Est enim argenti locus unde fit: prudentes, 
 qui magis in actione sunt. locus autem auro, ubi purgatur: 
 sapientes, qui in contemplatione sunt. ferrum enim 
 de terra fit: haec metalla indifferenter accipienda in bono 
 sunt; nam ideo ferrum dixit, quia nihil interest, quasi superius 
 de ferro diceret: quamuis ferrum possint fortes intellegi. re 
 uera enim nulla distinctio est in sapientia hominum quam in 
 ea sunt. aes autem similiter ut lapides excluditur: 
 quia totum de terra separatur; ut ostendat propterea esse 
 bonos malis mixtos ad tempus, quia de ipsis malis secluduntur 
 boni et per illos purgantur- tamquam metalla operi uel aedificio 
 necessaria, cum ipsa terra opus habeant eliquari atque 
 formari, unde et separandi sunt, ut post hanc separationem 
 habeat terra locum atque ordinem suum, sicut inpii per

 1 Iob 27, 19 3 Iob 27. 19 4 Iob 27, 21 6 Iob 27, 21 
 9 Iob 27, 22 10 Iob 27. 23 11 Prou. 1, 26 14 Iob 28, 1 15 Iob 
 28, 1 1(5 lob 28, 2 21 Iob 28, 2 

 1 dormitet C donnit Hier non om . S 2 impietatis T 3 suos 
 om. TPC 5 bibit S 7 uentillabit d 9 inhabitabit Pb proiciens S 
 11 euin addidi secutus Hier: eos 8 om. TPCbd 12 eorum om. TCb 
 14 argento SHier fit] fiet S sit Hier 17 in bono accipienda Cb 
 18 per ferrum b 20 in ea] mea P 21 aes] est C orn. P lapis SHier 
 t\'xriditur SHier 23 seducuntur TlPC 25 ac Cbd 
 
 
 damnationem pro meritis suis. et omnem finem ipse inuenit: 
 quid quo perduceret. inuenit autem dixit "instituit". 
 lapis tenebrae et umbra mortis: lapis, id est uetus 
 testamentum tenebris et umbrae mortis datum est, id est 
 carnalia sectantibus, quamuis ab uno deo haec expectarent: 
 ubi superbientes non discindebant torrentem, id est non transibant 
 per lapsum temporalium ad aliquam soliditatem, sed 
 ipso lapsu ferebantur. et facta est discissio torrentis 
 a cinere, hoc est: a confitente peccata sua et non superbiente 
 de meritis operum, quod factum est per gratiam noui 
 testamenti. discissio torrentis a cinere: ab hominibus. 
 et commoti sunt ab hominibus: adulantibus non increpante 
 deo ad ipsa quae eis promissa erant perdendo primatum 
 suum. terra de qua egressus est panis, subaudiendum: 
 ipsos dico commotos de quibus tamquam de terra panis domini 
 exiit. et eam incensurus est: infidelem caelesti 
 iudicio domini. locus sapphiri lapides eius. ordo: locus 
 sapphiri, id est pretiosi et necessarii aedificio ciuitatis caelestis. 
 et aggeres aurum ei: aurum ei non modicum est, sed 
 aggeres. semitam quam non cognouit auis: humilitatem 
 domini. nec uidit eam oculus uulturis: diaboli. non 
 transiit super eam leo: per fortitudinem superbiens. in 
 durissimo lapide extendit manum suam: potens est 
 enim deus de lapidibus excitare filios Abrahae. et ripas 
 fluminum disrupit: ut totum inrigaret. flumina enim dixit 
 praedicatores uerbi. uoluerunt quippe ripis suis contineri, ut

 1 Iob 28, 3 3 Iob 28, 3 8 Iob 28, 4 12 Iob 28, 4 14. 16 Iob 
 28, 5 17 Iob 28, 6 19 Iob 28, 6 20 Iob 28, 7 21 Iob 28, 7 
 Iob 28, 8 22 Iob 28, 9 24 cf. Matth. 3, 9 Iob 28, 10 

 3 lapides b umbrae Hier 5 hoc PC _6 ubi] unde d sapientes C 
 8 lapso T et facta est om. SHier fcs C 12 et—hominibus SHier 
 aliter coniungunt 14 gressus S 16 subter eam uersus est quasi 
 ignis SHier 17 dominus bd saphyri Tb saphiri PC sapiri S 19 et 
 aurum eius agger est Hier 21 nec fin. Hier 22 transiuit CS transit 
 bd super] per P 25 fluuium C dirupit Tb dicit d 
 
