hac igitur uoce quadam suorum munerum clamat natura: 
 bonus quidem sol, sed ministerio, non inperio, bonus meae 
 fecunditatis adiutor, sed non creator, bonus meorum altor

 1 lob 9, 7 4 Philipp. 2, 7 5 Ioh. 1, 9 8 Agg. 2, 60 20 cf. 
 p. 111 u. 21 

 3 orarum II (hor. m2 G) 91 (corr. m2) M\' 6 obiectus n (s eras: (?) B 
 7 quianta C 8 ego semel et CGP semel et ego V et ego semel N\' 
 ego semel MSB 9 motu C non potest sustenere C (test suste in 
 ras. minoris spatii) 11 quanto magis N\' damnum est G (est 8. N. 
 m2) 15 plaudunt C (a 8. U., au in ras., fort . plodunt scriptum fuit) 
 16 numquid potior C (potior exp. mt) 20 luminaria GN\'S et (ria 
 eras.) P, cf. p. 110 it. 18 21 firmamento C 25 aedere CP 27 alator 
 (a alt. eras.) CG al.tor P alitor N\' 
 
 
 fructuum, sed non auctor. interdum partus meos et ipse adurit; 
 frequenter mihi et ipse damno est, plerisque me locis indotatam 
 relinquit. non sum ingrata conseruo, mihi est in 
 usum datus, mecum labori est mancipatus, mecum subiectus 64 A 
 est uanitati, mecum corruptionis subditus seruituti. mecum 
 congemescit, mecum parturit, ut ueniat adoptio filiorum et 
 humani generis redemptio, quo possimus et nos a seruitio 
 liberari. mecum adsistens laudat auctorem, mecum hymnum 
 dicit domino deo nostro. ubi maior eius est gratia, ibi mecum 
 est ei commune consortium. ubi sol benedicit, ibi terra benedicit, 
 benedicunt ligna fructifera, benedicunt pecora, benedicunt 
 uolucres mecum. in mari positus illum nauta accusat, me B 
 desiderat; in montibus illum pastor decliuat declinat , ad mea germina. 
 ad meas festinat arbores, quibus exaestuans obumbretur, ad 
 meos fontes sitiens et lassus cum. 
 
 >Sed ne oculorum tibi exiguum uideatur esse testimonium, C 
 emunda aurem, admoue eam caelestibus oraculis; duobus enim 
 et tribus testibus stat omne uerbum. audi dicentem: fiant 
 luminaria in firmamento caeli ad inluminationem 
 terrae. quis hoc dicit? deus., dicit. et cui dicit nisi filio? 
 deus ergo pater dicit: (fiat sol\', et filius fecit solem; dignum D 
 enim erat, ut solem mundi faceret sol iustitiae. ipse ergo 
 eum in lumen adduxit, ipse eum inluminauit, ipse ei donauit 
 fundendi luminis potestatem. factus est ergo sol; ideo et ipse 
 seruit, quoniam dictum est: fundasti terram, et permanet; 
 dispositione tua permanet dies, quoniam uniuersa 
 seruiunt tibi. etenim cum dies seruiat, quomodo non seruit 
 sol, qui factus est in potestatem diei? quomodo non seruit

 6 Rom. 8, 15 8 Psalm. CXXXXVIII 3 Dan. 3, 62 sqq. 11 Psalm. 
 CXXXXVIII 9 eq. 18 Gen. 1, 14 Bas. 120 BC (50 E, 51 A) 22 Malach. 
 4, 2 25 Psalm. CXVIII 90 sq. 28 Psalm. CXXXV 8 sq. 

 6 congemiscit C m3 GPB et m2 21S mecum parturit IIB et conparturit 
 cet . 7 redemtio C 8 adsistens ... mecum Otn. G ymnum C 
 17 etmunda C (t exp. m3) G (t eras.) PM 22 erat enim N ergo 
 8. u. ml C 26 dispositione C (si 8. u. m3) 28 potestatem G m2 SB 
 potestate Gml cet . 

 XXXII. Ambr. pars 1, falc. 1. 

 8 
 
 
 luna et stellae, quae factae sunt in potestatem noctis ? etenim E 
 quanto maiorem his gratiam creator donauit, ut aer solito 
 amplius solis claritate resplendeat, dies serenius luceat, noctis 
 inluminentur tenebrae per lunae stellarumque fulgorem, caelum 
 uelut quibusdam floribus coronatum ita ignitis luminaribus 
 micet, ut paradiso putes uernante depictum spirantium rosarum 
 uiuis monilibus renitere, quanto igitur amplius his decoris 
 uidetur esse conlatum, tanto amplius debent; cui enim plus 
 committitur plus debet. et ideo bene a plerisque ornamentum F 
 caeli est nuncupatum, eo quod sit stellarum monile pretiosum. 
 
