Si quis autem nelit unam narrationem ex omnibus quae de 
 Christi natiuitate et infantia uel pueritia in utriusque narratione 
 ab alterutro seu dicuntur seu praetermittuntur, ordinare 
 sic potest: Christi autem generatio sic erat. fuit 
 in diebus Herodis regis Iuda sacerdos quidam 
 nomine Zacharias de uice Abia et uxor illi de 
 filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth. erant 
 autem iusti ambo ante deum, incedentes in

 8 cf. Matth. 2, 12 10 cf. Luc. 2, 22-89 18 Matth. 1, 18 a 
 Luc. 1, 5—56 

 1 pretermittendis F1, praetermittentes Hi, -ttens B7H2 g r 2 tacens r 
 sic ea-nidfantnr in ras. N2 3 illis] vel r adiungi CP 4 dicit 
 BT, dicit (eras . a) O, dicit ea g, ea dicit cet . 6 quo] add . ea r 
 intenderit CP, -deret N g 8 somno r, in somnis g 9 ammonitns 
 B . admonitus CPF1 L per herodem] ad herodem E2U jТt edd. (cr. 
 supra 97, 12) et om. g ael 10 in om. Bl, ras. 6 litt. L praetermississe 
 B CP ON A1 11 narrabit ElL circa ex circum corr. man. 
 pr. B 12 russus C lucas] add . ordinis rationem r 14 nazareht B 
 15 a uerbis si quis incipit W de om. ElL 16 narrationem CP 
 17 dicantur Cl praetermittantur C 19 iuda B CFl OxNM r, iudae 
 D ElL, iudaeae (iudeae) cet . 20 zaccarias B, zaccharias P ania Bi 
 -1 et om. g helisabeth BT OQ L 22 deum] dominum OJP 
 AELU (ueron. Cau. Tol. al.) 

 7* 
 
 
 omnibus mandatis et iustificationibus domini sine 
 querella. et non erat illis filius eo quod esset 
 Elisabeth sterilis et ambo processissent in diebus 
 suis. factum est autem, cum sacerdotio fungeretur in ordinem uicis suae ante deum 
 ante deum, secundum 
 consuetudinem sacerdotii sorte exiit, ut incensum 
 poneret ingressus in templum domini, et omnis 
 multitudo erat populi orans foris hora incensi. 
 apparuit autem illi angelus domini stans a dextris 
 altaris incensi et Zacharias turbatus est uidens 
 et timor inruit super eum. ait autem ad 
 illum angelus: ne timeas, Zacharia, quoniam exaudita 
 est deprecatio tua et uxor tua Elisabeth 
 pariet tibi filium et uocabis nomen eiuslohannem: 
 et erit. gaudium tibi et exultatio et multi in 
 natiuitate eius gaudebunt; erit enim magnus coram 
 domino et uinum et siceram non bibet et 
 spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris 
 suae et multos filiorum Israhel conuertet ad dominum 
 deum ipsorum et ipse praecedet ante 
 illum in spiritu et uirtute Heliae, ut conuertat 
 corda patrum in filios et incredulos ad prudentiam 
 iustorum parare domino plebem perfectam. et 
 dixit Zacharias ad angelum: unde hoc sciam? ego

 1 (Lac. 1, 6-18) 21 cf. Malach. 4, 6 

 1 iusticiis p 2 non om. ElL 3 elisabet* B . helisabeth D OQ 
 isterilis Bl, sterelis B1 C\'P NQ L 4 fungeretur] add . zacharias 5z r a e 1 
 5 ordinem BT, ordine cet., edd., v dominum HAELU 0711 7 ingressum 
 B omnes C\'Pl 8 populi erat > praelm v foras U1 
 ora B TV 9 domini om. e istans B ad dextris T N1i 
 10 zaccarias B 11 ad illum om. L 12 zaccaria B, zacharias CP 
 HAlUl 13 depraecatio B CPO, oratio T (y δέησς ) tua et uxor 
 tua-czultatio om. B helis. TW Q, elisabet P 14 iohannes E\'LU g 
 15 tibi gaudium p 16 natibitate Bl 17 ct pr. eras. N, om. pral 
 sicera L TV bibit P 19 conuertit ClP 20 praecedit ClP 22 in] 
 ad Q 24 zaccarias B 
 
 
 enim sum senex et uxor mea processit in diebus 
 suis. et respondens angelus dixit ei: ego sum 
 Gabrihel qui adsisto ante deum et missus sum 
 loqui ad te et haec tibi euangelizare: et ecce 
 eris tacens et non poteris loqui usque in diem, 
 quo haec fiant, pro eo quod non credidisti uerbis 
 meis, quae implebuntur in tempore suo. et erat 
 plebs expectans Zachariam et mirabantur quod 
 tardaret ipse in templo. egressus autem non poterat 
 loqui ad illos et cognouerunt quod uisionem 
 uidisset in templo. et ipse erat innuens illis et 
 permansit mutus. et factum est, ut impleti sunt 
 dies officii eius, abiit in domum suam. post hos 
 autem dies concepit Elisabeth uxor eius et occultabat 
 se mensibus quinque dicens: quia sic mihi 
 fecit dominus in diebus, quibus respexit auferre 
 obprobrium meum inter homines. in mense autem 
 sexto missus est angelus Gabrihel a domino in 
 ciuitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad uirginem 
 desponsatam uiro, cui nomen erat Ioseph, 
 de domo Dauid. et nomen uirginis Maria. et ingressus 
 angelus ad eam dixit: haue, gratia plena dominus 
 tecum, benedicta tu inter mulieribus. quae

 1 (Luc. 1, 18-29) 