 
 totum circumcisioni praedicarent. omne uero pretiosum 
 uidit oculus meus: humanus per uerbum carnem factum. 
 altitudines fluminum reuelauit: uirtutes tolerandi persecutiones 
 in martyrio occultae et altae sunt in homine, donec 
 tentatione persecutionis reuelentur. ostenditque uirtutem 
 suam in lumine, in eis quibus dixit: uos estis lux mundi. 
 per quos etiam pars Iudaeorum non parua conuersa est. 
 abyssus dixit: non est in me: ideo in abysso constituti 
 homines eam inuenire non potuerunt, quia in eo non est. non 
 dabitur aurum inclusum pro ea: id est thesaurus. non 
 erit deterior auro Ophir: tamquam si diceret: uel sic eam. 
 quaerite, siquidem deterior non sit auro Ophir. non aequabitur 
 ei aurum et uitrum: aut intellegendum aliquod 
 uitrum speciosum aut quia sunt homines qui uitrum plus 
 diligant quam sapientiam. et commutatio eius uasa aurea: 
 "non sunt. subaudis. et excelsa et gabis non erunt in 
 memoria: obliuioni erunt in comparatione eius: aut excelsa 
 et gabis" tamquam superba quaeque non sint in memoria, 
 ut per humilitatem trahas de absconditis sapientiam. sapientia 
 unde inuenta est? dicit, quia non potuit eam inuenire 
 homo nisi per gratiam, ideo ad deum conuertendum esse cor. 
 latet ab oculis omnis hominis: quia non est insensibilibus. 
 perditio et mors dixerunt: perditi et mortui, cum in 
 deliciis uiuunt. dominus commendauit uiam eius: humilitatem, 
 quae abscondita est uolucribus caeli. et ipse nouit 
 locum eius: locus sapientiae quis nisi pater est? cum

 1 lob 28, 10 3 lob 28, 11 5 lob 28, 11 6 Matth. 5, ]4 
 8 lob 28, 14 9 lob 28, 15 10 lob 28, 16 12 lob 28, 17 15 lob 
 28, 17 16 lob 28, 18 19 lob 28, 20 22 lob 28, 21 23 lob 28, 22 
 24 lob 28, 23 25 lob 28, 23 

 1 totum] tantum bd omni S 2 meus] eius Hier 3 altitudinem 
 TPCbd fluuium C 5 persecutionis tentatione Pbd 7 non] si TC 
 9 poterunt bd ea bd 10 conclusum SHier pro ea inclusum Cb 
 12 opyr S 14 speciosum] preciosum P 16 gabisj grauis TPCb 
 17 memoriam S obliuione Tb 18 grauis TPCb 19 ut] at C 
 25 a uolucribus bd 
 
 
 enim dicitur: ego in illo et ille in me, inuicem sibi quasi 
 loca sunt. ipse enim omne quod est sub caelo perspicit: 
 hoc modo ea nouit, quo fecit, et non sensibiliter. uentorum 
 libramenta atque mensuras: tota creatura per partem 
 significatur. et bene pondere, mensura et numero omnia dixit 
 facta, in quibus intellegitur creator. quando fecit, sicut 
 uidit, enumerauit: non extra uidit ut faceret, sed in semet 
 ipso sicut artifex. et uiam tempestatum uocibus: tempestatum 
 pro tentationum positum est; tentationum autem pro 
 his qui tentantur, quomodo dicerentur uoces naufragii pro 
 uocibus naufragorum. tunc uidit eam et exposuit eam: , 
 in praedestinatione dominus uidit uiam, quo se conuerterent 
 tentati. parauit et inuestigauit: in praedestinatione, non 
 in actione. 
 Quisnam me restituet in menses priorum 
 dierum? haec ex persona dici uidentur ecclesiae simul cum 
 capite Christo, tamquam totus ipse homo loquatur tempore 
 abundantiae tribulationum et tentationum, tamquam his diebus, 
 de quibus dominus dicit: uenient dies, quando optabitis 
 uidere unum de diebus istis, et non uidebitis. eo 
 enim tempore, quo dominus erat in terra, nulla erat sollicitudo, 
 quamuis adhuc paruo populo christiano, qui constabat ex his 
 qui in eum crediderant, ex quibus erant plus quam quingenti 
 fratres, quibus etiam post resurrectionem adparere dignatus 
 est, sicut apostolus dicit. nulla ergo erat tunc sollicitudo, 
 ne aut a malis male gubernaretur ecclesia aut haeresum uel 
 schismatum laniaretur insidiis. nam nec ipsas corporales

 1 Ioh. 10, 38 2 Iob 28, 24 3 Iob 28, 25 5 cf. Sap. 11, 21 
 6 Iob 28, 26 8 Iob 28, 26 11 Iob 28. 27 13 Iob 28, 27 15 Iob 
 29, 2 19 Luc. 17, 22 23 cf. I Cor. 15, 6 

