Fuerunt quidam tempore Caeciliani beati pacifici, 
 qui eum, etiamsi innocens non esset, scientes pro catholica 
 unitate tolerarent (et), cum eum uiderent tot ignotis gentibus, 
 per quas ipsa unitas dilatatur, sacramentorum participandorum 
 communione cohaerere eisque talem non posse monstrari, 
 qualem ipsi eum esse cognoscerent, ipsi se contra istas calumnias 
 defenderent uerbis beati et pacifici Cypriani clamarentque 
 fidenter et dicerent: <ideo propter Caecilianum non deserimus 
 unitatem, quia, etsi uidentur in ecclesia esse zizania, 
 non tamen inpediri debet aut fides aut caritas 
 nostra, ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus 
 ipsi de ecclesia recedamus\\ istorum pacificae 
 patientiae conueniret praeclarissima laus illa, qua laudatur 
 angelus ecclesiae quae est Ephesi, quem nemo recte intellegens 
 dubitat ipsius ecclesiae gestare personam, cui dicit in Apocalypsi 
 spiritus: scio opera tua et laborem et patientiam, 
 et quia non potes sustinere malos, et

 4 cf. Matth. 13, 47 sqq. 19 Cypr. ep. 54. 3 26 Apoc. 
 2, 2-3 

 2 certe] ergo b, s. scr. m2 uel certe 3 lantitantes BCm2 lantitantem 
 Crnl 9 dixit Cml polluunt (pr . u s. 1. ml) A 11 ficipaci Cml 
 13 et addidi gentisbus Cml 14 dilatatatur Cml 15 coherere ACc 
 16 alt . ipsi] ipse b se contra se ABCb contra se c 17 cipriani BC 
 18 ac dicerent c 19 etsi] si Bml ecclesiae C 22 de] ab Bm2b) 
 om. Bml istarum C 24 quem Bm2bcv cum ABmlC 25 apocalipsi 
 BCc 27 malum BCb 
 
 
 tę.mptasti eos qui se dicunt apostolos esse et non 
 sunt, et inuenisti eos mendaces; et patientiam 
 habes, et sustinuisti eos propter nomen meum, et 
 non defecisti. sic illi laudentur, qui in ista uita Caeciliani 
 tempore fuerunt, qui propter nomen domini, quod sicut unguentum 
 effusum per innumerabiles gentes toto iam orbe 
 fragrabat, non deficerent, patientissime sustinendo etiam quem 
 malum nossent, si malus ille esset, qui eorum iudicio aliis 
 demonstrari et ab eis auelli separarique non posset. nostra 
 alia causa est; arrogare nobis laudem huius patientiae non 
 debemus. non enim possumus dicere nos pro pace tolerasse, 
 quod ad nostram cognitionem prorsus non potuit peruenire. 
 nobis Caeciliani causa sub fluctibus fuit. uox nostra talis est, 
 qualis christianarum gentium ceterarum, contra quas isti non 
 inuenerunt omnino quod dicerent. uerumtamen ignotam Caeciliani 
 causam recte credimus bonam, quem semel inimicorum 
 factione damnatum, ipsis autem accusantibus tertio legimus 
 absolutum. aut credant isti centum ferme episcopis partis 
 Donati de criminibus Primiani, et tunc nos cogant credere 
 septuaginta maioribus suis de criminibus Caeciliani. quod autem 
 dicunt Caecilianum obiecta sibi in illo concilio crimina, cum 
 absens fuerit, tacendo firmasse, firmauit ergo et Primianus 
 crimina, quae a centum episcopis sibi obiecta nec postea saltem 
 ostenditur diluisse. 
 Sed uidelicet nec causa causae praeiudicat nec persona 
 personae, ne pars Donati minuatur, praeiudicat autem, ut 
 Christi hereditas diuidatur. an uero Caeciliani causa non praeiudicat 
 unitati catholicae, quam tenemus et cuius societate 
 gaudemus, cum fuerit Caecilianus Carthaginiensis episcopus, 
 et praeiudicat ei causa Nouelli Tizicensis, Faustini