 1 senex sum g senix CXP 2 eis Bl 3 gabriel HAEL r edd . 
 adsisto B (uerc. tlerOtl. brix.), adsto TDW CPF NJIQ A rem, 
 assto 0, asto HEXLU ^ pgal deum] dominum D HAEU 4 haec 
 om. CP g, hoc p eaang.] adnuntiare T 7 in om. p g r ae1 et 
 om. CxFl 8 plebis HXEXLX zaccariam B, zacchariam W mira- 
 batur p 10 uidisset uisionem r 11 uidisse JV1 . erat om. AXEXL 
 innens Bl 14 helisabeth BTQ, elys. PM 15 quinque-quibus om. Bx 
 16 deus B5 18 domino B (ueron. colb. Cau. Tol.), deo cet., edd, v 
 19 ciuitate TW nazaretet Bx, erat nazareth CP, nazareth erat V 
 20 disponsatam C1 HL 21 in maria Bx 22 ad eam angelas Q 
 haue T F ON AELS W2, habe Ml HI, habet W1, ane B CP M2H2 
 cet., edd., v 23 inter mulieribus B7W CPFlMx Lx, inter in mulieribus 
 B\', inter mulieres HAEL2SU gael, in mulieribus eft., r, cf. 95, 13 
 
 
 cum uidisset, turbata est in sermone eius et cogitabat, 
 qualis esset ista salutatio. et ait angelus 
 ei: ne timeas, Maria, inuenisti enim gratiam aput 
 deum; ecce concipies in utero et paries filium et 
 uocabis nomen eius Iesum; hic erit magnus et 
 filius altissimi uocabitur et dabit illi dominus 
 deus sedem Dauid patris eius, et regnabit in 
 domo Iacob in aeternum et regni eius non erit 
 finis. dixit autem Maria ad angelum: quomodo 
 fiet istud, quoniam uirum non cognosco? et respondens 
 angelus dixit ei: spiritus sanctus superueniet 
 in te et uirtus altissimi obumbrabit tibi, 
 ideoque et quod nascetur sanctum uocabitur filius 
 dei, et ecce Elisabeth cognata tua et ipsa concepit 
 filium in senectute, sua, et hic mensis est 
 sextus illi quae uocabatur sterilis, quia non erit 
 inpossibile aput deum omne uerbum. dixit autem 
 Maria: ecce ancilla domini, fiat mihi secundum 
 uerbum tuum. et discessit ab illa angelus. exsurgens 
 autem Maria in diebus illis abiit in montana 
 cum festinatione in ciuitatem Iuda et intrauit in 
 domum Zachariae et salutauit Elisabeth. et factum 
 est, ut audiuit salutationem Mariae Elisabeth,

 1 (Luc. 1, 29-41) 

 1 nidisset] audisset D CPVF edd. praeter m 2 salutio B ei 
 angelus T 4 dominum g in utero om. V et paries] incipit 
 fol. 10 R 5 hic] hic euim T 7 regnauit Rt W H 8 regniJ in regni 
 (in exp.) B 12 obumbrauit CVP 13 uascetur] add . ex te D2 V N* AE2U 
 ϒδχψ edd. praeter m 14 helisabeth BRT, elisabet N ipsa] haec RT 
 concipiet CP ]Jf . 15 senecta R CPF 0 H sextus est T, sextus 8 R 
 16 quae] qui B1 uocabatur BRT (tieron. corb.), uocatur cet., eddr 
 Bterelis B7 C2F N L 18 mariaj add . ad angelum g 19 illa] ea nr 
 21 cum festinationem Bl ciuitate RXL iudae N S, iudaeae Hl a e, 
 iudeae W Q H2AELU r in (ante domum) om. V χψ r 22 zaccariae 
 B, zacchariae C, zacariae Rl helisabeth BRT C\'Q, helys. P et 
 factum-elisabeth om. B et factum est] factum cst autem R: et (del.) 
 factum est autem T 23 helis. RT 01Q, elys. P, eliss. 0 
 
 
 exultauit infans in utero eius. et repleta est 
 spiritu sancto Elisabeth et exclamauit uoce 
 magna et dixit: benedicta tu inter muli-eres et 
 benedictus fructus uentris tui. et unde hoc mihi, 
 ut ueniat mater domini mei ad me? ecce enim ut 
 facta est uox salutationis tuae in auribus meis, 
 exultauit in gaudio infans in utero meo. et beata 
 quae credidit, quoniam perficientur ea quae dicta 
 sunt ei a domino. et ait Maria: magnificat anima 
 mea dominum, et exultauit spiritus meus in deo 
 salutari meo, quia respexit humilitatem ancillae 
 suae; ecce enim ex hoc beatam me dicunt omnes 
 generationes, quia fecit mihi magna qui potens 
 est. et sanctum nomen eius, et misericordia eius 
 a progenie in progenies timentibus eum. fecit 
 potentiam in brachio suo, dispersit superbos 
 mente cordis sui, deposuit potentes de sede et 
 exaltauit humiles, esurientes impleuit bonis et 
 diuites dimisit inanes. suscepit Israhel puerum 
 suum, memorari misericordiae suae, sicut locutus 
 est ad patres nostros, Abraham et semini eius

 1 (Luc. 1, 41—55) 10 cf. I Reg. 2, 1; 1, 11 18 cf. Ps. 110 
 (111), 9 14 cf. PB. 98, 3; 102, 17 15 cf. Ps. 32, 10; 33. 11; 88, 
 11; Esai. 51, 9 17 cf. Iob 5, 11; I Reg. 2, 5-8 18 cf. Ps. 106, 9 
 19 cf. Gen. 17, 9; 22, 16; Ps. 131, 11; Esai. 41, 8 et 9; Mich. 7, 20 

 2 helisabeth BRT ClQ, helysabeth P, eliss. 0 exclauit Bl 
 7 et eiultauit 0 gaudia Bl beata] add . es e 1 8 credilisti 
 D CPY MQ graelmv 9 ei] tibi C2PVF2M2Q gr a elm t:, 
 om . Fl Ml 10 domino CXPW exultabit T Q ElL 12 beata ElL 
 dicunt B HEL2, dicent cet., edd., v ( μαϰαϱιοσοιν , beatificant brix.) 14 misericordiam 
 Q eius] add . a saeculo (sed exp.) M 15 a progenie 
 in progenies B2RT pgraev, a progeniae in progeniae Bl, in progenies 
 et progenies (et prog. om. L) D CPYF ONMQ HAEL r f m 16 superuos 
 B1 17 et om. Nx 18 exalttbit REI, exultabit L implebit 
 jR Q 19 inanis H 20 memorari] memor D, memoratus Q, recordatus 
 T V δϰχψ r, recor p suae om. ON H 21 abraham] ad abraliam 
 JB1 
 
 
 in saecula. mansit autem Maria cum illa quasi mensibus 
 tribus et reuersa est in domum suam et inuenta 
 est in utero habens de spiritu sancto. Ioseph 
 autem uir eius, cum esset iustus et nollet eam traducere, 
 uoluit occulte dimittere eam. haec autem eo 
 cogitante ecce angelus domini in somnis apparuit ei 
 dicens: Ioseph, fili Dauid, noli timere accipere 
 Mariam coniugem tuam; quod enim in ea natum est 
 de spiritu sancto est. pariet autem filium, et uocabis 
 nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet 
 populum suum a peccatis eorum. hoc autem totum 
 factum est, ut adimpleretur quod dictum est a domino 
 per prophetam dicentem: ecce uirgo in utero 
 habebit et pariet filium, et uocabunt nomen eius 
 Emmanuhel, quod est interpretatum \'nobiscum deus\'. 
 exsurgens autem Ioseph a somno fecit, sicut praecepit 
 ei angelus domini, et accepit coniugem suam 
 et non cognoscebat eam. Elisabeth autem impletum 
 est tempus eius pariendi, et peperit filium. et audierunt 
 uicini et cognati eius, quia magnificauit dominus 
 misericordiam suam cum illa, et congratulabantur 
 ei. et factum est in die octauo, uenerunt circumcidere 
 puerum et uocabant eum nomine patris eius