 4 atque] aquae SHier 6 quando] que S 7 numerauit b 8 uiam] 
 uim TCPb tempestatis TCSHier 9 tentatione TCb tentationem T 
 10 quę T 11 naufragiorum Cb 12 qua bd conuertfit b 15 restituit 
 S mensis S primorum C 16 uidetur C cum] in b 17 cum 
 christo b 18 et om. b 19 dixit C optabis C 22 populo paruo Cbd 
 cui Cb 25 tunc erat Pbd 26 haeresim C 
 
 
 persecutiones passa est; non aliquas pertulit uel intrinsecus uel 
 extrinsecus aduersitates. loquitur itaque Iob ex persona 
 hominis, hoc est populi ad nouum testamentum pertinentis. 
 desiderantis illos dies, sicut praedixerat dominus. et fortasse 
 ideo menses appellauit, non annos. quia ex quo elegit dominus 
 discipulos usque ad passionem non anni, sed menses fuerunt. 
 cum lucebat lucerna eius super caput meum: uel 
 carnem domini uisibiliter praesentem uel uerbum ex ore praesentis 
 corporaliter. cum uerbum domini inspiceret 
 domum meam: ad diligentiam custodiendi conuersationem. 
 et circum me pueri mei: qui obsequebantur humiliter 
 necessaria ministrantes. cum plueret per uias meas 
 butyrum: per mores meos exultationem fidei et bonorum 
 operum. cum montes mei abundarent lacte: prophetae 
 bene paruulis exponerentur. cum exirem matutinus in 
 ciuitate: aut cum iam claritas lucesceret transactis tenebris 
 timoris aut in exordio ecclesiae ut non satis occultus, non 
 satis manifestus. et in plateis ponebatur mihi sella: a 
 turbis deferebatur mihi docendi auctoritas. uidentes me 
 adulescentes abscondebantur: dediti concupiscentiis. senes 
 autem adsurgebant: prudentes. et potentes cessauerunt 
 loqui: superbientes de doctrinis suis. quia auris audiuit 
 et beatificauit me: populus quem non cognoui seruiuit 
 mihi, in obauditu auris oboediuit mihi. et oculus 
 uidens me declinauit: Iudaeorum non credentium. et os 
 uiduae benedixit me: eius animae quae diaboli coniugio

 7 Iob 29, 3 9 Iob 29, 4 11 Iob 29, 5 12 Iob 29, 6 14 Iob 
 29. 6 15 Iob 29, 7 18 Iob 29, 7 19. 20 Iob 29, 8 21 Iob 29, 9 
 22 Iob 29, 11 24 Ps. 17, 45 Iob 29, 11 25. lob 29, 13 

 5 appellat b quia] qui C 7 lucernS S 9 uerbum om. SHier 
 dominua SHier 12 administrantes d flueret SbdHier 13 putirum S 
 14 cum] et S montis S 18 platea S 20 aduliscentes S 21 omnes 
 adsurgebant SHier 22 audiuit haec S 24 in obauditu scripsi: obauditu 
 TP in auditu Cbd obaudiuit TP et-declinauit om. S 
 25 me] non C 26 mihi 6 
 
 
 renuntiauit. ecce ferebatur mortuus filius unicus 
 matris suae, quae erat uidua. et uestiebar iudicio 
 sicut chlamyde: in praeferendis spiritalibus carnalibus 
 nesciat sinistra quid faciat dextera tua, id est, qua 
 intentione operetur; operta enim sinistra dextra exerta est in 
 uestitu chlamydis: quod facit. qui recte iudicat quo sit 
 referendum quod operatur. iudicium quod non noueram 
 exquisiui: ecce nos dimisimus omnia et secuti 
 sumus te; quid nobis erit? dicit felicitatis suae fuisse, 
 quod habuerit a quo quaereret de futuro iudicio. confregi 
 molas iniquorum: ut iam non deuorarent plebem de cibo 
 panis. aetas mea senescet <et) sicut arbor palmae multo 
 uiuam tempore: prolongabitur, et ero sicut arbor palmae in 
 honore sempiterno et celsitudine et rectitudine. et ros 
 morabitur in messe mea: ex quo seminatur et germinat 
 ager, messis dicitur. gloria mea noua mecum, id est: 
 noui testamenti. et arcus meus in manu mea gradietur: 
 faciam quod praecipio. et in sermone meo non adiecerunt: 
 perfectionem euangelii significat; nam sermo synagogae datus 
 indiguit adiectione. sed gauisi sunt cum loquerer eis: 
 quia prior locutio timorem habebat, sequens caritatem. quodsi 
 et riderem ad eos, non credebant: de his quae in 
 parabolis ita loquebatur, ut non intellegeretur, non tamen 
 sicut uerba sonare uidebantur, uana dicere putaretur. hic est 
 risus Sarae, qui significabat omnia eos in prophetia fecisse: 
 unde qui figurate aliquid dicunt. elegi uiam eorum et sedi

