CAPUT XVIIII. De adflictione belli Punici secundi, qua uires utriusque partis consumtae sunt. Secundo autem Punico bello nimis longum est commemorare 
 clades duorum populorum tam longe secum lateque pugnantium. 
 ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella 
 Romana quam Romanorum imperium laudare instituerunt, 
 similior uicto fuerit ille qui uicit. Hannibale quippe ab 
 Hispania surgente et Pyrenaeis montibus superatis, Gallia 
 transcursa Alpibusque disruptis, tam longo circuitu auctis 
 uiribus cuncta uastando aut subigendo torrentis modo Italiae 
 faucibus inruente quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens 
 Romani superati! quam multa ad hostem oppida defecerunt, 
 quam multa capta et obpressa! quam dirae pugnae et totiens 
 Hannibali Romana clade gloriosae! De Canr.ensi autem mirabiliter 
 horrendo malo quid dicam, ubi Hannibal, cum esset crudelissimus, 
 tamen tanta inimicorum atrocissimorum clade satiatus 
 parci iussisse perhibetur? Unde tres modios anulorum

 17 Flor. 1, 22 

 1 Bed om. C1 2 quam superscripto quum, in marpine m . 2 i\' cum, a 
 contegeret C\' 3 Ins om. C 5 possent LA. de p; possint Cv 9 eruuescunt 
 L; erubiscunt CI; erubescant e 13 bello Punico v nimis 
 m. 1 sup. lin. L 14 tam om. Cl 16 Romanorum A Cp; in I. mar- 
 gine mutilato um modo restitit; Romanum v 17 Hannibale L A Ce2 
 a2k; annibale ade1pqa1 f v 18 ispania LA 21 ut editur LAC 
 rell. Domb.; quam cruenta bella gesta sunt, quam multa proelia! Quotiens 
 v 26 clade LACp; caede a b de q v Domb . 
 
 
 aureorum Carthaginem misit, quo intellegerent tantam in illo proelio 
 dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius eam caperet mensura 
 quam numerus, adque hinc strages turbae ceterae tanto 
 utique numerosioris, quanto infimioris, quae sine anulis iacebat, 
 conicienda potius quam nuntianda putaretur. Denique tanta 
 militum inopia secuta est, ut Romani reos facinorum proposita 
 inpunitate colligerent, seruitia libertate donarent adque illis 
 pudendus non tam subpleretur quam institueretur exercitus. 
 Seruis itaque, immo, ne faciamus iniuriam, iam libertis, pro 
 Romana re publica pugnaturis arma defuerunt. Detracta sunt 
 templis, tamquam Romani dis suis dicerent: Ponite quae tam 
 diu inaniter habuistis, ne forte aliquid utile inde facere possint 
 nostra mancipia, unde [uos] nostra numina facere non potuistis. 
 Tunc etiam stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, 
 in usus publicos opes uenere priuatae, adeo unoquoque id 
 quod habuit conferente, ut praeter singulos anulos singulasque 
 bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus 
 ipse, quanto magis ceteri ordines tribusque relinquerent. Quis 
 ferret istos, si nostris temporibus ad hanc inopiam cogerentur. 
 cum eos modo uix feramus, quando pro superflua uoluptate 
 plura donantur histrionibus, quam tunc legionibus pro extrema 
 salute conlata sunt?