 1 (Luc. 1, 56) 2 *Matth. 1, 18 b—25 a 13 Esai. 7, 14 18 *Luc. 
 1, 57-80 et 2, 1-21 

 1 saecnlum RT illa] ea r 2 et] mattheus sic et RT, mat et EL, 
 matth sic r, matthaeus dicit a e 3 habeDS in utero r 5 occultae B1 
 demittere Cl 9 autem] add . tibi R 11 totum mIL. g 13 profetam C 
 concipiet in utero RT, in utero accipiet 11 14 uocabitur 80y graelmv 
 15 emmanuel W ralm, emanuel pge deum AIL 16 praecipit Cl 
 17 ei om. N 18 eam] add . et lucas BT r, add . luS AEL, add . lucas 
 dicit a e, add . donec peperit filium suam primogenitum g helisabeth 
 BRT Q AELSU r r, helisabet a e 19 tempus eius pariendi BI, tempus 
 pariendi cet., edd., v (-6 ypdvos το ū texsw airiav), cf. 107, 3 20 eius 
 om. R magnificabit ElL 21 suam oni. e 22 octabo Bl Q, 
 octaua H 23 eius] sui p r l 
 
 
 Zachariam. et respondens mater eius dixit: non, sed 
 uocabitur Iohannes. et dixerunt ad illam: quia nemo 
 est in cognatione tua qui uocetur hoc nomine. in- 
 innuebant autem patri -eius quem uellet uocari eum. 
 et postulans pugillarem scripsit dicens: Iohannes 
 est nomen eius. et mirati sunt uniuersi. apertum est 
 autem ilico os eius et lingua eius et loquebatur 
 benedicens deum. et factus est timor super omnes 
 uicinos eorum, et super omnia montana Iudaeae diuulgabantur 
 omnia uerba haec. et posuerunt omnes qui 
 audierant in corde suo dicentes: quid putas puer iste 
 erit? etenim manus domini erat cum illo. et Zacharias 
 pater eius impletus est spiritu sancto et prophetauit 
 dicens: benedictus dominus, deus Israhel, quia 
 uisitauit et fecit redemtionem plebis suae. et erexit 
 cornum salutis nobis, in domo Dauid pueri sui, sicut 
 locutus est per os sanctorum, qui a saeculo sunt, 
 prophetarum eius, salutem ex inimicis nostris et de 
 manu omnium qui oderunt nos, ad faciendam misericordiam 
 cum patribus nostris, et memorari

 1 (Lnc. 1, 60-72) 14 cf. Ps. 40, 14; 73, 18; 105, 48 15 cf. I 
 Reg. 2, 10; Ps. 131, 17 17 cf. Hierem. 23, 6; 30, 10 18 cf. Ps. 
 105, 10 19 cf. Ps. 104, 8 et 9 

 1 zaccariam B, zaccbariam W et respondens] respondens autem 
 ONMQ r non] nequaquam CPVF p gralmv ( οόΧι ) 2 iohannes 
 uocabitur RT, uocabitur nomen eius ioh. g iohannis. HI 3 uocatur g 
 innoebant (e s. I.) Bx, ennuebant 01 4 uellit ClP uocare RT 
 o pugilkrem (e ex u) B iohannis H 6 uniuersi] omnes CPV (uerc . 
 ueron. colb. brix.) 7 illico ElL lingua (om . eius) RT 9 iudeac BRT 
 CPYF, iudae D H 11 audierunt D F H quid] quis αδϑϰπϱ g v 
 (tt upa ta icai$iov..) 12 zaccarias B, zagarias W 14 dominus om. R 
 VF 0 HAEL (uerc. ueron.) 15 pleuis BI, plebi* C, plebi B2 F 
 H2AEU Y 16 cornum B, cornu cet . 17 sanctorum] add . suorum Q 
 qai a saeculo sunt om. BlR 18 tius] suorum R r salutem ex] et 
 liberauit nos ab r 19 nos oderunt R 20 et om. AELU memorare 
 C2P H 
 
 
 testamenti sancti sui, iusiurandum, quod iurauit ad Abraham 
 patrem nostrum, daturum se nobis, ut sine 
 timore de manibus inimicorum nostrorum liberati 
 seruiamus illi in sanctitate et iustitia coram ipso 
 omnibus diebus nostris. et tu, puer, propheta altissimi 
 uocaberis; praeibis enim ante faciem domini 
 praeparare uias eius ad dandam scientiam salutis 
 plebi eius in remissionem peccatorum eorum per 
 uiscera misericordiae dei nostri, in quibus uisitauit 
 nos oriens ex alto, inluminare his qui in tenebris et 
 in umbra mortis sedent ad dirigendos pedes nostros 
 in uiam pacis. puer autem crescebat et confortabatur 
 spiritu et erat in desertis usque in diem ostensionis 
 suae ad Israhel. factum est autem in diebus illis, 
 exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur 
 uniuersus orbis. haec descriptio prima facta est sub 
 praeside Syriae Quirino. et ibant omnes, ut profiterentur 
 singuli in suam ciuitatem. ascendit autem et 
 Ioseph a Galilaea de ciuitate Nazareth in Iudaeam 
 ciuitatem Dauid, quae uocatur Bethleem, eo quod

 1 (Luc. 1, 73-80 et 2, 1-4) cf. Gen. 22, 16; Hierem. 31, 33; 
 Hebr. 6, 13 et 17 5 cf. Malach. 3, 1; 4, 5 10 cf. Zach. 3, 8; 6, 12; 
 Malach. 4, 2 