 1 Luc. 7, 12 2 Iob 29, 14 4 Matth. 6, 3 7 Iob 29, 16 
 8 Matth. 19, 27 10 lob 29, 17 12 lob 29, 18 14 lob 29, 19 
 16 Iob 29. 20 17 Iob 29, 20 18 Iob 29, 22 20 Iob 29, 22 
 21 Iob 29. 24 25 cf. Gen. 18, 12 26 Iob. 29, 25 

 1 unicus om. TC 2 matri Pd 4 sinistra tua P dextra b 
 5 exortaP 7 iudicium om. S 9 die C 10 confregit PC 12 senescit S 
 et addidi 13 uiuunt S prolongabitur enim b 17 meusJ meum S 
 21 quod et si b 22 redirem Hier 23 non tamen] nam non b 
 24 est om. C 26 qui om. b dicitur TPCb eorum uiam bd 
 
 
 princeps: aut suscipiendo mortalitatem aut cum publicanis 
 et peccatoribus conuiuando, sed ita. ut princeps eis essem ad 
 salutem. et habitabam sicut rex cinctus fortibus: qui 
 suis dimissis eum secuti sunt. quasi tristes consolans: 
 eos dicit qui spe gaudebant, cum de praesenti uita erant 
 tristes; beati lugentes, ut dictum est, et: quasi tristes, 
 semper autem gaudentes: qui non possunt tenere illam 
 magnitudinem, de qua dictum est: qui autem fecerit et 
 sic docuerit, magnus uocabitur in regno caelorum. 
 Nunc autem derident me infimi, nunc monent 
 me minores tempore: quia et postea nati sunt in 
 ecclesia tales et non proficiunt plurimum. monent me autem 
 dixit, quia per honores ecclesiasticos accipiunt potestatem 
 praedicandi populo, quae ipsi non faciunt quorum spernebam 
 parentes: parentes eorum dixit, quorum imitatione 
 filii sunt, quibus tunc dicebatur: uae uobis, scribae et 
 pharisaei hypocritae. et uirtus manuum eorum 
 quasi nihilum mihi erat: parentum potestas, qui tunc 
 usque adeo plurimum poterant, ut crucifigerent dominum. in 
 eis peribat omnis uita: quia non se uel in fine correxerunt. 
 egestate et fame instabiles: a uariis desideriis 
 insatiabiles. qui fugiebant in desertum heri: conferendo 
 se ad excusationem legis, quam non simpliciter intellegebant; 
 et quia in deserto acceperant fugientes in desertum 
 heri. sicut enim hodie pertinet ad nouum testamentum sic 
 ad uetus heri; de nouo enim dictum est: hodie si uocem

 3 lob 29, 25 4 lob 29, 525 6 Alatth. 5, 5 IL Cor. 6, 10 
 8 Mattli. 5, 19 10 Iob 30, 1 14 Iob 30, 1 16 Matth. 23, 13 
 17 Iob 30, 2 19 Iob 30, 2 21 Iob 30, 3 22 Iob 30, 3 26 Ps. 94, 8 

 1 suscipiendi C 2 eis om. b 4 consolans tristes bd 6 lugentes] 
 qui lugent P 7 non om. P 9 regnum d 10 infinni S 12 proficient 
 C mouent C monet b 13 per om. b 15 alt . parentes om. C 
 16 sciibae om. C 17 et hypocritae C ypocrite P 18 nihil S parent C 
 potestatcs TCb 20 eo d pergebat S 21 in egestate SHier 
 a uariis] auari C desiderii b 22 insatiabilibus d 24 deserto 
 TPCb 
 
 
 eius audieritis, nolite obdurare corda uestra, et: 
 filius meus es tu, ego hodie genui te. qui rodebant 
 cortices arborum: quia figuras legis, quibus utilia tegebantur, 
 pro cibo habebant. quorum erat cibus radix 
 herbarum: sacramenta quae corporaliter iussi erant celebrare 
 tamquam terrae inhaerentia; ex quibus tamen simplicis intellegentiae 
 fructus surgeret et supra terram in libertatem 
 ferretur, quo illi peruenire non poterant. inhonorati et 
 abiecti et egentes omni bono: amisso primatus honore, 
 ab spe promissionis; quia et ipsum terrenum donum pro 
 meritis suis amiserant et regnum caelorum non tenent. qui 
 radices lignorum manducabant propter magnam 
 famem: quod de radicibus herbarum dictum propter fructum 
 frumenti, hoc de radicibus lignorum intellegendum est propter 
 fructum uini et olei. nam omnes istos spiritales fructus accepit 
 ecclesia, quorum radices terrae implicatae sacramenta erant, 
 quae corporaliter Iudaei obseruare cogebantur: sabbatum, 
 circumcisionem et uictimas et cetera huius modi spiritalium 
 ciborum. insurrexerunt super me fures: qui ad honores 
 indebitos, qui iustorum sunt proprii, per tenebrosas fallacias 
 peruenerunt. quorum domus erant cauernae petrarum: . 
 qui concupiscentias suas defendebant et tegebant quibusdam 
 obscuritatibus librorum diuinorum. et inter arbores clamabant: 
 manifesta erant peccata eorum, quamuis ea scripturarum 
 obscuritate quasi umbris arborum tegere conarentur. 
 hinc est: clamor Sodomorum ascendit ad me. et 
 plerisque locis pro manifestis peccatis clamorem ponit scriptura: 
 ut uerbum sit quidquid corde concipitur, clamor, cum

