Remanet igitur, ut, quod sentiunt Priscillianistae secundum haeresis suae nefariam falsitatem de deo, de anima. de corpore, de ceteris rebus, non dubitemus ueraci pietate damnare; quod autem sentiunt, ut ueritas occultetur, esse mentiendum, sit nobis et illis — quod absit — dogma commune. hoc tam magnum malum est, ut etiamsi conatus hic noster. quo eos per mendacium capere cupimus et mutare. ita prosperetur, ut eos capiamus atque mutemus, nullis lucris conpensentur haec damna, quibus et nos cum ipsis pro eorum correctione deprauamur. per hoc namque mendacium et nos erimus ex ea parte peruersi et ipsi semicorrecti, quandoquidem istuc, quod putant esse pro ueritate mentiendum, non in eis corrigimus, quia idem nos didicimus et docemus et fieri oportere praecipimus, ut ad eos emendandos peruenire possimus. quos tamen non emendamus, quibus mendum, quo uerum tegendum existimant, non auferimus, sed nos potius inmendamur, cum per tale mendum eos quaerimus nec inuenimus. quemadmodum eis conuersis credere ualeamus, quibus peruer sis mentiti sumus, ne forte, quod ut caperentur sunt passi. faciant capti, non solum quia facere consuerunt, sed quia et in nobis, ad quos ueniunt, hoc inueniunt. 1 mentiendum V quo Tl fronte tandem V 3 priscilianistae BM 4 nefarie V animo FL 5 et de ceteris bd 6 ut (s. I. m. 2) Chz 8 tam] tamen FL hic noster conatas P noster hic V 9 prosperatur FL 10 mutemus m. 2 pro sumus p 11 ipsis] illis Y illorum bd 12 correctiong Ch correptione* T correptione y deprauamus \'(q> nanque LV 13 illi pfcrf semicorecti 71 14 isto,ł ChFLTVfiytobd pro ueritate om. y ueritate* T 15 (Jiditimus c dicimus Vfob 17 mendum] mentiendum RTChfo mendacium FLY uero TCh 18 existimamus FL existimat M inmendamnr] inemendamur FL emmendamur P emendemus V 19 cum] dum Y talem TOll mendendum R mendacium FLVfa eos s. Z. 22 20 quemammodum <p 22 fatiant Ch que (e ex i) T consueuerunt bd

Et quod est miserabilius, etiam ipsi iam quasi nostri effecti, quemadmodum nobis credant, reperire non possunt. si enim suspicentur etiam ipsa catholica dogmata nos mendaciter loqui, ut nescio quid aliud occultemus, quod uerum putamus, certe talia suspicanti dicturus es: hoc tunc ideo feci, ut caperem te. sed quid respondebis dicenti: unde igitur scio, utrum etiam nunc id facias, ne capiaris a me? an uero cuiquam persuaderi potest hominem non mentiri, ne capiatur qui mentitur, ut capiat? uidesne, quo tendat hoc malum? ut scilicet non solum nos illis ipsique nobis, sed omnis frater omni fratri non inmerito uideatur esse suspectus. atque ita, dum per mendacium tenditur, ut doceatur fides, id agitur potius, ut nulli habenda sit fides. si enim et contra deum loquimur, cum mentimur, quid tantum mali poterit in ullo mendacio reperiri, quod tamquam scelestissimum omni modo deuitare debeamus?

