<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns:py="http://codespeak.net/lxml/objectify/pytype" py:pytype="TREE"><text><body><div type="edition" xml:lang="lat" n="urn:cts:latinLit:stoa0022.stoa054.opp-lat1"><div n="4" subtype="book" type="textpart"><div n="34" subtype="section" type="textpart"><p><milestone n="9" unit="altchapter"/> Pulchre, ut arbitror, cessit dies quartus. quomodo igitur <note type="margin"> E </note> <lb/>
            quartum plerique consueuerunt mysteria et inutile putant hoc <lb/>
             numero aliquid ordiri, quo totus noua luce mundus emicuit? <lb n="15"/>
            an sinistris sol coepit auspiciis? et quomodo alii potest bona <lb/>
            signare qui uallium eligere diem mansuetudine nesciuit exortus? aut quomodo <lb/>
            signa eius probant, cuius ortum non probant? quid <note type="margin"> F </note> <lb/>
            etiam de luna dicimus, quae et quarto die coepit et quarta <lb/>
             decima diem signat salutis? an displicet numerus, quo celebratur <lb n="20"/>
            mysterium redemptionis? ideo daemones declinandum <lb/>
            esse persuadent numerum eum, quo eorum destructa nequitia <lb/>
            est. ideo gentiles nihil adoriendum adserunt, quia sciunt tunc

<note type="footnote"> 6 Psalm. LVII 6 7 Exod. 7, 12 Num. 21, 8 loh. 3, 14 9 Act. <lb/>
            13, 11 11 Conat. apost. VI 9 de bell. lad. III 2 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 2 <hi rend="italic">quaaijM\'. inclusi</hi> quasi <hi rend="italic">aJt. om. N</hi> 3 temtaut C 6 incantantium <lb/>
            C (tantium in <hi rend="italic">f&lt;M</hi>. 3 <hi rend="italic">uel</hi> 4 <hi rend="italic">HM)</hi> 7 euacuauit શ\' 8 colubrae n <hi rend="italic">et</hi> (o N. <lb/>
            a) B colubros <hi rend="italic">N\'</hi> et II <hi rend="italic">om. cc&lt;</hi>. 9 eaetatur <hi rend="italic">C\'jP</hi> hebetatur C (h &lt;. M. <lb/>
            m2) hebetatur (eua.tatur F habitator શ, -ur <hi rend="italic">m2,</hi> -M\') in ipi nomine <hi rend="italic">VN</hi> <lb/>
            elimam <hi rend="italic">Brux. Uind</hi>. ilium <hi rend="italic">B</hi> ymnum <hi rend="italic">CP et</hi> (ł i!lQ a. «.) C hymum 5\' <lb/>
            hytnnum <hi rend="italic">c&lt;&lt;</hi>. magum <hi rend="italic">MSB</hi> magnum G (N. ł oagum) <hi rend="italic">cet</hi>. 10 sagae <lb/>
            <hi rend="italic">IIMS</hi> magicae <hi rend="italic">cc&lt;</hi>. 13 ut <hi rend="italic">VN</hi> et ut <hi rend="italic">c&lt;?t</hi>. 14 conaaeuerunt C consuerunt <lb/>
            <hi rend="italic">ce&lt;</hi>. 15 quo C (o ttt <hi rend="italic">ras.)</hi> 16 a sinistris C 17 signare 11 <lb/>
            signa dare <hi rend="italic">N</hi> elegire <hi rend="italic">C (corr. M.?) C (corr. m2)</hi> euQ <hi rend="italic">CGP</hi> <lb/>
            19 quarta VN quinta <hi rend="italic">CGP</hi> 20 diem om. <hi rend="italic">6\'</hi> die <hi rend="italic">CFF</hi> quod <hi rend="italic">CV</hi> <lb/>
            21 redemtionis C </note> <lb/>
             
