RTD 2 qui. 
 dem] inquid CP, inquit V paenitentia AELU ille om. B, 
 ille scilicet lucas r 4 iohannen CP 5 in om. BBT 8 paenitentia 
 B AEL inquit om. TD, inquid CPFI 9 uenturus est post me CPV 
 uenturum Bx illi &PF1 ueniet Q v autem om. V$r 12 eine 
 om. CPF ON AEU Tlt pg 18 post commemoratum om. A*EL 
 15 sum om. EtL 16 eius om. ONQ 17 baptizoni uos B1, baptizo 
 uiuos A, baptizo uos V N g baptizauit BItlT1 18 a luca distat] 
 aliud iste HAELU, aliud distat g 20 et igni-lncas dixit om. B 
 tantum HAELU e, add . in cet . 21 uos] uero aeI 22 baptizauit 
 BRl ClPF M H L in spiritu] add . sancto BBTD M nisi quod 
 -in spiritu sancto om. CPF g 
 
 
 addidit sancto, sicut Mattheus dixit in spiritu sancto et igni. 
 his tribus adtestatur Iohannes euangelista, cum dicit: Iohannes 
 testimonium perhibet de ipso et clamat dicens: 
 hic erat quem dixi: qui post me uenit ante me factus 
 est, quia prior me erat. sic enim ostendit tunc eum hoc 
 dixisse, quando eum illi dixisse commemorant, repetisse autem 
 et commemorasse quod iam dixisset, cum ait: hic erat quem 
 dixi: qui post me uenit.