 atque ut sciamus quia fertilitas terrarum non calori solis 
 ascribitur, sed diuinae indulgentiae deputatur, ait propheta: 
 omnia a te expectant, ut difficultatem cibum in tempore: 
 dante te eis colligent sibi, aperiente te manum 
 tuam uniuersa implebuntur bonitate et infra: emitte 
 spiritum tuum, et creabuntur et renouabis faciem 
 terrae et in euangelio: considerate uolatilia caeli, 
 quia neque serunt neque metunt, et pater uester 
 caelestis pascit illa. non ergo sol aut luna fecunditatis 65 A 
 auctores sunt, sed deus pater per dominum Iesum omnibus 
 liberalitatem fertilitatis inpertit. 
 Pulchre autem exposuit nobis propheta quid sit quod ipse 
 ait quia fecit deus solem in potestatem diei et 
 lunam in potestatem noctis. nam in ipso psalmo centesimo 
 tertio, de quo supra diximus, scripsit: fecit lunam 
 in tempora, sol agnouit occasum suum. cum enim

 4 Bas. 117 C (50 B) 8 Luc. 12, 48 13 Psalm. CIII 27 sq. 
 15 Psalm. CIII 30 17 Matth. 6, 26 23 Psalm. CXXXV 8 sq. 
 25 Psalm. CIII 19 

 2 subito G 3 serenius C serenus VN\' 5 coronatum floribus MS 
 6 pudes CP uenerante M (corr. m2) uenerande S (corr. m2) 7 renidere 
 MS 10 nuncopatum (corr. m2) CG nunccopatum P (nunccop. 
 m2) 14 eis CPaL\'M\'MS et (ex illis) a illis G (illi del. m2 et 8. scr . ei, 
 sed eras.) V (m2 eis) iUiş eis B 15 ubertate N\' 18 nec metnnt M 
 22 ipse C (e ex i m3) 24 nam] nam et N\' 25 luna C (ųf. m3) YM\' 
 26 tempora Cml tempore Cm3 GPY temp ̃ U\' cognouit N\' 
 
 
 dies horas suas complere coeperit, sol debitum sibi agnoscit 
 occasum. est ergo in potestate diei sol et luna in potestate B 
 noctis, quae temporum uicibus oboedire conpellitur et nunc 
 impletur lumine atque uacuatur. licet plerique hunc locum 
 mystice de Christo et ecclesia uideantur accipere, quod agnouit 
 Christus proprii corporis passionem, qui ait: pater, uenit 
 hora: clarifica filium tuum. ut illo occasu suo omnibus 
 donaret uitam aeternam, qui perpetuae mortis urguebantur 
 occasu, et ecclesia tempora sua habeat, persecutionis uidelicet c 
 et pacis. nam uidetur sicut luna deficere, sed non deficit. 
 obumbrari potest, deficere non potest, quae aliquorum quidem 
 in persecutionibus discessione minuitur, ut martyrum confessionibus 
 impleatur et effusi pro Christo sanguinis clarificata 
 uictoriis maius deuotionis et fidei suae toto orbe lumen effundat. 
 namque luna luminis scripto habet, non corporis, quando 
 per uices menstruas deponere uidetur suum lumen, ut mutuetur 
 a sole, quod facile puro aere atque perspicuo, quando D 
 nulla eam obducta nebula caligantem facit, colligi potest. 
 orbis enim integer manet lunae, etsi non similiter totus ut 
 pars eius effulgeat, et qualis uideri solet, cum plenus est 
 luminis, talis est magnitudine, sed per umbram quandam 
 lumine suo uiduatus adparet. et inde cornua eius refulgent, 
 quia corpus eius in orbem diffunditur et uelut deficiente 
 portionis luce insinuatur. 
 Mouere autem potest quod ait: fiant luminaria ad EF inluminationem 
 super terram, quae discernant inter

 6 Ioh. 17, 1 15 Baa. 124 A (52 BC) 25 Gen. 1, 14 Bas. 124 
 B (52 D) 

 2 diei potestate N potestatem ... potestatem G (fort. m2! PB 
 3 obedire C et (corr. m2) G 4 fort . atque 〈nunc〉 5 agnouerit M, 
 fort. recte 7 ocasu C 8 uitam donaret N\'MS 9 et om . II 11 quia 
 3VS 12 in om. N\' 15 non in ras. minoris spatii C 17 perspicuo C 
 (i ex e m3) quando C (o in ras.) 18 eam VM eum cet . 
 22 uiduatus C (u alt . in ras.) 25 fiant M ut fiant cet . 26 discernent 
 C 

 8* 
 
 
 diem ac noctem, quia et scriptura, ubi lumen fecit, dixerat: 
 separauit deus inter lucem et tenebras. et factus 
 est uesper et factum est mane, dies unus. sed consideremus 
 quia aliud est lumen diei, aliud lumen solis et 
 lunae et lumen stellarum, eo quod sol ipse radiis suis fulgorem 
 diurno lumini uideatur adiungere, quod uel ortus diei potest 
 prodere uel occasus. nam ante solem lucet quidem, sed non 
 refulget dies, quia amplius quoque meridiano sole resplendet. 
 quod ostendit propheta dicens: et educet sicut lumen iustitiam 
 tuam et iudicium tuum sicut meridiem. non 
 solum enim lumini, sed etiam meridiano lumini sancti 66 A iustitiam 
 comparauit.