<pb n="140"/>
            - primum artes suas uacare coepisse et populos gentiles ad <lb/>
            ecclesiam demigrasse. lunam certe quartam, si pura fuerit <lb/>
            neque obtunsis cornibus, dare reliquis diebus usque ad <lb/>
            exactum mensem indicium serenitatis existimant. nolunt ergo <lb/>
            7<note type="margin">9 A </note> <lb/>
            isdem exordiis incohare, quibus serenitas incohatur. sed iam<lb n="5"/>
            cauendum, ne nobis in sermone dies quartus occidat; cadunt <lb/>
            enim umbrae maiores de montibus, infirmitati minuitur, umbra <lb/>
            cumulatur. 
</p></div></div><div n="5" subtype="book" type="textpart"><div n="1" subtype="section" type="textpart"><ab><title type="sub">DIES QVINTVS. </title></ab><p><milestone n="1" unit="altchapter"/><lb/><milestone n="7" unit="sermo"/><lb/>
            colla diuersis terra germinibus uirebat omnis, caelum <note type="margin"> B </note> quoque sole et luna geminis uultus sui luminibus stellarumque <lb n="10"/>
            insignitum decore fulgebat. supererat elementum <note type="margin"> c </note> <lb/>
            tertium, mare scilicet, ut et ipsi gratia corruptio diuino <lb/>
            munere proueniret. aetherio etenim spiritu omnes terrarum . <lb/>
            fetus aluntur, terra quoque semina resoluens uniuersa uiuificat <lb/>
            et maxime tunc primum uerbo dei iussa uiridescere accinctus <lb n="15"/>
            suae munere pullulabat: uacabat aqua et a diuinae <lb/>
            operationis feriata beneficio uidebatur. habet adhuc creator <lb/>
            quod illi conferat, quo munia terrarum possit aequare; <lb/>
            seruabat ei, ut et ipsa proprium sibi et speciale aliquid <note type="margin"> D </note> <lb n="20"/>
            praerogatiuae conlati sibi muneris uindicaret. uiuificauit prius

<note type="footnote"> 2 Uerg. Georg. I 432—435 7 Uerg. Ecl. I 83 10 Bas. 148 <lb/>
            A-C (62 DE) 14 Uerg. Aen. VI 726 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 3 obtenais C obtunsis <hi rend="italic">C</hi> (n <hi rend="italic">eras.)</hi> obtusis <hi rend="italic">MSB</hi> 5 hisdem 3f <hi rend="italic">et S</hi> <lb/>
            (h s. <hi rend="italic">M. m2) cet</hi>. incoare C inquoare C m1 inchoare <hi rend="italic">G m2 cet</hi>. incoatur <lb/>
            C incoare <hi rend="italic">G m1</hi> (incoatnr m2) inchoatur Mt. 7 lumen emendatum <lb/>
            minuitur (emendatum minuitur <hi rend="italic">in ras. MtM. spa&lt;tt) C</hi> 8 <hi rend="italic">post</hi> cumulatur <lb/>
            <hi rend="italic">add</hi>. emendatum C, in quo <hi rend="italic">eras., CP</hi> EXPŁ DIES QUAR- <lb/>
            TUS. INCIPIT DIES QUINTUS <hi rend="italic">CGN et (in quo post</hi> QUARTUS <hi rend="italic">add. <lb/>
             atr. rMaro</hi> XXXVIII) P EXPL. DIES QUARTUS EX LIBRO BEATI <lb/>
            ABROSM EXAMER QUINTO DE EODEM DIE r EXPLICIT LIBER <lb/>
            QUARTUS <hi rend="italic">Brux</hi>. 12 superat C 14 proueniret munere <hi rend="italic">N</hi> aethereo <lb/>
            B etenim II enim <hi rend="italic">N</hi> omnia <hi rend="italic">CPF et (corr. m2) C</hi> 16 uiridiscere <lb/>
            <hi rend="italic">F et (i tert. corr</hi>. in e) <hi rend="italic">CG</hi> 17 ad II (d <hi rend="italic">d.el. C\'&lt;?)</hi> 20 rpseruabat <lb/>
            2V sibi a. <hi rend="italic">M. m2 JB, (om. N\'</hi> </note> <lb/>
             
