Producant aquae reptilia dixit dominus. breuis sermo, E 
 sed uehemens et late patens communem minimis et maximis 
 naturam infundit. eodem momento producitur quine, quo F 
 rana eiusdem ui operationis innascitur. non laborat in maximis 
 deus, non fastidit in minimis. nec dolet natura parturiens 
 delphinas, sicut non doluit, cum exiguos murices cocleasque 
 produceret. aduerte, o homo, quanto plura in mari quam in 
 terris sint. numera, si potes, omnium piscium genera uel 
 minutorum uel etiam maximorum, quis polypos liustraca 
 carabos cancros et in his innumerabilia sui generis. quid 81 A 
 dicam genera serpentium, dracones adseritur Iob? nec 
 praetermittam scorpios ranas testudines, mustelas quoque et 
 canes maritimos, uitulos mariNos marinos , cete inmania. delphinas, 
 phocas, leones. quid serpentis etiam merulas, turdos, panos 
 quoque, quorum etiam colores in auibus uidemus expressos, 
 ut nigrae merulae, paui uerso colore dorsa et colla depicti 
 sint, turdi aluo uarii, et cetera. quorum sibi terrae et species 
 et nomina uindicarunt? nam prius in mari ista coeperunt B 

 3 Uerg. Aen. V 158 X 197 4 Bas. 149 A (63 C) 16 Uerg. 
 Aen. V 822 

 1 pedis (i ex e) CG 2 lauitur C (b N. ụ M3) 3 carinis n (-na 
 tn.3 C) 6 infundit CGN\' infadit cet. ballena શ(1 pr. eras.) 7 nascitur 
 શ\'\' 8 dolet njf et m1 S doluit S m2 N\'B 9 delHnaa libri 
 11 omnia N 12 polypoa M polipost CP et (t exp.) C polipos cet . lio- 
 atracaaertpM (cf . μαλαϰύστραϰα Bas. 149 C (64 A)) lith. ostriota CP Itthoaariota 
 C (m2 litoatructaa) clitos triata F litostructa 9t (-as m2) M\' 
 litositrocta શ\'\' (m2 lithosaitrotos) lithostrata Jf.S\' litos ostriotaa tructas B 
 15 scnrpioe C (corr . m3) P 16 cete MS coeti II (coetę m2 (?) 
 coetae B caete N\' (a eras . શ) delphinas C delfinas cet . 17 foncas 
 11 (n eras. C, cxp . CF) focas N merulos S (a N. o m2) -BrM.c . 
 19 nigrae DtM. Mttd . nigri cct . meruli B uerso 11 diuerso C m2 N 
 depicti MS depicta n picti N\'B 20 sunt NM\'B aluo 3f5 albo 
 cet . terrae et 11 terrae N 
 
 
 serpentis fluminibus, siquidem aqua prior animarum uiuentium 
 reptilia diuino nutu imperata produxit. adde hanc 
 gratiam, quod ea quae timemus in terris amamus in aquis. 
 etenim noxia in terris in aqua innoxia sunt atque ipsi 
 angues sine ueneno. leo donauerit in terris, dulcis in fluctibus. 
 muraena. quam ferunt aliquid habere noxium, esca pretiosior 
 est. rana horrens in paludibus, decora in aquis omnibus c 
 fere praestat alimentis. plura si qui stultus cognoscere, a 
 diuersis locorum piscatoribus quaerat; nemo enim potest 
 omnia conprehendere. canes sane et in mari caue, quos 
 et in ecclesia molestos esse et cauendos apostolus docet 
 dicens: cauete canes, cauete malos operarios. 
 mustelae grauis in terris odor, in aquis seruari. terrena se 
 nouit uindicta faetoris ulcisci, haec non minorem habet 
 gratiam capta quam libera. neque te inhonoratum nostra D 
 prosecutione , thymalle, dimittam, cui a flore nomen inoleuit. 
 seu Ticini unda te fluminis seu amoeni Athesis unda nutrierit, 
 flos es. denique sermo testatior quod de eo qui gratam 
 redoluit suauitatem dictum facete sit: aut piscem olet aut 
 florem ; ita idem pronuntiatus est piscis odor esse qui floris. 
 quid specie tua gratius, quid suauitate iocundius, quid