 30 cf. Breuic. III 14, 26 pag. 75, 26 

 5 ungentum A 7 fragrabat Bm2bv fraglabat Ac flagtabat BmlC 
 8 nossent malum b 9 possent Aml 14 christianorum BC 15 quid 
 Bm2bc 16 causae Btnl 18 aut cre aut credant (aut cre del. ml) A 
 isti* c episcopus BmlCml 23 accentum BmlC sibi] vdd . sunt b 
 saltim (i ex e ml) A, BmlC 30 Tyzicensis v 
 
 
 Tuburbitani, quos nec accusandos postea sicut Caecilianum Felicemque 
 putauerunt, quorum nomina, immo uero ipsarum in quibus 
 fuerunt ciuitatum nomina nec uniuersae Africae nota sunt aut 
 fortasse nec uniuersali proconsulari prouinciae? ecce quorum 
 pisciculorum, etiamsi mali fuerunt, tam in profundo latentium 
 causam uolunt praeiudicare causae tantae piscationis, cuius 
 plena retia toto orbe diffusa sunt, qui piscibus iuxta natantibus 
 uix noti esse potuerunt. cur autem non credamus etiam istos 
 innocentes fuisse, quando nec accusari ab eis, sicut dixi, postea 
 meruerunt et ille purgari potuit, quem maiores eorum malorum 
 omnium fontem in concilii illius inimica conspiratione 
 dixerunt? 
 Sed qualescumque isti fuerunt, ad nos quid pertinet? 
 neque enim uere non nobis concedunt, ut istorum nescio 
 quorum causa atque persona non praeiudicet causae atque 
 personae ecclesiae catholicae, si nec causa causae praeiudicat 
 nec persona personae; et tamen obiciunt nobis, ut adhuc uos 
 seducant, quod aurum iudici dederimus, ut pro nobis contra 
 illos sententiam diceret. uos dicite, si potestis, quantum dare 
 debuerimus electis defensoribus episcopis uestris, ut tanta 
 contra se pro nobis uel dicerent uel proferrent, ut sic agerent 
 causam nostram, sic perimerent suam. quanti emere debuimus, 
 ut post uerba Primiani, quibus dixerat: indignum est ut 
 in unum conueniant filii martyrum et progenies 
 traditorum, uenirent tamen et in unum nobiscum, quod 
 indignum esse dixerant, conuenirent? quanti emere debuimus, 
 ut more forensium aduocatorum de temporibus et diebus, de 
 personis etiam nobis praescribere conarentur et sic omnibus 
 hominibus, etiam illis qui nostras disputationes intellegere non

 10 cf. Breuic. III 14, 26 23 cf. Breuic. III 4, 4 

 1 accusando ACml 2 ipsorum Bml 4 uniuersae v 5 latentum Bml 
 10 maloram est Bml 11 illius est Bml 13 quid ad nos pertinet 
 (sed tr. ml) A quid pertinet ad nos BCbv, cf. Petil. I 17, 19 14 non 
 del. Bm2, om. b 15 praeiudicat AmlBmlCbml 16 causa] causae Cml 
 21 proo Cml 24 et om. B 29 non] nos Bml 
 
 
 possent, satis aperte monstrarent quam malam causam haberent, 
 quam proferre et agere sic timebant apud eum iudicem, 
 cuius erga se benignitatem atque iustitiam tanto praeconio 
 laudauerant et cuius motum aduersum se nullum adhuc senserant? 
 quanti emere debuimus, ut ipsi deinde exigerent non 
 secum agi debere forensibus formulis, sed diuinis potius testimoniis, 
 et de scripturis sanctis similiter se responsuros esse 
 promitterent et, cum mandatum concilii catholici, quod obtuleramus, 
 recitatum esset atque in eo ipsis etiam confitentibus 
 claruisset nos ecclesiae catholicae (causam) testimoniis sanctarum 
 scripturarum agere noluisse, rursus tamquam obliti, quid 
 sibi placere dixissent, ad easdem forenses praescriptiones perplexis 
 et odiosis contentionibus remearent?