Sed nunc aduerte, quam tolerabilius Priscillianistae in nostra comparatione mentiantur, quando ae fallaciter loqui sciunt, quos nostro mendacio liberandos putamus ab eis falsis, in quibus errando falluntur. Priscillianista dicit, quod anima sit pars dei et eiusdem cuius est ille naturae atque substantiae. magna haec est et detestanda blasphemia. sequitur enim, ut dei natura captiuetur, decipiatur, fallatur, conturbetur atque 1 est miserabilius est V mirabilius T ipsi om. FL quasi iam TCh 2 quemammodum RMrp a nobis FL credantur L repperire (semper pp) RT 3 suspicantur V ipsam catholicam dogmatam TCh ipsi LF 5 putemus TFL$l putamus Ch putent V talia] alia PFLTt suspicatis V est R es* y 6 feciunt R ut om. R ducenti P 7 scis T id om. FL ne] ut V om. T capiar V me] te V 8 persuadere V mentiri non V igmentiri T 9 quo tendat] contendat P 10 et omnia V 12 agi MCh$yl/ 13 nulli (i in ras.) R 14 cum mentimur] commentimur ChT1 in tillo] nullo P in om. FL nullo TCh illo y 15 repperiri M 16 debemus V 17 quod V priscilianistae (semper 1) M 18 se om. T 19 liberandus Ch 20 errendo R\' anuna V 21 sit om.. V est om. V 22 est ct detestanda hec V turpetur, damnetur atque crucietur. at si hoc et ille dicit, qui de tanto malo liberare cupit hominem per mendacium, uideamus, quid intersit inter utrumque blasphemum. plurimum inquis; nam hoc Priscillianista dicit ita etiam credens, catholicus autem non ita credens, quamuis ita loquens. ille ergo blasphemat nesciens, iste autem sciens; ille contra scientiam, iste contra conscientiam; ille habet caecitatem falsa sentiendi, sed in eis habet saltem uoluntatem uera dicendi; iste latens uidet uera et uolens loquitur falsa. sed ille, inquies, hoc docet, ut erroris sui faciat furorisque participes; iste autem hoc dicit, ut ab illo errore ac furore liberet homines. iam quidem supra ostendi, quantum et hoc noceat, quod creditur profuturum; uerum interim si appendamus in his duobus mala praesentia — quoniam futura bona, quae catholicus de corrigendo haeretico inquirit, incerta sunt — quis peccat grauius: utrum qui hominem decipit nesciens, an qui deum blasphemat sciens? profecto quid sit peius intellegit, qui homini deum sollicita pietate praeponit. huc accedit, quia. si blasphemandus est deus, ut ad eum laudandum homines adducamus, procul dubio non solum ad laudandum, uerum etiam ad blasphemandum deum exemplo et doctrina nostra homines inuitamus, quoniam quos ad dei laudes per dei blasphemias molimur adducere, utique si adduxerimus, non solum laudare discent, uerum etiam blasphemare. haec illis beneficia conferimus, quos non ignoranter, sed scienter 1 turpetur] turbetur T dominetur T ad MTCh hoc et ille] ille hoc V 2 quod T 3 uidiamus Ch utrunque L 4 ita ex ata cp catholicus—credens om. V 6 ille autem L 8 saltem habet β saltim MOnTI ueritatem <p. 9 et uera 7 ille om. y 10 docet ut] docetur ChT1 ęţ ut ip 11 errore illo y 12 hostendi P quantum] quam T oc ChT1 nocet V 13 ut in TCh is M 14 mala s. Z. R bona futura$bd 17 intellegi in ras. TCh 18 solita β proponit TChLβaccedit om. V quia si] quasi P 19 si om. TV 21 ad] a ChT1 22 a ChT 23 blaphemas Ch mollimur 22 non] nos Ch 24 blaspemare My haec] nec V 25 ignoramus V sed] si V blasphemando ab haereticis liberamus. et cum apostolus homines tradiderit etiam ipsi satanae, ut discerent non blasphemare, nos conamur homines eruere satanae, ut discant non per ignorantiam, sed per scientiam blasphemare, nobisque ipsis, magistris eorum, hoc tam magnum inportamus exitium, ut propter haereticos capiendos prius efficiamur, quod certum est, dei blasphematores, quo possimus propter eos, quod incertum est, liberandos ueritatis eius esse doctores?