 12 Philipp. 3, 2 16 cf. Ael. H. A. XliII 22 et Auson. Mosella 
 97 et 115 

 5 post ueneno add . IIB esse non poasunt; uix credibile Ambroisium 
 scripsisse <qui in terris sine ueneno> esse non possunt 6 aliquid (d 
 N. M.) M.3 C m2 CP 8 qui N quid 11 quia m3 C m2 GPશS 11 ecclesiam 
 CjPF 14 faetoris શ M\'B foetoris શ\'S fetoris cet . 16 thymalle 
 C (1 pro e.cp. Mt3) P thimale C thimallem V tymalle N\' tymelle B 
 thimalle MS demittam C (corr. m3) a* C, a N . M. J\', OM. G, fort . ab 
 17 undat et C\'F unda te (e add. m2) et P unda te $t C (u e.c m. e 
 pr. m2 SB i) athesis G m2 tate\'sis S tesis B (tM quo amoena) atesis 
 G m1 cet . nutrinerit M 18 es MS est cet . 19 redolebitશ M\' 
 redoleuit N\' dictu CP facete sit MS facite sit શM\' facetisit N\' 
 facessit CGPB fecissft r 20 odoris sequi n 21 iocoadias CM iacandiaa 
 N\' 
 
 
 odore Petri? quod mella fraglant, hoc tu corpore tuo 
 spiras. quid loquar coruorum, quid etiam luporum E reuocauit? 
 nescit hos lupos agnus timere. tanta est aquarum 
 gratia, quarum uitulos fugiunt et leones. ut his propheticum 
 illud mentis de ecclesiae sanctitate iure conueniat: dominus 
 lupi et agni simul pascentur, leo et bos simul 
 paleas manducabunt. Dec nec mirum, quandoquidem etiam 
 in ecclesia aquae illud operantur, ut praedonum abluta 
 nequitia cum innocentibus comparetur. quid etiam purpuras 
 memorem, quae ornant regum conuiuia, amictus inbuunt? F 
 aquarum est igitur quod in regibus adoratur, aquarum est 
 species illa quae fulget. adde porcos maris etiam Iudaeis 
 gratos, quia nihil est commune, quod non aqua abluat, et 
 ideo communes eos sicut in terra editos aestimare non possunt. 
 Innumeri itaque usus, innumera genera piscium. alii oua 82 A 
 generant, ut uarii maiores, quos uocant troctas, et aquis 
 fouenda conmittunt. aqua igitur animat et creat et adhuc B 
 mandati illius primi tamquam legis perpetuae munus exsequitur, 
 blanda quaedam mater animantium. alii uiuos fetus edunt 
 de suo corpore, ut mustelae et caniculae et cete ingentia, 
 delphines et phocae aliaque cete huiusmodi. quae cum 
 ediderint partus, si quid forte insidiarum terrorisque praesenserint 
 circa catulos suos quemquam Ionae, quo tueantur eos 
 uel tenerae aetatis pauorem materno affectu conprimant, 
 aperire ora et innoxio partus suos dente suspendere, interno c 

 1 Uerg. Georg. IIII 169 5 Esai. 65. 25 15 Bas. 149 A, D 
 152 A (63 CD, 64 B) 

 1 fraglantius C m3 9t\'J3 fragrantius F flagrantius C m1 ce< . fraglant 
 C m3 શ\' \'B fragrant F flagrant C m1 cet . 4 fugiant GશM\'B 5 eccleaiae 
 C (ae m3 ac a) conaeniet C (a m3 <. e alt.) 8 aquae G 
 m2 VN quae CP et m1 G 9 comparentur II (o M5 ex u C) 16 tructas 
 (troctaa શ\') uocant N\'B 20 canicula IIAf caete CશM\'B cetera F 
 21 deISnea libri foncae (n del.) CGF fongę P focae cet . cete M\'MS 
 caetae N (a alt. cr<M.) caete St\' ceteri C cetere F et m1 C-B cetera F 
 et m2 C-B 22 ederint C\'P et (corr. m2) C 23 quaequam CF 25 hora 
 CY et (h eras.) G innoiia C (a in ras.) 

 XXXn. Ambr. pars 1, f*M. 1. 

