CAPUT II. An di, qui et a Romanis et a Graecis similiter colebantur, causas habuerint, quibus Ilium paterentur exscindi. Primum ipsa Troia uel Ilium, unde origo est populi Romani, 
 (neque enim praetereundum aut dissimulandum est, quod et 
 in primo libro adtigi) eosdem habens deos et colens quur a 
 Graecis uictum, captum adque deletum est? Priamo, inquiunt, 
 sunt reddita Laomedontea paterna periuria\'. Ergo uerum est, 
 quod Apollo adque Neptunus eidem Laomedonti mercennariis 
 operibus seruierunt? Illis quippe promisisse mercedem falsumque 
 iurasse perhibetur. Miror Apollinem nominatum diuinatorem 
 in tanto opificio laborasse nescientem quod Laomedon 
 fuerat promissa negaturus. Quamquam nec ipsum Neptunum, 
 patruum eius, fratrem Iouis, regem maris, decuit ignarum

 20 Verg. Aen. IIII, 542. Georg. I, 502 

 1 ante adu. red. oMn. bl innumerauilibus L 6 ne nimis LApa; 
 ni 
 nemis C; ne nimium ab dec Domb . 8 pertine/t, n eras., L 9 illi 
 om . al 10 quae sunt at 19 a om . A1 21. 22 laumed. L At sed 
 iidem infra laomed. habent laomedontaea painaqui iulia et; laomedontaeae 
 patnueque iniuriae es 24 apollonem Cl 27 iobis L 
 
 
 esse futurorum. Nam hunc Homerus de stirpe Aeneae, a cuius 
 posteris [condita] Roma est, cum ante illam urbem conditam 
 idem poeta fuisse dicatur, inducit magnum aliquid diuinantem, 
 quem etiam nube rapuit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, 
 cuperet cum uertere ab imo, 

 quod aput Vergilium confitetur, 

 Structa suis manibus periurae moenia Troiae. 

 Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem 
 sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum 
 gratis et ingratis fuerunt. Videant ne grauius sit tales deos 
 credere quam dis talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus 
 facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, 
 Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo 
 periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, 
 erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non 
 obtendant Troiana periuria, aut mirentur deos periuria punisse 
 Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio Catilinae in 
 tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem 
 copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine 
 ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in 
 iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, 
 quae aput eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando 
 peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos 
 iurandi seruabatur antiquus, non ut ab sceleribus metu religionis 
 prohiberentur, sed ut periuria quoque sceleribus ceteris 
 adderentur.

 1 n. XX, 302 sqq. 5 Aen. V, 810 sq. 17 Sall. Cat. 14, 1. 3 

 2 condita om. LACabepqakf; condita Roma est v Domb.; roma 
 cond. est d conditam om. ql 4 acchille L A occidatur L\' 
 5 cum uertere A\'; conuertere As 9 //negaturum C2; generaturum Cx 
 10 uideant//ne, ur (?) eras., C 11 perierare C; pierare d 14 ambo A 
 15 eruuesc. L nomina Cl 16 peiuria utroque loco L A 20 ciuilia e 
 aliud om. al II 21 quibus, omisso que, C; quibuscumque d 22 contentionibua 
 d ageuantur L perierando C 23 peccauant L 
 24 seruauatur L antiqua Lt; antiqu us, i eraso, A