<pb n="141"/>
            terra, sed ea quae spirantem animam non habebant: aqua <lb/>
            iubetur ea producere quae uiuentis animae uigorem dignitatemque <lb/>
            praeferrent et sensum tuendae salutis et fugiendae  <lb/>
            mortis acciperent. 
</p></div><div n="2" subtype="section" type="textpart"><p>dixit itaque deus: producant aquae <lb/>
            reptilia animarum uiuentium secundum genus et <lb n="5"/>
            uolatilia uolantia secundum firmamentum caeli. <note type="margin"> E </note> <lb/>
            uenit mandatum et subito aqua iussos fundebatur in partus; <lb/>
            generare fluuii, uiuificare lacus, mare ipsum coepit diuersa . <lb/>
            reptilium genera parturire et secundum genus effundere quodcumque <lb/>
            formauerat. non exigui gurgites, non caenosae paludes <lb n="10"/>
            uacabant, quin omnia datam sibi creandi adsumerent potestatem. <lb/>
            pisces exilibant de flumine, delphines praeludebant <lb/>
            in fluctibus, castris saxis, iudicasset adhaerebant nox, <lb/>
            adolescebant echini. uae mihi! ante hominem coepit <note type="margin"> F </note> inlecebra, <lb/>
             nostrae mater luxuriae, ante hominem deliciae. prior ergo <lb n="15"/>
            hominum temptatio quam creatura. sed nihil natura deliquit: <lb/>
            alimenta dedit, non uitia praescripsit. haec communia dedit, <lb/>
            ne uobis aliqua uelut propria uindicares. tibi suos fructus <lb/>
            terra producit, tibi scaros et habes et omnes fetus <lb/>
             suos generant aquae: et his non contentus interdicta tibi <lb n="20"/>
            alimenta gustasti. ad inuidiam tuam omnia. congeruntur, ut <lb/>
            praeuaricatio tuae auiditatis oneretur. <note type="margin"> 80 A </note>

<note type="footnote"> 4Gen.l,20 </note>

<note rend="script" type="footnote"> 1 terrae II (s <hi rend="italic">eras, G)</hi> 2 uiuentes <hi rend="italic">3f et (eorr. M,2)</hi> Gશશ\'\' uiaentis C <lb/>
            3 praeferent C praeferunt P praefert <hi rend="italic">V</hi> 10 cenosae <hi rend="italic">CG</hi> 12 delfini G <lb/>
            delfnea <hi rend="italic">cet</hi>. 13 conchae <hi rend="italic">m2</hi> Cશ conca (s. chae <hi rend="italic">m2)</hi> S\' concaue <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            profundi 9t (-is <hi rend="italic">m2) M\'</hi> 14 aduliscebant 3t (-escebant m2) <hi rend="italic">M\'</hi> ecini <lb/>
            <hi rend="italic">CGF (hi corr. m2)</hi> etchiniશ <hi rend="italic">(c&lt;MT. m2) M\'</hi> aechini <hi rend="italic">B</hi> (aec 8. «. m2) <lb/>
            aechinis S <hi rend="italic">post</hi> inlecebra <hi rend="italic">add</hi>. abundantia copiarum <hi rend="italic">MS Diu.,</hi> i. e. <lb/>
            abundantia copiarum <hi rend="italic">Brux</hi>. 16 temtatio <hi rend="italic">C et (corr. m2) C</hi> creatura <lb/>
            scripsi natura libri natura M\' creatura ce&lt;. 17 perscripeit II <hi rend="italic">(cotT</hi>. <lb/>
            m2 <hi rend="italic">CC)</hi> 19 eacaros શ<hi rend="italic">M\'</hi> ascaroa <hi rend="italic">Trec</hi>. acipenseres S acipensheres <hi rend="italic">B</hi> <lb/>
            accipenseres <hi rend="italic">C</hi> m3 <hi rend="italic">P m2 Jf</hi> accipiens heres <hi rend="italic">Cf m1 C F</hi> accipiens eris NM\' <lb/>
            accipiens∗es શ\'<hi rend="italic">(r eras.)</hi> 20 suos OMt. II contemtus C contemptus G <lb/>
            <hi rend="italic">(corr. m2)</hi> P contentos Y (v &amp;. o alt.) 22 honoretur II <hi rend="italic">(corr</hi>. m2 <hi rend="italic">G)</hi> <lb/>
            boneretur jB (h <hi rend="italic">exp.) શ\'</hi> </note>
</p><pb n="142"/></div><div n="3" subtype="section" type="textpart"><p rend="script"> Sed neque quam multae species et nomina sint possumus <note type="margin"> B </note> <lb/>
            enarrare, quae omnia in momento diuinae praeceptionis animata <lb/>
            sunt. simul coibat forma corporis et operabatur anima, uitalis <lb/>
            etiam uigor aliquid uirtutis. repleta erat terra germinibus, <lb/>
            mare inpletum animantibus. ibi insensibilia pullulant, hic sensibilia<lb n="5"/>
            uersantur. in terris quoque aquae suas sibi uindicant <lb/>
            portiones. lambunt terram pisces aquarum et ex ea sibi praedam <lb/>
            requirunt, culices quoque et tibi circa genitales <lb/>
            strepunt paludes; et ipsae audierunt domini mandatum dicentis: <note type="margin"> c </note> <lb/>
            producant aquae reptilia animarum uiuentium. 
</p></div><div n="4" subtype="section" type="textpart"><p><lb n="10"/>
            scimus reptilia. dici genera serpentium eo quod super <lb/>
            terram repant, sed multo magis omne quod natat reptandi <lb/>
            habet uel speciem uel tibi. nam etsi in profundum quaeque <lb/>
            demerserint aquam uideantur incidere, tamen cum supra <lb/>
            innatant, repunt toto corpore, quod trahunt super quaedam <lb n="15"/>
            dorsa aquarum. unde et Dauid dixit: hoc mare magnum <lb/>
            et uirtutum; illic reptilia, quorum non est <note type="margin"> D </note> numerus. <lb/>
            quin etiam cum pleraque pedes habeant et ambulandi <lb/>
            usum eo quod sint amphibia, quae uel in aquis uel in terris <lb/>
            uiuant, ut sunt phocae, crocodilli, equi tribuit, quos hippopotamos<lb n="20"/>
            uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen <lb/>
            cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec

<note type="footnote"> 16 Psalm. ellI 25 18 Bas. 148 D (63 B) </note>

<note rend="script" type="footnote"> 1 multa G <hi rend="italic">(corf. m2) V</hi> sunt <hi rend="italic">GVશM\'B</hi> sint K\' (int 8. M. w&lt;8) <lb/>
            2 in MB, <hi rend="italic">OHt. cet</hi>. 4 aliquid <hi rend="italic">C m3 BnM:. Carn</hi>. aliquis (s a. M. <hi rend="italic">m2) GB</hi> <lb/>
            aliqui <hi rend="italic">C&lt;?B</hi> m1 <hi rend="italic">ce&lt;</hi>. aliquae <hi rend="italic">Uind</hi>. reliquae o&lt;x erat IIMS et &lt;. «. શ\'\' <lb/>
            est <hi rend="italic">NM\'J3</hi> 6 pullulant CGP pullulabant <hi rend="italic">S</hi> (ba <hi rend="italic">o-oa.) cet</hi>. 6 nersabantur <lb/>
            <hi rend="italic">B</hi> aqua... uindicat <hi rend="italic">N</hi> 8 ranuDcnlae IIB ranunculi <hi rend="italic">C</hi> m2 <lb/>
            <hi rend="italic">cet</hi>. genitalia <hi rend="italic">G</hi> (-ea <hi rend="italic">m2)</hi> 9 ipsa <hi rend="italic">G Wj! P</hi> ipsi <hi rend="italic">G</hi> m2 <hi rend="italic">et</hi> (i <hi rend="italic">alt</hi>. e.B <lb/>
            e) M 11 serpentum શ\'\'MS 13 in <hi rend="italic">OM</hi>. n quaeque IIJS qui se શ\'\' <lb/>
            quae se <hi rend="italic">cet</hi>. 14 aqua <hi rend="italic">C (cotT</hi>. m3) <hi rend="italic">&lt;?F</hi> incidere <hi rend="italic">IIN\'B</hi> findere <hi rend="italic">M</hi> <lb/>
            fundere S 15 quo trahuntur <hi rend="italic">B</hi> 16 dixit M ait <hi rend="italic">N</hi> 19 amfibia N <lb/>
            anfibia <hi rend="italic">CGP</hi> anfibilia <hi rend="italic">r</hi> quae શ<hi rend="italic">M\'MS</hi> et quae DB, <hi rend="italic">om</hi>. N\' 20 c!. <lb/>
            uent C focae libri crocodilli <hi rend="italic">C</hi> m1 <hi rend="italic">Pશ\'MS</hi> crocodili C coTCodrHU <lb/>
            <hi rend="italic">C m3 C corr</hi>. m1 શM\'B <hi rend="italic">et</hi> શm2 <hi rend="italic">in mg. et</hi> (r <hi rend="italic">alt</hi>. a. <hi rend="italic">M.) F</hi> ippopotamoB <lb/>
            <hi rend="italic">libri</hi> 21 hi <hi rend="italic">GM\' MS</hi> hii શ\'\' (hi <hi rend="italic">in r&lt;M.) cet</hi>. </note> <lb/>
             
<pb n="143"/>
            uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo <lb/>
            ad reptandum, siquidem et nauis acta remis labitur et aquas <lb/>
            sulcat canna. 
</p></div></div></div></body></text></TEI>