 10 
 
 
 quoque recipere corpore et genitali feruutur feruntur aluo abscondere. 
 qui humanus adfectus hanc piscium pietatem possit imitari? 
 oscula nobis satietati sunt, illis non satis est aperire uiscera 
 natosque recipere ac reuocare integros atque iterum fotu 
 quodam eos sui caloris animare et spiritu adolere suo duosque 
 in corpore uno uiuere, donec aut securitatem deferant aut 
 corpore suo obiecto natos suos defendant a periculis. quis D 
 haec uidens, etsi possit obtinere, non tantae piscium pietati 
 cedat? quis non miratus stupeat, ut seruet natura in piscibus 
 quod non seruat in hominibus ? plerique ex suspicione nouercalibus 
 odiis adpetitos suos occiderunt filios, aliae in 
 fame, ut legimus, partus proprios comederunt. humanis pignoribus 
 mater sepulchrum facta est, piscium proli parentis uterus 
 sicut murus uallo quodam intimorum uiscerum pignera inoffensa 
 conseruat. diuersa igitur piscium genera diuersos usus E 
 habent; alii oua generant, alii uiuos pariunt atque formatos. 
 et qui oua generant non nidos texunt ut aues, non diuturni 
 fotus laborem induunt, non cum molestia sui nutriunt. cecidit 
 ouum, quod aqua gremio quodam naturae suae quasi nutrix 
 blanda suscepit et animal celeri fotu reddidit. continuo enim 
 tactu parentis animatum ouum cecidit et piscis exiuit. tum 
 deinde quam pura et inuiolata successio ! ut nullus alteri, F 

 12 Reg. IIII 6, 28 sqq., cf. de bell. lud. V 40 13 Cic. de off. I 97 
 15 Baa. 149 D, 152 B (64 BD) 21 Baa. 152 B (64 E) 

 2 quia MB et (s craa.) S 6 adolere n (adolere m3 ex a dolore C) 
 alę M alere 5\' et (suo ofM.) MfB lare (om . auo) N\' sui P 6 aiuere 
 N uidentur 11 (uideri G m2) 7 suos defendat (-ant G m2; e oM. 
 in r<M . C) a periculis n suis defendant (defendat MB) periculis N 
 8 obtinere C (i ex e m3) 9 miratua CjPV miratur G MJ ! miretur et 
 G m2 N seruat C 10 pleraeque Erasmus 12 pignoribus C (e s. o 
 m3) 13 sepulchrum C (h del.) ?\' (h a. M.) sepulcrum F eet 
 uterus jSB 14 moros n (corr . m3 C) internorumશ m2 (intemorum 
 M.!) M\'B intimore શ\' pignera CPVશM1 pignorum C pignora ce< . 
 15 usua C (in f<M . m1) r (a alt. a. M.) suos F 16 atque C (t a. w. 
 m2) aquae CP 18 labore CP et (6 ex e m2) C 21 ex∗uit C 
 exibit F tunc II 22 ut nullus 11 nullus cet . 
 
 
 sed generi suo miscetur, thymallus thymallo, lupus lupo! 
 scorpaena quoque castitatem inmaculati conubii genens generis sui 
 seruat. itaque habet pudicitiam generis <sui>, sed uenenum 
 generis sui non habet; non enim percutit scorpaena, sed 
 reficit. nesciunt igitur alieni generis socium adulterina coniugia, 
 sicut sunt ea quae coeunte asinorum equarumque inter se 
 genere magna cura hominum perpetrantur, uel rursus cum 
 equis asinae miscentur, quae sunt uere adulterinae naturae; 
 nam utique maius est quod in naturae conluuionem committitur 
 quam quod in personae iniuriam. et, homo, ista 83 A 
 procuras interpres adulterii iumentalis et illud animal putabas 
 putas, quod adulterinum quam quod uerum est. ipse 
 genera aliena confundis diuersaque misces semina atque ad 
 uetitos coitus plerumque cogis inuitos putabas hoc industriam 
 uocas. hoc quia de hominibus facere non potes, ut diuersi 
 perfunctorie commixtio fetus possit excludere, tollis homini quod 
 natus est et uirum de uiro exsuis abscisaque corporis parte B 
 sexum negas, spadonem efficis, ut quod negauit natura in 
 hominibus inpleret audacia.