 1 sancti sui B M, aui sancti cet., edd., v ( αϒιας αϋτοϋ ) iusiurandum 
 om. R ad] ab Bl 3 manibus B, manu cet., edd., v serbiamus B1 
 4 ipse BI, illo R 5 nostris] nos B1 6 uocaueris Bl praehibes C1, 
 praehibis R PF domini] tuam ElL 7 praeparare BBI, parare cet., 
 edd., v 8 remissonem B, remissione T H 9 misericordia C1 L 
 uisitabit ElL 11 in om. r umbram B 12 uia R ClP 0 pascis 
 B1 13 spiritum B1 deserto CPV (tteron. Am.), desertis locis AE2L1U 
 fXjit die L 14 ad om. Q 15 cuesare (u del. m. 2) B scriberetur 
 B1, discriberet,ur ClP HL 16 scribtio BI, describtio B2R, 
 discribto ClP, discriptio H primo V 02Q r 17 sub praeside 
 BRD H2AELSU Y2 ael, praeside C1 O1N1M1Q W m, a praeside T 
 C2PVF 02N2M2 H1 αϒ l ϰπϲχψω pgrv ( ήϒεμονεύοντος ) quirino R, 
 quirono B1, chirino B2, cyrino T CPV ONJIQ AELSU aelm v, cirino 
 D F H Y pg r profeterentur Cl 18 et om. ElL 19 de om. Q 
 nazaret B 20 bethlem B ClP N IV 
 
 
 esset de domo et familia Dauid, ut profiteretur cum 
 Maria desponsata sibi uxore praegnante. factum est 
 autem, cum essent ibi, impleti sunt dies eius ut 
 pareret, et peperit filium suum primogenitum et 
 pannis eum inuoluit et reclinauit in praesepi, quia 
 non erat eis locus in diuersorio. et pastores erant in 
 regione eadem uigilantes et custodientes uigilias 
 noctis super gregem suum. et ecce angelus domini 
 stetit iuxta illos, et claritas dei circum fulsit illos, 
 et timuerunt timore magno. et dixit illis angelus: 
 nolite timere; ecce enim euangelizo uobis gaudium 
 magnum, quod erit omni populo, quia natus est 
 uobis hodie saluator qui est Christus dominus in 
 ciuitate Dauid. et hoc uobis signum: inuenietis infantem 
 pannis inuolutum et positum in praesepi. et 
 subito facta est cum angelo multitudo militiae caelestis 
 laudantium deum et dicentium: gloria in 
 altissimis deo et in terra pax in hominibus bonae 
 uoluntatis. et factum est, ut discesserunt ab eis 
 angeli in caelum, pastores loquebantur ad inuicem: 
 transeamus usque Bethleem et uideamus hoc uerbum,

 1 (Luc. 2, 5-15) 

 2 disponsata Clp 3 i*mpleti (eras . a) B eius BRTD, om. cet., 
 edd., v (a: ήμέαι too TBXBSV ajtr(v, cf. supra 104, 19) 5 reclinauit BR, 
 reelinauit eum cet., edd., v praesepi (praes. BQ pres. cet.) B 
 0\'NlM2Q AlEL f a e, pracsipio CI, praesepio cet., v 6 eis om. 
 OWWQ, ei T M2 W ϰπχψ edd. praeter m deuersorio Q erant] 
 egunt Bl 7 eadem regione D r aelm 8 noctes ClP super 
 BD CP rv, supra cet . domini -illis angelus om. Bl 10 dixit] ait B2 
 illi C1, ad illos B2, om. g 11 enim om. p euanzelizo L 12 est 
 om. JRW1 13 nobis W1 g saluatur ClP christus om. e l 
 14 ciuitatem PQ 15 praesepio CP-PV 02 H2L r, praesipio T 16 caelestes 
 CP 17 dominum B HAELU r 18 altissimis] excelsis RTD 
 in hominibus JS1 C ONQ, homiuibus cet, edd., v (sv άνϑρωποις ) 19 angeli 
 ab eis CPV 21 usque ad B, usque in P n bethlem B CPF 
 hoc u. q. fecit et ostendit p 
 
 
 quod factum est, quod dominus ostendit nobis. et 
 uenerunt festinantes et inuenerunt Mariam et Ioseph 
 et infantem positum in praesepi. uidentes autem 
 cognouerunt de uerbo quod dictum erat illis de puero 
 hoc. et omnes qui audierunt mirati sunt et de his 
 quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Maria autem 
 conseruabat omnia uerba haec -conferens in corde 
 suo. et reuersi sunt pastores glorificantes et laudantes 
 deum in omnibus quae audierant et uiderant, 
 sicut dictum est ad illos. et posteaquam consummati 
 sunt dies octo, ut circumcideretur, uocatum est 
 nomen eius Iesus, quod uocatum est ab angelo, priusquam 
 in utero conciperetur. ecce magi ab oriente 
 uenerunt Hierosolymam dicentes: ubi est qui natus 
 est rex Iudaeorum? uidimus enim stellam eius in 
 oriente et uenimus adorare eum. audiens autem 
 Herodes rex turbatus est et omnis Hierosolyma cum 
 illo. et congregans omnes principes sacerdotum et 
 scribas populi, sciscitabatur ab eis, ubi Christus nasceretur. 
 at illi dixerunt ei: in Bethleem Iudae; sic

 1 (Luc. 2, 16-21) 13 *Matth. 2, 1 b-13 a 

 3 et om. Bl praesepio T C2 02N2 edd. v 4 dictum] factum p 
 5 hoc om. HAEL 7 (et om.) depg 7 conserbabat B uerba om. R 
 conferens] conseruans ea p 8 et laudantes om. B 9 deum] dominum 
 HAELSU YH audierant et om. B 10 posteaquam BRT, postquam 
 cet., edd., v 11 circurncideretur] add . puer CP H2 W2 ϒϑϰπσ edd., v 
 12 nomen eius i. q. nocatum est om. Bl eius, om. 0 13 in om. B 
 conciperetur] add . hoc iu cit (exp. m. 2) B, add . hoc autem mattheus 
 R, add . m. dicit AelLS ae, add . et matheus r ecce BlRTD e, et 
 ecce eet . ab orientem Q 14 hierusolymam B, hierusolimam L C HL, 
 hierosolimam (iher. V, hyer. 0) PVF ON, hierusaleni AES, in hierosolyma 
 (-lima T) RT 15 stella B, stillam 01 in orientem B 
 17 rcx herodes M r herodis ElL omnes C\'P hierosolima (hyer. 
 0) B2T F ONM A2, hierusalima B1, hierusolima D HAXEL, hierusolymam 
 (eras . m fin.) C 19 squiscitabatur Bl 20 bethlem B F1 Wl 
 iudae sic e. scribtum est p. profetam et tu betlem in marg. suppl. B2 
 iudaeae RT2 UNI, iudeae OJ PFN2 (tfjs \'l ουδαιας ) 
 