 2 Ps. 2, 7 Iob 30, 4 4 Iob 30. 4 8 Iob 30, 4 11 Iob 30, 4 
 19 Iob 30, 5 21 Iob 30, 6 23 Iob 30, 7 26 Gen. 18, 20 

 2 radebant b 3 utilia] uina d 9 subiecti Hier 12 mandebant S 
 famem magnam PS 13 dictum est Pd 14 est] et C 15 istos omnes P 
 16 et sacramenta PCb 18 circumcisiones T circoncisiones C ceteras P 
 19 super] in SHier qui] quia P 20 tenebrosas] tenebras et C 
 21 domos S 23 diuiuorum librorum Cbd 25 cogerentur C 
 
 
 procedit in factum. qui sub stirpibus terrae manebant: 
 non saltem in stirpibus, sed etiam inferius stirpibus manere 
 possunt intellegi, qui uel carnaliter praecepta custodiunt. 
 stirpes enim sunt non iam ipsi fructus, sed unde surgunt 
 partes fructiferae uel arborum uel herbarum; si tamen fructiferum 
 genus est, quia et non fructiferi generis stirpes dicuntur. 
 filii stultorum et ignobilium: Iudaeorum; nam hos 
 dixit superius parentes eorum propter imitationem, quia et 
 isti sub nomine dei ambulant, quem non colunt. stultos autem 
 et ignobiles dicit Iudaeos, qui e contrario non solum se confidebant 
 esse duces caecorum, sed etiam filios esse Abrahae, 
 quo patre se esse iactabant nobiles. sed cum audiunt: caeci 
 sunt duces caecorum, stulti demonstrantur; et cum 
 audiunt: si filii Abrahae estis, facta Abrahae facite, 
 degenerando demonstrantur ignobiles. nomen et honor e tinctus 
 a terra: erat enim, sed extinctum est. nunc 
 autem cithara eorum ego sum: horum, quorum illi 
 patres sunt, qui me ad aurem habebant, non ad cor. et me 
 habent ad fabulam: inanem et inutilem narrationem et 
 auditionem, quamuis me et narrent et audiant. abominati 
 sunt me discedentes procul: longe facti a iustitia peccando 
 et praecepta iustitiae malis moribus execrando. nec in 
 faciem meam pepercerunt spuere: execranda facies 
 namque Christi est his, qui eius praecepta cum contemptu 
 exhorrent, uel: male me innotescere fecerunt morum suorum 
 prauitate. aperiens enim pharetram suam adflixit 
 me: secreta rerum, unde tentationes existunt. et frenum

 1 Iob 30, 7 7 Iob 30, 8 12 Matth. 15, 14 14 Ioh. 8. 39 
 15 Iob 30, 8 16 Iob 30, 9 18 Iob 30, 9 20 Iob 30, 10 22 Iob 
 30, 10 26 Iob 30, 11 27 Iob 30, 11 

 1 sturpibus S 2 inf. in stirpibus Cb 9 dei nomine Pbd ambulabant C 
 13 et duces b demostrantur C 14 si om. C 19 ad om. SHier 
 20 narrant C 21 discendentes S facti sunt b iustitiis PCb 
 23 pepecerunt C namque facies b 24 his om. TPC praecepta 
 eius bd 27 et] ad S 
 