Cum igitur blasphemare deum doceamus nostros, ut eos Priscillianistae credant suos, uideamus, quid mali dicant ipsi, quando propterea mentiuntur, ut eos nostros esse credamus. anathematizant Priscillianum et ad nostrum arbitrium detestantur; dicunt animam creaturam dei esse, non partem; exsecrantur Priscillianistarum falsa martyria; catholicos episcopos, a quibus illa haeresis nudata, oppugnata, prostrata est, magnis efferunt laudibus et cetera huius modi. ecce ipsi uera dicunt, quando mentiuntur, non quo simul possit hoc ipsum uerum esse, quod mendacium est, sed in alio quando mentiuntur, in alio uera dicunt; quando enim nostros se esse mentiuntur, de fide catholica uera dicunt. ac per hoc ipsi, ne Priscillianistae inueniantur, loquuntur mendaciter uera; nos autem, ut eos inueniamus, non solum mendaciter loquimur, ut ad illos pertinere credamur, sed etiam falsa loquimur, quae ad illorum 2 cf. I Tim. 1, 20 1 tradiderit homines L 2 etiam om. Y sathane Y discant y 3 aeruire Y eathane Y ut] et ut T 5 exitum MBl 6 priuseoa om. FL 7 quam Y eos om. T quos L 8 liberandos prius efficiamur blasphemi§ quam ueritatis sqq. FL eius esse om. L 9 deum blasphemare Y 10 priscilliani FL quod M discant FL 12 anathematizent T anathemazaent Ch priscilianum tp nostrom Chl 13 dei esse creaturam Y execrantur TV$14 priscillyanistarum Ch priscilianistarum B prisciillianistarum fl eps Ch 15 est om. V 17 ipsi mentiuntur Y non-mentiuntnr om. V ipsum om. T 18 mendum MCh mentiendum <p alio falsa FL 19 alium uerum <p nero ChT quando-dicunt om. F nostros] de nostro T de nostros Ch 20 edicunt uera V hac Ch ne om. T prisciilianistae ip 21 ut inueniantur (ut 8. I.) T inueniatur P locuntur Tlf 22 illo Ch XXXXI Aug. Sect. V pari III. 31 errorem pertinere cognouimus. itaque illi quando nostri putari uolunt, et falsum est ex parte et uerum est ex parte, quod dicunt — falsum est enim eos nostros esse, uerum est autem animam partem dei non esse — nos uero quando ad eos pertinere putari uolumus, falsum est utrumque, quod dicimus, et Priscillianistas nos esse et animam partem dei esse. itaque illi deum laudant, non blasphemant, quando se occultant; et quando se non occultant, sed sua proferunt, blasphemare se nesciunt. ideo si ad fidem catholicam conuertantur, consolantur semet ipsos, quia possunt dicere, quod apostolus, qui cum inter cetera dixisset: prius fui blasphemus, misericordiam, inquit, consecutus sum, quia ignorans feci. nos contra, ut se nobis aperiant, si hoc quasi iustum mendacium fallendis eis capiendisque proferimus, profecto et ad blasphematores Priscillianistas pertinere nos dicimus et, ut nobis credant, sine excusatione ignorantiae blasphemamus. neque enim catholicus, qui blasphemando uult haereticus credi, potest dicere: ignorans feci.

Semper, frater, in talibus causis cum timore recolendum est: quicumque me negauerit coram hominibus, negabo eum coram patre meo, qui in caelis est. an uero Christum coram hominibus non negat, qui eum coram Priscillianistis negat, ut eos latentes blasphemo mendacio nudet et capiat? quis autem dubitat, obsecro te, negari Christum, cum, sicuti est uerus, ita non esse dicitur et, sicut eum Priscillianista credit, ita esse dicitur? 11 I Tim. 1, 13 20 Matth. 10, 33 1 errore Ch 2 pr. ex a. I. R 5 utrunque V 6 priAcilianistas 7 illi itaque bd 7 blaphemant V et-occultant om. V 8 cum sua V 9 conuertuntur β 11 inte Ch inter s. Z. R »diiieaet « fuit ? 12 inquitj in quid β om. RV coneequtus V qui R* 13 iutum F 14 eis om. If 15 priscilianistas y 17 qng T que Ch hereticos ChT1 20 quicunque VL negauerit me Fy 21 qui in caelis est om. V 23 negant R blasphemia V mendacii V 24 qui T dubitat om. V te] non V negat V negare TCh 25 sicut. R ita nQŞ 9 26 eumj cum P om. FL priscilianieta R