CAPUT XXVII. De tribus generibus deorum, de quibus Scaeuola pontifex disputauit. Relatum est in litteras doctissimum pontificem Scaeuolam 
 disputasse tria genera tradita deorum: unum a poetis, alterum 
 a philosophis, tertium a principibus ciuitatis. Primum 
 genus nugatorium dicit esse, quod multa de dis fingantur 
 indigna; secundum non congruere ciuitatibus, quod habeat 
 aliqua superuacua, aliqua etiam quae obsit populis nosse. De 
 superuacuis non magna causa est; solet enim et a iuris peritis 
 dici: Superflua non nocent. Quae sunt autem illa, quae 
 prolata in multitudinem nocent ? (Haec, inquit, non esse deos

 3 instaurare Al qui C\' 4 maligni e1 6 exibere A 11 placen 
 
 bant IA C a3b d e1 p q (1,1 k fv; placabant ax e2 a2 12 n fictis L; factis b 
 13 diabulo C . sub diabulo a serbiretur L 14 disp!. tal. v 16 ita 
 om. C 19 de ante quibus om. C 21 litteras L A\' C &1 dp qj litteris 
 A2ab2e 25 habet Cl 28 nocet Z1 29 inquid L A C1 
 
 
 Herculem, Aesculapium, Castorem, Pollucem; proditur enim 
 a doctis, quod homines fuerint et humana condicione defecerint.\' 
 Quid aliud? \'Quod eorum qui sint di non habeant ciuitates 
 uera simulacra, quod uerus Deus nec sexum habeat nec 
 aetatem nec definita corporis membra.\' Haec pontifex nosse 
 populos non uult; nam falsa esse non putat. Expedire igitur 
 existimat falli in religione ciuitates. Quod dicere etiam in 
 libris rerum diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara 
 religio, quo confugiat liberandus infirmus, et cum ueritatem 
 qua liberetur inquirat, credatur ei expedire quod fallitur. 
 Poeticum sane deorum genus quur Scaeuola respuat, eisdem 
 litteris non tacetur: quia sic uidelicet deos deformant, ut nec 
 bonis hominibus conparentur, cum alium faciant furari, alium 
 adulterare, sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere 
 ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, 
 uictas duas a Venere Troiam euertisse; Iouem ipsum 
 conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; 
 deam homini nubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique 
 posse confingi miraculorum adque uitiorum, quod non ibi 
 reperiatur adque ab deorum natura longe absit.s o Scaeuola 
 pontifex maxime, ludos tolle, si potes; praecipe populis, ne 
 tales honores dis inmortalibus deferant, ubi crimina deorum 
 libeat mirari et quae fieri possunt placeat imitari. Si autem 
 tibi responderit populus: Vos nobis inportastis ista pontifices: 
 deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis, ne talia 
 sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt et propterea nullo 
 modo de deorum maiestate credenda, maior est deorum iniuria, 
 de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt,

 1 proditor C1 2 a sup. lin. L; ab A 3 sunt e habebant t 
 7 regione C1 ciuitatis <7 d; om . al 8 uarro ipse codd.; ipse V. v 
 9 lineranduB LA 12 nidilicet C 13 faciant LAp; faciunt C rell. v 
 Domb . 14 adulterari Cl pl 15 ac] ant qa 17 cycnum C concunbat 
 C1 20 reppeJiatur A Ce ab eorum A1, a deorum A1 < 
 
 21 t nealef, ne et 1 in ras. L 22 deferent 01 24 respondeat d; respondet 
 a inportatiB Ll 
 
 
 daemones sunt. praua docent, turpibus gaudent: non solum non 
 deputant iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius 
 iniuriam ferre non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. 
 Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam 
 causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: 
 nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus 
 adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima 
 iniuria, quod eum cum istis colendum putatis eorumque regem 
 esse perhibetis?