 
 enim scriptum est per prophetam: et tu Bethleem 
 terra Iuda, nequaquam minima es in principibus 
 Iuda; ex te enim exiet dux, qui reget populum meum 
 Israhel. tunc Herodes clam uocatis magis diligenter 
 inquisiuit ab eis tempus stellae, quae apparuit eis. 
 et mittens illos in Bethleem dixit: ite et interrogate 
 diligenter de puero, et cum inueneritis, renuntiate 
 mihi, ut et ego ueniens adorem eum. qui cum audissent 
 regem, abierunt. et ecce stella, quam uiderant 
 in oriente, antecedebat eos, usque dum ueniens staret 
 supra ubi erat puer. uidentes autem stellam 
 gauisi sunt gaudio magno ualde. et in intrantes domum 
 inuenerunt puerum cum Maria matre eius et procidentes 
 adorauerunt eum et apertis thensauris suis 
 optulerunt ei munera, aurum, thus et murram. et 
 responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, 
 per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. qui 
 cum recessissent, posteaquam impleti sunt dies 
 purgationis eius, secundum legem Moysi tulerunt 
 illum in Hierusalem, ut sisterent eum domino,

 1 (Matth. 2, 6-13 a) Mich. 5, 2; cf. Ioh. 7, 42 14 cf. Ps. 
 71, 10 18 *Luc. 2, 22-39 a 

 1 scriptum] dictum CPY (ueron.) et om. Hl bcthlem BzCF 
 3 eriit Q regat BZRTD1 02 edd., v 4 herodis ClP EL 5 inquieiuit 
 BRD, didicit cet., edd., v ( ηϰριβωσεν , exquisiuit uerc. ueron. brix. cf. 
 111, 20) 6 dimittens r illos] eos V f pelmv bethlem B CFl 
 7 puero] add . hoc p inbeneritis B, inuenietis g renuntiae Bl 8 et 
 ora. B\' r adore J51, adorarem L 9 abierint Bl, abiere r stellam M1 
 10 in orientem B usque dum] donec T 11 supra om. W 12 (intrantes 
 om) in domo r domum--procidentes om. Bl 13 matrem EL 
 14 thensauris B, thessauris R, thepaur. cet . 15 optul. B Q, obt. cet . 
 tus RlT OMQ myrram T Cx.F N HAE2, myrra ElL, mirram D V 
 ()2 U gr, miram p, myrrham a elm v 16 riderent Bl ad codd., 
 cf. 97, 12; 99, 9 17 reuersi T H\' pgr suam] add . hoc lucas RTD 
 cum] cum hoc lucas B recessissent] r jgressisunt (exp.) B, regressi 
 essent D, add . lucas dicit E2 L ae, add . hec sequentia lucas,. 19 eius 
 W, mariae AELU fit ae, matris eius cet . ( αυτο 5 Cantabr.) moyse ClP 
 
 
 sicut scriptum est in lege domini: quia omne masculinum 
 adaperiens uuluam sanctum domino uocabitur, 
 et ut darent hostiam secundum quod dictum 
 est in lege domini par turturum aut duos pullos 
 columbarum. et ecce homo erat in Hierusalem, cui 
 nomen Symeon, et homo iste iustus et timoratus 
 expectans consolationem Israhel, et spiritus sanctus 
 erat in eo. et responsum acceperat ab spiritu sancto 
 non uisurum se mortem, nisi prius uideret Christum 
 domini. et uenit in spiritu in templum. et cum inducerent 
 puerum Iesum parentes eius, ut facerent 
 secundum consuetudinem legis pro eo, et ipse accepit 
 eum in amplexus suos et benedixit deum et dixit: 
 nunc dimittis seruum tuum, domine, secundum uerbum 
 tuum in pace, quia uiderunt oculi mei salutare 
 tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum, 
 lumen ad reuelationem gentium et gloriam plebis 
 tuae Israhel. et erat pater eius et mater mirantes 
 super his quae dicebantur de illo. et benedixit illos 
 Symeon et dixit ad Mariam matrem eius: ecce positus 
 est hic in ruinam et resurrectionem multorum in 
 Israhel et in signum, cui contradicetur, et tuam ipsius 
 animam pertransiet gladius, ut reuelentur ex multis 
 cordibus cogitationes. et erat Anna prophetissa filia 
 Fanuhel de tribu Aser. haec processerat in diebus

 1 (Luc. 2, 23-36) cf. Exod. 13, 2; Num. 8, 16 4 cf. Leu. 
 12, 8 15 cf. Beai. 8, 14; Rora. 9, 33; I Petro 2, 7 

 1 quia-3 dictum om. ElL 2 uulbam B domini CtPY 3 bostiamJ 
 ostiam di (sed di exp.) B dictum] scriptum T 8 responsus BI, 
 responso B2 ab] a D VF AELS edd., v 9 prius om. T 13 amplexos 
 suos C2 P1F, ulnas suas T M v deo B, dominum r 14 dimittis (s in 
 ras.) CP 15 salutarem C\'P 17 reuelatione ClP gloria pleuis Bl 
 18 erant N1 H p Migne pater et mater eius g (v Sixt.) 19 illis 
 T F 02N2 A2U praelv 21 et] et in T v 22 signo C1 contradicitur 
 01 23 pertransibit Y ϒϑπ pgrmv 24 cogitationis ClPl 
 profetissa BRW 2.) fanuhel B CP NQ H, fanuel RT OM AELU, 
 phanuhel F, phanuel D edd., v 
 