 
 in faciem meam miserunt: ut eis inuitus consentirem 
 portans eos ducentes quo uellent ad ima sua. et a dextris 
 germinantes consurrexerunt: et fauendo et bene monendo 
 exorti sunt quidem, ut suas cupiditates explerent, non 
 persequendo. pedes meos uinxerunt compedibus: 
 officiorum ecclesiasticorum, ut non eos possent fugere. contritae 
 sunt semitae meae: ut non adparerent, per quas 
 solent boni ambulare, non quaerentes sua, sed Christi. exuit 
 enim me stola: auctoritate pristina, cui cedi solet; quod 
 contingit multitudine et consuetudine peccatorum praeualente. 
 et iaculis suis uulnerauit me: praeceptis, quibus uideo 
 mala et, quia cohercere non possum, crucior. abusus est 
 me sicut uoluit: etiam calamitate et miseria mea usus 
 est ad iustitiam suam deus, sicut uoluit. doloribus inuolutus 
 sum: et in me et in aliis patior; foris pugnae. 
 intus timores. quis infirmatur, et ego non infirmor? 
 et iterantur dolores mei, discedit sicut 
 spiritus spes mea: quasi inane aliquid conuersi ad spem 
 temporalium habentes quod promitto. et sicut nubes transiit 
 salus mea: non sperantes salutem promissam amore 
 praesentis salutis. et nunc super me effundetur anima 
 mea: peccando. nocte uero ossa mea confracta sunt: 
 firmitatem, quam habuit, dixit sibi ereptam. et nerui mei 
 dissoluti sunt: actiones praeteritae. in multa uirtute 
 adprehendit stolam meam: ad demonstrandam uirtutem 
 suam modo adfligendo et postea reparando. et quasi ora 
 uestimenti mei circumdedit me: modicum mihi reliquit

 2 Iob 30, 12 5 Iob 30, 12 6 Iob 30, 13 8 cf. Pliil. 2, 21 
 Iob 30, 13 11 lob 30, 14 12 Iob 30, 14 14 Iob 30, 14 15 II 
 Cor. 7, 5 16 II Cor. 11, 29 17 Iob 30, 15 19 Iob 30, 15 21 Iob 
 30. 16 22 Iob 30, 17 23 Iob 30, 17 24 Iob 30, 18 26 Iob 
 30, 18 

 2 et-consarreaerunt om. Hier a] ad S 3 mouendo C 4 quidam C 
 5 perseqaendos b finxeruut S 6 contriti S 9 cedi] credi b 
 17 descendit C 19 sic S transiet S 22 precando bd 23 erectam C 
 25 comprehendit P 26 hora PC 
 
 
 auctoritatis. in terra et cinere pars mea: in paenitentia. 
 quia extremum. steterunt et considerauerunt me: et 
 me iacente superbi steterunt, quaerentes quid in me reprehenderent. 
 et proiecisti me a salute: illos dolet. qui 
 spem reparationis amiserunt. domus enim est omni mor. 
 tali terra: ideo se dicit mortem metuere, quia conuersatio 
 eius non sit in caelo, secundum plures qui mali sunt in 
 ecclesia et terrene uiuunt. atque utinam possem me 
 ipsum interficere: ut morerer saeculo. aut rogarem 
 alium et faceret mihi hoc: uel angelum meliorem uel 
 deum per quem corrigerer. ego bona praestolabar: dolet, 
 quia repente sibi ista euenerunt. uenter meus efferbuit et 
 non tacebit: interiora uel memoria qua recordatur quid 
 fuerit primo et quomodo adflicta est in gemitibus. et steti 
 in coetu clamans: quia non in frequentia audita est 
 eorum qui se nolebant corrigere. cutis mea innigrata est 
 ualde: ex his quae forinsecus patiebatur. uersa est in 
 luctum cithara mea: opera bona, quibus laudabat deum 
 gaudens. 
 Testamentum feci oculis meis: numquid coepi 
 sperare uisibilia? ut non cogitem de uirgine: ut subaudiatur 
 "absit". hinc iam incipit merita ecclesiae commemorare 
 in his qui perseuerant in fine in tentationibus magnis abundante 
 iniquitate et refrigescente caritate multorum. et non 
 cogitabo de uirgine: incorruptione sapientiae uel iustitiae. 
 et quae est alia pars dei desuper? subauditur: non

 1 Iob 30, 19 2 Iob 30, 20 4 Iob 30. 22 5 Iob 30. 22 
 6 cf. Phil. 3, 20 8 Iob 30, 24 9 Iob 30, 24 11 Iob 30. 26 
 12 Iob 30, 27 14 Iob 30, 28 16 Iob 30, 30 17 Iob 30. 31 
 20 lob 31, 1 23 cf. Matth. 24, 12. 13 Iob 31, 1 26 Iob 31, 2 

