Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, E sed uehemens et late patens communem minimis et maximis naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo F rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis deus, non fastidit in minimis. nec dolet natura parturiens delphinas, sicut non doluit, cum exiguos murices cocleasque produceret. aduerte, o homo, quanto plura in mari quam in terris sint. numera, si potes, omnium piscium genera uel minutorum uel etiam maximorum, quis polypos liustraca carabos cancros et in his innumerabilia sui generis. quid 81 A dicam genera serpentium, dracones adseritur Iob? nec praetermittam scorpios ranas testudines, mustelas quoque et canes maritimos, uitulos mariNosmarinos, cete inmania. delphinas, phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt B 3 Uerg. Aen. V 158 X 197 4 Bas. 149 A (63 C) 16 Uerg. Aen. V 822 1 pedis (i ex e) CG 2 lauitur C (b N. ụ M3) 3 carinis n (-na tn.3 C) 6 infundit CGN\' infadit cet. ballena શ(1 pr. eras.) 7 nascitur શ\'\' 8 dolet njf et m1 S doluit S m2 N\'B 9 delHnaa libri 11 omnia N 12 polypoa M polipost CP et (t exp.) C polipos cet. lio- atracaaertpM (cf. μαλαϰύστραϰα Bas. 149 C (64 A)) lith. ostriota CP Itthoaariota C (m2 litoatructaa) clitos triata F litostructa 9t (-as m2) M\' litositrocta શ\'\' (m2 lithosaitrotos) lithostrata Jf.S\' litos ostriotaa tructas B 15 scnrpioe C (corr. m3) P 16 cete MS coeti II (coetę m2 (?) coetae B caete N\' (a eras. શ) delphinas C delfinas cet. 17 foncas 11 (n eras. C, cxp. CF) focas N merulos S (a N. o m2) -BrM.c. 19 nigrae DtM. Mttd. nigri cct. meruli B uerso 11 diuerso C m2 N depicti MS depicta n picti N\'B 20 sunt NM\'B aluo 3f5 albo cet. terrae et 11 terrae N serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium reptilia diuino nutu imperata produxit.

adde hanc gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus c fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet dicens: cauete canes, cauete malos operarios. mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra D prosecutione, thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, flos es. denique sermo testatior quod de eo qui gratam redoluit suauitatem dictum facete sit: aut piscem olet aut florem ; ita idem pronuntiatus est piscis odor esse qui floris. quid specie tua gratius, quid suauitate iocundius, quid 12 Philipp. 3, 2 16 cf. Ael. H. A. XliII 22 et Auson. Mosella 97 et 115 5 post ueneno add. IIB esse non poasunt; uix credibile Ambroisium scripsisse <qui in terris sine ueneno> esse non possunt 6 aliquid (d N. M.) M.3 C m2 CP 8 qui N quid 11 quia m3 C m2 GPશS 11 ecclesiam CjPF 14 faetoris શM\'B foetoris શ\'S fetoris cet. 16 thymalle C (1 pro e.cp. Mt3) P thimale C thimallem V tymalle N\' tymelle B thimalle MS demittam C (corr. m3) a* C, a N. M. J\', OM. G, fort. ab 17 undat et C\'F unda te (e add. m2) et P unda te $t C (u e.c m. e pr. m2 SB i) athesis G m2 tate\'sis S tesis B (tM quo amoena) atesis G m1 cet. nutrinerit M 18 es MS est cet. 19 redolebitશ M\' redoleuit N\' dictu CP facete sit MS facite sit શM\' facetisit N\' facessit CGPB fecissft r 20 odoris sequi n 21 iocoadias CM iacandiaa N\' odore Petri? quod mella fraglant, hoc tu corpore tuo spiras. quid loquar coruorum, quid etiam luporum E reuocauit? nescit hos lupos agnus timere. tanta est aquarum gratia, quarum uitulos fugiunt et leones. ut his propheticum illud mentis de ecclesiae sanctitate iure conueniat: dominus lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul paleas manducabunt. Decnec mirum, quandoquidem etiam in ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras memorem, quae ornant regum conuiuia, amictus inbuunt? F aquarum est igitur quod in regibus adoratur, aquarum est species illa quae fulget. adde porcos maris etiam Iudaeis gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt.

Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua 82 A generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc B mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt de suo corpore, ut mustelae et caniculae et cete ingentia, delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur eos uel tenerae aetatis pauorem materno affectu conprimant, aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno c 1 Uerg. Georg. IIII 169 5 Esai. 65. 25 15 Bas. 149 A, D 152 A (63 CD, 64 B) 1 fraglantius C m3 9t\'J3 fragrantius F flagrantius C m1 ce<. fraglant C m3 શ\'\'B fragrant F flagrant C m1 cet. 4 fugiant GશM\'B 5 eccleaiae C (ae m3 ac a) conaeniet C (a m3 <. e alt.) 8 aquae G m2 VN quae CP et m1 G 9 comparentur II (o M5 ex u C) 16 tructas (troctaa શ\') uocant N\'B 20 canicula IIAf caete CશM\'B cetera F 21 deISnea libri foncae (n del.) CGF fongę P focae cet. cete M\'MS caetae N (a alt. cr<M.) caete St\' ceteri C cetere F et m1 C-B cetera F et m2 C-B 22 ederint C\'P et (corr. m2) C 23 quaequam CF 25 hora CY et (h eras.) G innoiia C (a in ras.) XXXn. Ambr. pars 1, f*M. 1. 10 quoque recipere corpore et genitali feruuturferuntur aluo abscondere. qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera natosque recipere ac reuocare integros atque iterum fotu quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis D haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium pietati cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus quod non seruat in hominibus ? plerique ex suspicione nouercalibus odiis adpetitos suos occiderunt filios, aliae in fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoribus mater sepulchrum facta est, piscium proli parentis uterus sicut murus uallo quodam intimorum uiscerum pignera inoffensa conseruat.

diuersa igitur piscium genera diuersos usus E habent; alii oua generant, alii uiuos pariunt atque formatos. et qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni fotus laborem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit. continuo enim tactu parentis animatum ouum cecidit et piscis exiuit.

tum deinde quam pura et inuiolata successio ! ut nullus alteri, F 12 Reg. IIII 6, 28 sqq., cf. de bell. lud. V 40 13 Cic. de off. I 97 15 Baa. 149 D, 152 B (64 BD) 21 Baa. 152 B (64 E) 2 quia MB et (s craa.) S 6 adolere n (adolere m3 ex a dolore C) alę M alere 5\' et (suo ofM.) MfB lare (om. auo) N\' sui P 6 aiuere N uidentur 11 (uideri G m2) 7 suos defendat (-ant G m2; e oM. in r<M. C) a periculis n suis defendant (defendat MB) periculis N 8 obtinere C (i ex e m3) 9 miratua CjPV miratur G MJ! miretur et G m2 N seruat C 10 pleraeque Erasmus 12 pignoribus C (e s. o m3) 13 sepulchrum C (h del.) ?\' (h a. M.) sepulcrum F eet uterus jSB 14 moros n (corr. m3 C) internorumશ m2 (intemorum M.!) M\'B intimore શ\' pignera CPVશM1 pignorum C pignora ce<. 15 usua C (in f<M. m1) r (a alt. a. M.) suos F 16 atque C (t a. w. m2) aquae CP 18 labore CP et (6 ex e m2) C 21 ex∗uit C exibit F tunc II 22 ut nullus 11 nullus cet. sed generi suo miscetur, thymallus thymallo, lupus lupo! scorpaena quoque castitatem inmaculati conubii genensgeneris sui seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum generis sui non habet; non enim percutit scorpaena, sed reficit. nesciunt igitur alieni generis socium adulterina coniugia, sicut sunt ea quae coeunte asinorum equarumque inter se genere magna cura hominum perpetrantur, uel rursus cum equis asinae miscentur, quae sunt uere adulterinae naturae; nam utique maius est quod in naturae conluuionem committitur quam quod in personae iniuriam. et, homo, ista 83 A procuras interpres adulterii iumentalis et illud animal putabas putas, quod adulterinum quam quod uerum est. ipse genera aliena confundis diuersaque misces semina atque ad uetitos coitus plerumque cogis inuitos putabas hoc industriam uocas. hoc quia de hominibus facere non potes, ut diuersi perfunctorie commixtio fetus possit excludere, tollis homini quod natus est et uirum de uiro exsuis abscisaque corporis parte B sexum negas, spadonem efficis, ut quod negauit natura in hominibus inpleret audacia.