 
 multis et uixerat cum uiro suo annis septem a uirginitate 
 sua, et haec uidua usque ad annos octoginta 
 quattuor, quae non discedebat de templo ieiuniis et 
 orationibus seruiens nocte ac die. et haec ipsa hora 
 superueniens confitebatur domino et loquebatur de 
 illo omnibus qui expectabant redemptionem Hierusalem. 
 et ut perfecerunt omnia secundum legem domini, 
 ecce angelus domini apparuit in somnis Ioseph 
 dicens: surge et accipe puerum et matrem eius et 
 fuge in Aegyptum et esto ibi, usque dum dicam tibi; 
 futurum est enim, ut Herodes quaerat puerum ad 
 perdendum eum. qui consurgens accepit puerum et 
 matrem eius nocte et recessit in Aegyptum. et erat 
 ibi usque ad obitum Herodis, ut adimpleretur quod 
 dictum est a domino per prophetam dicentem: ex 
 Aegypto uocaui filium meum. tunc Herodes uidens 
 quoniam inlusus esset a magis iratus est ualde et 
 mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethleem 
 et in omnibus finibus eius a bimatu et infra secundum 
 tempus, quod exquisierat a magis. tunc adimpletum 
 est quod dictum est per Hieremian prophetam 
 dicentem: uox in Rama audita est, ploratus et

 1 (Luc. 2, 37-39 a) 8 *Matth. 2, 13 b-23 15 Os. 11, 1 
 22 Hierem. 31, 15 

 1 VII H 2 sna om. H uidua] add . erat r a octoaginta Cl, 
 octuaginta D P LXXXIIII M HAEL 3 discebat OlLl, discendebat 
 W, descendit g 4 orationibus BR (uerc. cant. uindob. mon.), obsecrationibus 
 cet., edd., v ( δεήσεσι ) ora AlElL 6 hierusalem] israhel 
 p, israel rc raelv 7 et] hoc mattheus et RT perficerentur Bl 
 8 ecce] hoc mattheus ecce B, math. dicit et ecce (et om. E) AEL, matth. 
 dicit: ecce ae, (sequitur in matheo) ecce r 10 aegypto CXP 12 accipit 
 01 13 nocte om. M recesait] secessit 02MQ E2 frc graelmv 
 aegypto C1P 14 eius hterodis L impleretur gr 16 meum om. Ol 
 herodis Cl ElL 17 quoniam] quod T (brix.), quia p esset] est B 
 18 mittens] timens Bx occidit om. Cl qui erant om. T (Lucif.) 
 bethlem B CPF 20 eiquesierat Cl, exquęs. P, ef. 109, 5 ( ήϰριβωσεν ) 
 
 
 ululatus multus, Rachel plorans filios suos et noluit 
 consolari quia non sunt. defuncto autem Herode 
 ecce apparuit angelus domini in somnis Ioseph in 
 Aegypto dicens: surge et accipe puerum et matrem 
 eius et uade in terram Israhel; defuncti sunt enim 
 qui quaerebant animam pueri. qui surgens accepit 
 puerum et matrem eius et uenit in terram Israhel. 
 audiens autem, quod Archelaus regnaret in Iudaea 
 pro Herode patre suo, timuit illo ire. et admonitus in 
 somnis secessit in partes Galilaeae. et ueniens habitauit 
 in ciuitate quae dicitur Nazareth, ut adimpleretur 
 quod dictum est per prophetas: quoniam Nazareus 
 uocabitur. puer autem crescebat et confortabatur 
 plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant 
 parentes eius per omnes annos in Hierusalem in die 
 sollemni paschae. et cum factus esset annorum duodecim, 
 ascendentibus illis in Hierosolymam secundum 
 consuetudinem diei festi. consummatisque diebus 
 cum redirent, remansit puer Iesus in Hierusalem et 
 non cognouerunt parentes eius. existimantes autem 
 illum esse in comitatu uenerunt iter diei et requirebant 
 eum inter cognatos et notos. et non inuenientes 
 regressi sunt in Hierusalem requirentes eum. et

 2 (Matth. 2. 19-23) 12 cf. Ioh. Chrysost. homil. in Matth. 9 
 18 *Luc. 2, 40-52 

 1 multus om. B 4 aegyptum Q 5 enim sunt pg 6 consurgens 
 * p v 7 terra BI W 8 iudaeam Bl 9 herode. (eras . s) B patri 
 CP illuc D CP HAESU y2* rae et om. L 10 partis Bt 
 11 cinitatem ElL dicitur BR, uocatur cet., edd., v nazaret B, 
 nazareph M 12 prophetam HAELS n l nazarenus 0, nazore.ua 
 (eras . n) D hoc lucas nazareus uocabitnr Bt, naz. uoc. hoc lucas 
 B2RTD, aaz. uoc. lucas dicit AELS a e, u. u. sequitur lucas r 14 in] 
 cum W 15 diem B\' 16 factum Bl esset] add . iesus V x p r 
 17 in om. RT hierosolimam (hyer. 0) BT P5 ON A28, hierusolimam 
 D CPl HAXEL 19 cum] ut g iesus om. CPVF1 21 comitata 
 Bx 22 et om. AXEL r 
 
 
 factum est, post triduum inuenerunt illum in templo 
 sedentem in medio doctorum audientem illos et interrogantem 
 illos. stupebant autem omnes qui eum 
 audiebant super prudentia et\'responsis eius. et uidentes 
 admirati sunt. et dixit mater eius ad illum: 
 fili, quid fecisti nobis sic? ecce pater tuus et ego 
 dolentes quaerebamus te. et ait ad illos: quid est 
 quod me quaerebatis? nesciebatis quia in his quae 
 patris mei sunt oportet me esse? et ipsi non intellexerunt 
 uerbum, quod locutus est ad illos. et descendit 
 cum eis et uenit Nazareth et erat subditus 
 illis. et mater eius conseruabat omnia uerba haec in 
 corde suo. et Iesus proficiebat sapientia, aetate et 
 gratia apud deum et homines. 
 Iam hinc de praedicatione Iohannis narrari incipit, quam 
 omnes quattuor commemorant. nam et Mattheus post illa 
 uerba, quae ultima eius posui, ubi commemorauit ex propheta 
 testimonium: quoniam Nazoreus uocabitur, sequitur et 
 adiungit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista 
 praedicans in deserto Iudaeae, et cetera. et Marcus, qui 
 nihil de natiuitate uel infantia uel pueritia domini narrauit, 
 hinc euangelii sumsit initium, id est a Iohannis praedicatione.

