<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0040.stoa003.opp-lat3"><div n="5" subtype="book" type="textpart"><div n="23" subtype="chapter" type="textpart"><ab><title type="sub">CAPUT  XXIII. </title></ab><ab><title type="sub">De bello, in quo Radagaisus rex Gothorum, daemonum cultor, uno die cum ingentibus copiis suis uictus est. </title></ab><p>Quod tamen nostra memoria recentissimo tempore Deus <lb/>
            mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione

<note type="footnote"> 1 extenuabit JL pe.n.eC 3XX. III. <hi rend="italic">a</hi> 4 <hi rend="intraline">i</hi>mithridaticum, i <lb/>
            <lb/>
            m. 2, <hi rend="italic">C;</hi> metridat. <hi rend="italic">p</hi> quadr. annis <hi rend="italic">q*v</hi> 6 <hi rend="intraline">a</hi>pergenda, a <hi rend="italic">m. 2 C</hi> <lb/>
            <lb/>
            11 phedusque <hi rend="italic">C</hi> 14 paulo<hi rend="intraline">lu. e</hi> ilico <hi rend="italic">LAC;</hi> illico r 16 romatLf. <hi rend="italic">C</hi> <lb/>
            <lb/>
            17 ca<foreign xml:lang="grc">̣</foreign>eleriter <hi rend="italic">C</hi> 19 <hi rend="intraline">bu</hi>euentif, bu m. 2, <hi rend="italic">e</hi> 23 aduefuf <hi rend="italic">C</hi> 26 reda- <lb/>
            <lb/>
            gasius p 27 cupiis <hi rend="italic">C</hi> 29 actionem commemorat<hi rend="intraline">n C</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="259"/>
            commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri <lb/>
            potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si <lb/>
            tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex <lb/>
            Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia <lb/>
             constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate <lb n="5"/>
            sic uictus est, ut ne uno quidem non dicam extincto, <lb/>
            sed uulnerato Romanorum multo amplius quam centum milium <lb/>
            prosterneretur eius exercitus adque ipse mox captus poena <lb/>
            debita necaretur. Nam si ille tam inpius cum tantis et tam <lb/>
            inpiis copiis Romam fuisset ingressus. cui pepercisset? quibus <lb n="10"/>
            locis martyrum honorem detulisset? in qua persona Deum <lb/>
            timeret? cuius non sanguinem fusum, cuius pudicitiam uellet <lb/>
            intactam? Quas autem isti pro dis suis uoces haberent, quanta <lb/>
            insultatione iactarent, quod ille ideo uicisset, ideo tanta potuisset, <lb/>
             quia cottidianis sacrificiis placabat adque inuitabat <lb n="15"/>
            deos, quod Romanos facere Christiana religio non sinebat? <lb/>
            Nam propinquante iam illo his locis, ubi nutu summae maiestatis <lb/>
            obpressus est, cum eius fama ubique crebresceret, nobis <lb/>
            aput Carthaginem dicebatur, hoc credere spargere iactare paganos, <lb/>
             quod ille dis amicis protegentibus et opitulantibus, <lb n="20"/>
            quibus immolare cottidie ferebatur, uinci omnino non posset <lb/>
            ab eis, qui talia dis Bomanis sacra non facerent nec fieri a <lb/>
            quoquam permitterent. Et non agunt miseri gratias tantae <lb/>
            misericordiae Dei, qui cum. statuisset inruptione barbarica

<note type="footnote"> 2 oblibione sepellire <hi rend="italic">L</hi> 3 quum <hi rend="italic">radendo in</hi> cum <hi rend="italic">corr. L;</hi> Quur <hi rend="italic">e</hi> <lb/>
            radagaisus <hi rend="italic">L AI a d ep at k f;</hi> radagaysua At; radagaissus <hi rend="italic">C;</hi> radg/isus <hi rend="italic">b;</hi> <lb/>
            redagaisus <hi rend="italic">q;</hi> Rhadagaisus v o cerbicibue <hi rend="italic">L</hi> 6 extinto <hi rend="italic">C</hi> 7 sed <hi rend="intraline"><lb/>
            nec</hi><lb/>
            uuln., nec <hi rend="italic">m. 2, e</hi> 8 ipse mox captus <hi rend="italic">codd. excepto e, qui post</hi> captus <lb/>
            <lb/>
            <hi rend="italic">habet</hi> cam filiis; ipse cum filiis mox captus v 9 <hi rend="intraline">t</hi>etam <hi rend="italic">C</hi> 10 copiis <lb/>
            <hi rend="italic">m. 1 sup. lin. e</hi> quibus locis martyrum honorem <hi rend="italic">L</hi> A; quibus honorem <lb/>
            locis mart. <hi rend="italic">C rell. v</hi> 12 bellet <hi rend="italic">L</hi> 13 isti <hi rend="italic">om</hi>. at haberent <lb/>
            ........ tanta m. <hi rend="italic">2 in marg. infer. d</hi> 15 placauat <hi rend="italic">L</hi> 17 locis <lb/>
            hie <hi rend="italic">transpositione significata</hi> A 19 Karth. a <hi rend="italic">Domb</hi>. spargere <hi rend="italic">sup. <lb/>
            lin. correctoris manu C;</hi> aspargere A 21 immolare, imm m. <hi rend="italic">2 <lb/>
            in ras., e</hi> </note>

<note type="footnote"> 17* </note> <lb/>
             
<pb n="260"/>
            grauiora &lt;pati&gt; dignos mores hominum castigare, indignationem <lb/>
            suam tanta mansuetudine temperauit, ut illum primo <lb/>
            faceret mirabiliter uinci, ne ad infirmorum animos euertendos <lb/>
            gloria daretur daemonibus, quibus eum supplicare constabat; <lb/>
            deinde ab his barbaris Roma caperetur, qui contra omnem<lb n="5"/>
            consuetudinem gestorum ante bellorum ad loca sancta confugientes <lb/>
            Christianae religionis reuerentia tuerentur ipsisque <lb/>
            daemonibus adque inpiorum sacrificiorum ritibus, de quibus <lb/>
            ille praesumserat, sic aduersarentur nomine Christiano, ut <lb/>
            longe atrocius bellum cum eis quam cum hominibus gerere<lb n="10"/>
            uiderentur; ita uerus dominus gubernatorque rerum et Romanos <lb/>
            cum misericordia flagellauit, et tam incredibiliter uictis <lb/>
            supplicatoribus daemonum nec saluti rerum praesentium necessaria <lb/>
            esse sacrificia illa monstrauit, ut ab his qui non peruicaciter<lb/>
            caciter contendunt, sed prudenter adtendunt, nec propter <lb n="15"/>
            praesentes necessitates uera religio deseratur, et magis aeternae <lb/>
            uitae fidelissima expectatione teneatur. 
</p></div></div></div></body></text></TEI>