 1 in cinere b 2 stiterunt S et fin. om P 3 tacente C 
 superbe TCb 4 a salute] absolute C 5 separationis T 7 quia C 
 8 possim S 9 rogare S 10 et] ut Hier 11 dominum TC 12 efferuitS 
 13 uel] ter C 18 laudabam C 21 ut-uirgine om. SHier 23 magnis] 
 mundis C habundare in C 24 refrigente T 25 in corruptione b 
 26 est om. C pars alia S 
 
 
 cogitabo. aut ita: et quae est nisi illa? si incessi cum 
 inrisoribus: iam bonis qui sunt in ecclesia difficile est non 
 talibus sociari. uel si festinauit ad dolum pes meus: 
 hypocrisis. seram et alii fructus meos edant: quomodo 
 Iudaeis contigit, id est: ea dicere quae alii faciant magis 
 quam ipsi. sine stirpe sim super terram: ut facile 
 arescam. ille enim in terra tamquam in petra firmus est, qui 
 facit quod dicit. si secutum est cor meum mulierem: ut 
 suam quaereret gloriam in populo dei\' potius quam dei, cui 
 uni iure debetur. aut si obsedi ianuas eius: insidiose 
 captaui desideria eius plebis uel timorem, quibus ageretur, ut 
 mihi potius seruiret quam deo. placeat quoque uxor mea 
 alteri: fama mea diabolo, cui quando placemus, displicemus 
 deo; ille enim malis nostris gaudet. et filii mei humilientur: 
 facta uel imitatores mei. furor enim animae meae est 
 indomitus commaculare uiri uxorem: mihi eam uindicando. 
 quodsi et despexi iudicium famuli mei aut 
 ancillae, cum iudicarentur apud me: secundum quod 
 dictum est: saecularia igitur iudicia si habueritis. 
 famulos autem dixit laicos adhuc saecularibus deditos. quodsi 
 et uisitationem, quod responsum dabo? in tribulatione 
 quam conscientiam habeo, quia ista despexi? nonne 
 sicut ego conceptus sum in utero et illi? eadem in 
 sacramentis enim omnibus praedicantur, eadem credunt. et 
 fuimus similiter in uentre. non enim ille aliter renuntiat 
 quam ille, qui plene seruiturus est deo. et de uentre

 1 Iob 31, 5 3 Iob 81. 5 4 Iob 31, 8 6 Iob 31, 8 8 Iob 
 31, 9 10 lob 31, 9 12 lob 31, 10 14 lob 31, 10 15 lob 31, 11 
 17 Iob 31, 13 19 I Cor. 6, 4 20 Iob 31, 14 22 Iob 31, 15 
 24 Iob 81, 15 26 Iob 31, 18 

 1 si] sed C 2 (iam-ecclesia) d de bonis Cd deficile C 3 saci- 
 ari C festinabit S 5 contingit C 6 sint C 7 arescant C 
 9 quaererem C 11 desidia C plebis eius Cbd 12 placet Cb 
 14 fili S 15 animi SHier meae om. SHier 16 uindicabo TC 
 uendicando b 17 dispexi S 23 in sacramentis. eadem enim omnibus 
 sqq. d 26 plane C 

 XXVIII Aug. aect. III para S 

 37 
 
 
 matris meae dux eis fui: ab initio enim sui haec operatur 
 ecclesia. aut si despexi nudum pereuntem et non operui: 
 si non fide remissionis peccatorum tamquam tunicam non 
 habentem uelaui a nuditate foeditatis, id est peccati, pereuntem; 
 iam enim desperat multitudine peccatorum. et hinc est: 
 et quorum tecta sunt peccata. infirmorum si non 
 benedixerunt mihi humeri: spe inmortalitatis tamquam 
 pallio desuper cooperti. ne autem post fidem remissionis 
 peccatorum sufficere putarent praeteritarum poenarum metu 
 carere et inciperent sperare temporalia, bene adiecit: de 
 tonsura ouium mearum calefacti sunt, quod a frigore 
 spei ten-enae illorum uindicati sunt consideratione, si carnalia 
 per renuntiationem posuerunt exemplo gregis detonsarum. si 
 leuaui super pupillum manum meam: qui non inueniendo 
 patrem poterat creaturam uel hominem sequi. fidens. quia 
 mihi est adiutorium multum: uolens eis dominari. discedat 
 humerus meus a iugulo meo: quod his contingit, 
 qui se ab ecclesia separant, dum uolunt populis dominari, ut 
 praecisionem praecisionis patiantur. per humerum autem aut 
 brachium significantur actiones. timor enim continuit me: 
 ne leuaret manum super pupillum. et a pondere eius non 
 sustinebo: si hoc uelim ut pupillum opprimam. posui 
 aurum robur meum: numquid praesumpsi de doctrina aut 
 sapientia dei? quodsi et in lapide pretioso fidebam: 
 quasi de operibus meis. si et laetatus sum, cum esset 
 mihi census multus: quasi de meo, ut qui gloriatur,

 2 Iob 31. 19 6 Pa. 31. 1 Iob 31, 20 10 lob 31, 20 13 cf. 
 Cant. 4, 2 Iob 31. 21 15 Iob 31, 21 16 Iob 31, 22 20 Iob 
 31, 23 21 lob 31, 23 22 lob 81, 24 24 lob 31, 24 25 lob 31, 25 