 1 (Luc. 2, 46—52) 18 *Matth. 2, 23 19 Matth. 3,1 

 2 sedentem om. F1 audientem (om. illos) p ( ϰούοντα almiiv) interrogantem 
 (om. illos) MQ EL ϒϑ a e. interrogantem eos T VF U a pl 
 mv ( έπερωτω̄ντα αύτούς ) 3 qui audiebant eum r ae Z m (01 ®xo6ovts? 
 α b τοῡ ) 4 prudentiam BR P1 M responsus Pl 8 me om. Bx 
 querebatis CP 9 ipse Cl 10 discendit ClP HElL 11 nazareph M 
 12 conseruat Rl haec] add . conferens V1 X praeI 13 et] at B 
 sapientia] add . et BsRTDs gr aelmv 14 homines] finit exc. prim. W 
 15 praecatione C1 ElL * narrare Npg quam] cum HAELU1, 
 quod J71 16 IIII H num Bl et om. BRT 17 prophetae (-ta 
 R) testimonio RT 18 quondam Bx nazoreus (o 8. a B, ne 8. J. D) 
 BD ClP 0 (uerc. ueron.), nazareus cet . (vaCwploç Cantabr., vaCwpatoç 
 Uf.) 19 iohannis CtP H 22 i. e.] idem EL a om. HAelLSU 
 iohannes ElL praedicationem H 

 XXXXIII Ang. Sect. III pars 4. 

 8 
 
 
 sic enim exorsus est: initium euangelii Iesu Christi 
 filii dei, sicut scriptum est in Esaia propheta: ecce 
 mitto angelum meum ante faciem tuam, qui praeparabit 
 uiam tuam. uox clamantis in deserto: parate 
 uiam domini, rectas facite semitas eius. fuit Iohannes 
 in deserto baptizans et praedicans baptismum paenitentiae 
 in remissionem peccatorum, et cetera. et 
 Lucas post uerba, ubi ait: et Iesus proficiebat sapientia, 
 aetate et gratia apud deum et homines, de Iohannis 
 praedicatione iam sequitur dicens: anno autem quinto 
 decimo imperii Tiberii Caesaris procurante Pontio 
 Pilato Iudaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, 
 Philippo autem fratre eius tetrarcha Itureae et Traconitidis 
 regionis et Lysania Abillianae tetrarcha, 
 sub principibus sacerdotum Anna et Caifa factum est 
 uerbum domini super Iohannem filium Zachariae in 
 deserto, et cetera. Iohannes quoque apostolus in euangelistis

 1 *Marc. 1, 1-4 2 cf. Mal. 8, 1 4 cf. Esai. 40, 8 *8 Lnc. 
 2, 52 10 *Luc. 3, 1 et 2; cf. 1-20 

 2 fili RlT CP E1 L dei] dauid JRL isia E, isaia L 3 praeparauit 
 BRl OxMQ HElL 4 tuam] add . ante te E 7* g m v 5 iohannis 
 CP H 6 baptimum C 7 remissione B L 8 sapientiae &P, 
 sapientia et RTD* N1 graelm 10 praedicationem ClP dicens 
 om. g anitem B 11 tiberi 221 EIL, tyberii T V N H, tiperii S 
 12 et 13 tetracha Cl, tetharca L, thetrarca V itnreae BRD V 
 NlQ HAE (ueron. brix . iture uerc.), itnriae F N*, ityreae C, ityriae 
 PSl, ituraeae cet., edd., v (tijs \'ltoupaiac) et trach. r. et lys. 
 om. L traconitidis BiTD C2PVF ONMQ H r a, draconitidis B1C1 9 
 (drachonitidis uerc.), trachon. eel., edd., v ( Τραχωνιτιδος ) 14 regiones B 
 lisania CP S gr, lisaniae M (brix.), lisa-nia (eras . sa) N abillianae 
 BIOI, abilliane Dl MI, abilline M\'t abillina Q, abilianae (-ne) B3 Bl S 
 (uerc. tleron. uind. brix.), abiliana H, abilene x, abilinae cet., edd., v 
 (ri;, \' Αβιλλιαη̄ς Cantabr. m. 1) tetracha C, tetharca L, letrarcha Bl 
 15 caifa BRT, chaifa AE, caypha x p r, caipha cet., v 16 domini] 
 dei Cl 0 L (too dsoo), om. M filium sachariae (zaccariae B) 
 BRT (uerc.), zach. filium cet., edd., v (cf. infra 116, 7) 17 iohannis 
 H 
 
 
 quattuor eminentissimus, posteaquam dixit de uerbo dei, qui 
 est ipse filius ante omnia saecula creaturae, quia omnia per 
 ipsum facta sunt, intulit continuo de Iohannis praedicatione 
 ac testimonio dicens: fuit homo missus a deo, cui nomen 
 erat Iohannes. unde iam uidendum est de ipso Iohanne 
 quattuor euangelistarum narrationes quemadmodum non inter 
 se discordent, non ut hoc a nobis per omnia requiratur aut 
 exigatur quod modo fecimus de primordiis nati ex Maria 
 Christi, quemadmodum inter se Mattheus Lucasque consentiant, 
 ut ex utriusque narratione unam faceremus, demonstrantes 
 tardioribus quemlibet eorum commemorando quod alter tacet 
 uel tacendo quod alter commemorat non inpedire intellectum 
 ueracis narrationis alterius, ut hoc exemplo, siue ut a me 
 factum est siue alio modo commodius fieri possit, uideat 
 unusquisque et in ceteris talibus locis fieri posse quod hic 
 factum esse perspexerit. 
 Iam ergo, ut dixi, uideamus quattuor euangelistarum de 
 baptista Iohanne consensum. Mattheus ita sequitur: in diebus 
 autem illis uenit Iohannes baptista praedicans in 
 deserto Iudaeae. Marcus non dixit (in illis diebus\'. quia 
 nullam seriem rerum ante praemiserat, in quarum rerum diebus 
 intellegeretur dicere, si diceret (in illis diebus\'. Lucas autem per 
 potestates terrenas significantius ipsa tempora expressit

