Sed in his omnibus belli Punici secundi malis nihil miserabilius ac miserabili querella dignius quam exitium 4 numerioris C1 numero infiriniores, in marg. Biores quanto, q infimioris L A C2 a b de ];1 v; infimiores C\'; infirmioris pqak7 f iacebant Ll (J2 5 concidenda (;1 putarentur Ll 7 liuert. L illis codd.; ex illis v 9 liuertis L 13 uos v Domb.; om. L A C ab d epq non nihil facere potuistis L m. 1 corr.; facere non potuistis A p; nihil facere pot. C rell. v Domb. 16 anulos L A Cl bIll al Fi anulos aureos C2 abi deqv 17 miserauilia L 19 ferre C\' 24 exitu Cp q; exitio r sagont. C 27 in om, hi 28 hac C1 querilla C\' Saguntinorum fuit. Haec quippe Hispaniae ciuitas amicissima populi Romani, dum eidem populo fidem seruat, euersa est. Hinc enim Hannibal fracto foedere Romanorum causas quaesiuit, quibus eos inritaret ad bellum. Saguntum ferociter ergo obsidebat. Quod ubi Romae auditum est, missi legati ad Hannibalem, ut ab eius obsidione discederet. Contemti Carthaginem pergunt querimoniamque deponunt foederis rupti infectoque negotio Romam redeunt. Dum hae morae aguntur, misera illa ciuitas opulentissima, suae rei publicae Romanaeque carissima, octauo uel nono a Poenis mense deleta est. Cuius interitum legere, quanto magis scribere, horroris est. Breuiter tamen eum commemorabo; ad rem quippe quae agitur multum pertinet. Primo fame contabuit; nam etiam suorum cadaueribus a nonnullis pasta perhibetur. Deinde omnium fessa rerum, ne saltem captiua in manus Hannibalis perueniret, ingentem rogum publice struxit, in quem ardentem ferro etiam trucidatos omnes se suosque miserunt. Hic aliquid agerent di helluones adque nebulones, sacrificiorum adipibus inhiantes et fallacium diuinationum caligine decipientes; hic aliquid agerent, ciuitati populi Romani amicissimae subuenirent, fidei conseruatione pereuntem perire non sinerent. Ipsi utique medii praefuerunt, cum Romanae rei publicae interiecto foedere copulata est. Custodiens itaque [fideliter], quod ipsis praesidibus placito iunxerat, fide uinxerat, iuratione constrinxerat, a perfido obsessa obpressa consumta est. Si ipsi di tempestate adque fulminibus Hannibalem postea Romanis proximum moenibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis, qui I spaniae L A1; yspaniao A2 3 facto C1 phoed. et sic 7. 22 C 4 ferociter ergo Ll A; ergo fer. Li C rell. v 6 obsidi/one, ti eras., C t 7 rapti Cl 8 inffectoque C 11 orroris Z1 A 12 quae] qua de e agitatur iA 16 instruxit A2 a 18 elluones Zl 20 et fidei e 23 fideliter om. ZA\'C\'p 24 fide/unxerat, i eras., L XXXX Ang. opera seetlo V parI I. 10 pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntinorum Christianus populus esset et huius modi aliquid pro fide euangelica pateretur, quamquam se ipse nec ferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas; utriusque tamen interitus causa conseruatio fidei fuit. Propter hanc enim ad hostes et redire ille uoluit, et noluit ista transire. Conseruata ergo prouocat deorum iram fides? an possunt et dis propitiis perire non solum quique homines, uerum etiam integrae ciuitates? Utrum uolunt. eligant. Si enim fidei seruatae irascuntur illi di, quaerant perfidos, a quibus colantur; si autem etiam illis propitiis multis grauibusque cruciatibus adflicti interire homines ciuitatesque possunt, nullo fructu felicitatis huius coluntur. Desinant igitur suscensere, qui sacris deorum suorum perditis se infelices esse factos putant. Possent enim illis non solum manentibus, uerum etiam fauentibus non sicut modo 6 potuerint at 9 nisi C 10 xpo Cx 11 mercedem C 12 qui ... perhibentur om. ex coli perh. propterea om. a 13 propterea a codd. praeter b; qui propterea b v lauent. L A 01 15 saṇ̇gutinis. c similiter p, 147, 1 C 24 protiis C 25 nullof frutu C 27 possint a illi Cl 28 manentibus uerum] his uerbis desinere codicis L fol. 76 et reliquam partem libri III. usque ad uerba ... si humanum] c. 31 p. 159, 8) intercidisse in Praefatione monui de miseria murmurare, sed sicut tunc Regulus et Saguntini excruciati horribiliter etiam penitus interire.