 1 siuj fui 0 hoc C 2 dispcxi S 4 uelaui] uel P 6 peceata 
 infirmorum. Si sqq. b si] uero si Sllier 7 spei PC 9 metuere C 
 10 carere om. C sperare] temperare C et de SUier 11 tunsura T 
 calefacte S 13 dotunsarum C 14 ueniendo TPC 15 poterit PC 
 quia multum mihi deest adiutorium S quia multum est mihi adiutorium 
 Hier 20 enim domini SHier 22 si posui Hier 23 aut] et P 
 24 quod etsi Hier et om. CS in om. S 
 
 
 in domino glorietur. si et in innumerabilibus posui 
 animam meam — subaudiendum ad omnia: discedat ab 
 humero meo brachium meum —: quod amarer a multis. et 
 deceptum est clam cor meum. ordo: si et in innumerabilibus 
 posui animam meam, et deceptum est clam 
 cor meum: si consensi tali cogitationi, ut in me praesumerem. 
 quodsi et osculatus sum manum meam ponens 
 ad os meum: gauisus sum tamquam de operibus meis. 
 quodsi et gauisus sum super ruina inimici mei: 
 ecclesiae, ut sunt persecutores ecclesiae. audiat auris mea 
 maledictionem meam: perducatur ad sensum meum. 
 opprobrio sim in meo populo diffamatus: plebi 
 sanctorum, ut separetur tamquam inlusus. quodsi saepe 
 dixerunt ancillae meae: adulatores. quis det nobis ut 
 carnibus eius satiemur? cum satis bonus essem: ut 
 imitarentur felicitatem carnalem in me. non tamen haec gessi; 
 ne dicerent enim haec, non me praebebam in talibus bonum. 
 foris non manebat hospes: recipiebam peregrinum in 
 saeculo. quodsi et sponte peccans -abscondi peccatum 
 meum: uoluntarie enim peccantibus nobis, postquam 
 accepimus scientiam ueritatis. aut si dimisi infirmum 
 sinu uacuo exire ianuam meam: ut ideo exierit ianuam, quia 
 sinu uacuo fuit. quis mihi tribuat auditorem? quis mihi 
 praestet, ut audiar? manum domini si non timui, qua. 
 scripsit: si non dimiseritis, nec pater uester dimittet 
 uobis. conscriptionem si quam habeo. ordo:

 1 II Cor. 10, 17 Iob 31. 25 2 Iob 31, 22 4 lob 81, 27 7 Iob 
 31. 27 9 Iob 31, 29 10 Iob 31, 30 12 Iob 31, 30 13 Iob 31, 31 
 14 Iob 31, 31 18 lob 31, 32 19 Iob 31, 33 20 cf. Hebr. 10, 26 
 21 Iob 31, 34 23 lob 31, 35 24 Iob 31, 3a 25 Matth. 6, 15 2610031,3;) 

 1 in alt. om. P 3 amaret C amaretur b 4 in om. C innumerabilibus 
 posui om. S 5 clam cor meum] clamormed S 7 ad vs po- 
 nens P 9 ruina] uineam S 10 aures S auris inea] auus mea C 
 12 populo meo CbeZ 14 quid TPCb 16 mutarentur C hoc C 
 18 ospis S 19 et) h?c TPC peccaui b 22 exire] exiui C 23 quid 
 fin. P 24 prarstat b 26 habui S 

 37* 
 
 
 conscriptionem si quam habeo, et si non disrupi eam super 
 humeros meos, et coronatus publice legam super 
 humeros meos leuans: et coronatus publice legam, id est 
 aduersus faciem meam statuam te ante faciem tuam, 
 quia populi corona confundar, quia non feci mandatum 
 domini, quod me fecisse iam dixeram, negando primo me 
 habere conscriptionem, quae postea mihi obicitur. si super 
 me umquam terra gemuit: stipendiarii ecclesiae, quod 
 malus sum. aut sulci eius plorauerunt simul: quo 
 semina recipiuntur et unde fructus dantur; quia et malus 
 sum et mala semina seminabam, ideo simul. aut si et 
 uirtutem eius comedi solus sine pretio: ipsa misericordia, 
 qua participat catechizanti qui catechizatur; hoc est solus, 
 non retribuens ei qui daret. aut si animam domini terrae 
 decipiens contristaui: non me dignum exhibens passioni 
 eius qui pro me animam fudit. nolite constristare spiritum 
 sanctum in uos. pro tritico germinet mihi urtica: pro 
 spiritalibus doctoribus magistri prurientium auditu per confricationes 
 hominum mente corruptorum et a ueritate destitutorum. 
 et pro hordeo spina: pro carnalibus oboedientibus 
 peccatores et resistentes. erat enim Iob in conspectu suo 
 iustus: in conscientia sua.