 1 cf. Ioh. I, 1-5 4 Ioh. 1, 6 18 Matth. 3, 1 

 2 secula omnia p creator B1 3 de om. L praedicationem B 
 5 iohannis Cl uid. est iam g iohanne] add . baptista K r aelm, 
 atlà . quippe tf1 6 quattur B, IIII H non inter se BRT, inter se 
 non cet., edd . 7 discordant H nt] ad B 8 exagatur Ol quo 
 PHAEL r modo] nunc F1 ONMQ p 9 quomodo V consentiant 
 C 10 ut om. L ex utrisque narrationem r una CP fecerimns 
 P 11 tractet CP 13 siue ut] sicut CP 14 posset CXP 
 15 tabulis EtL 16 perspexerit (sp s. I.) L, perstrinxerit RT 19 iohannis 
 H 20 iudae B M Hl, iudeae RT lPAE diebus illis jm 
 raelm 21 rerum alt. om. R T 23 significantius B f, signiflcatiua 
 RT Q, signatine D CPPVW ONMHAlEL pg, signantius (PV* AzBU 
 q raelm 

 8* 
 
 
 praedicationis uel baptismi Iohannis dicens: anno autem quinto 
 decimo imperii Tiberii Caesaris, procurante Pontio 
 Pilato ludaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, 
 Philippo autem fratre eius tetrarcha Itureae et Traconitidis 
 regionis et Lysania Abillianae tetrarcha, 
 sub principibus sacerdotum Anna et Caifa, factum 
 est uerbum domini super Iohannem Zachariae filium 
 in deserto. nec tamen intellegere debemus hos dies, id est 
 hoc tempus harum potestatum, significasse Mattheum, cum 
 diceret in illis diebus, sed in multo longioris temporis 
 spatio uoluisse accipi quod ait in illis diebus. mox enim 
 ut narrauit regressum de Aegypto Christum mortuo Herode, 
 quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut 
 possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum 
 esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem 
 uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, 
 Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit 
 Iohannes baptista, non utique tantummodo pueritiae illius 
 dies insinuans, sed omnes dies ab eius natiuitate usque ad

 1 *Luc. 3, 1 et 2 12 cf. Matth. 2, 19-21 13 cf. Luc. 2, 
 42-50 17 Matth. 3, 1 

 1 baptimi E 2 tiberi BIBI, tyberii T F N H, tiperii 81, om. EL 
 3 pylato N p tetracha Cl, tetrarca EL (et sic l. 5) tetrarcha 
 a. g. h. ph. a. f. eius om. Bx, tetr.—deserto om. V 4 filippo R, 
 phylippo F tetracha ClL, tetrarca E itureae BD Nl A1E1L, 
 ituriae VF N1 A2E2 . ityrae C, ityriae P, iturae 0, ituraeae BT 
 traconitidis BD CPF ONMQ HAEL r, draconitidia g, trachonitidis 
 BT f paelmv 5 regionis om. Bl lys.ani (i 8. I.) B, lisauia 
 D F NM HAEL r r abillianae BBI, abilliana» (eras . et) O, 
 abilli»ne 3f, abili.nae (eras . a) C, abiliana H, abylinę Q, abilinae cct., 
 edd., v 6 caifa BT, chaifa AEL, caipha cet . 7 domini] dei Q EL 
 iohanne. (eras . n) C zacchariae P, zaccariae B, zacar. R (ef. 114, 16) 
 9 signassep 10 diebus illis graelm 11 spatium CP N2 accipe 
 ClP diebus illis l m 12 regressum] reuersum CPVF edd . 13 eius 
 ona. Hl est] eius Bl 15 in ierusalem g 18 iohannis 01 H 19 insinuans 
 s. o. dies om. B a RT eius om. RT 
 
 
 tempus, quo praedicare et baptizare coepit Iohannes, quo iam 
 tempore Christi aetas iuuenilis inuenitur, quia coaeui erant 
 ipse et Iohannes et triginta ferme annorum narratur fuisse, 
 cum ab illo baptizatus esset. 
 Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod 
 Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse 
 tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus 
 est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab 
 Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, 
 nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse 
 nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt 
 ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, 
 ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! 
 cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes 
 prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem 
 Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, 
 sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et 
 ipsum Itureae tetrarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes 
 ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius ,

 6 cf. Luc. 3, 1-21 8 cf. Matth. 2, 19-22 10 cf. c. Donat. 
 post collat. 12, 17 

 1 et BRT, ac cet., edd . iohannis Ct quo iam] quod iam B, 
 quouiam (quo C, qfim P, qm HAelL) CP HAEIL, quo E3 a, et quo U 
 2 iuuenilis aetaa l m iuuenalis D CPF ONlMQ HElL 5 sed] 
 incipit altera pars excerptorum W 6 fuisset B ElL 7 tetrarchen 
 (tetrachen Cl) B CPVF, tetrarchem ONl, tetrarcham RTD πχω , 
 tetrarcha A, tetrarcam E, tetrarch§ H, tetrachae L, te thra archa W1 
 iabenis B\' 8 est om. B W iesum puerum R iesum] add . 
 Ipm B 9 uerum om. g 11 sciat P qua] qui CP, quid V, 
 quae R Nl cecitat§ueritate L insaniant BRT ON1MQ HAELU1W, 
 insinuant D, insaniunt cet., edd . 12 ad calumniando CP ueritate 
 Ll paulolum CP 13 ut] et CP 15 archilaus Otp 16 patre 
 BT C2V HAE2U ϒ p g suscepisae V 17 filippus W tetrachae 
 C\', tetrarcae E 18 itureae T F ONl A, itureue (u alt. exp. m. 1) B, 
 ituriae D CP7 N7, iturae E1LW, ituraeae cet . tetracham Cl, tetrarcam 
 AE 19 animam querebat Y 
 
 
 filius eius non rex, sed tetrarcha dictus est, quod nomen Graecum 
 a parte regni quarta inditum resonat. 
 VIII. Nisi forte hinc rursus quispiam moueatur: cum 
 Mattheus dixerit ideo timuisse Ioseph cum puero redientem 
 ire in Iudaeam, quia pro patre suo Herode Archelaus filius 
 eius ibi regnabat, quomodo potuit ire in Galilaeam, ubi alius 
 filius eius Herodes tetrarches erat. sicut Lucas testatur? quasi 
 uero ipsa sint tempora, quibus tunc puero timebatur, quae 
 nunc Lucas commemorauit, quae usque adeo mutata erant, ut 
 in ipsa Iudaea non iam rex esset Archelaus. sed Pontius Pilatus 
 non rex Iudaeorum, sed praeses erat, cuius temporibus agentes 
 sub Tiberio Caesare filii maioris Herodis non regnum habebant, 
 sed tetrarchiam. quod utique nondum factum erat, quando 
 Ioseph timens Archelaum in Iudaea regnantem se in Galilaeam 
 cum puero contulit, ubi et ciuitas eius erat Nazareth.