sint inquit 
 etiam in dies, ut non faciant dies, sed ut in eis habeant 
 principatum, ut ortum diei uberiore sol inluminet gratia, 
 ut per totum diem designandi eius habeant, potestatem cursus 
 sui munere. sic accipiunt nonnulli quod ait propheta: 
 solem in potestatem diei, lunam et stellas in 
 potestatem noctis, <cum)- circumferant lumen. in annos 
 quoque ordinati sunt illa et luna: luna per tricenos dies 74 A 
 duodenis uicibus suum cursum illa consummat annum 
 secundum Hebraeos aliquibus diebus adiectis, secundum 
 Romanos bissexto semel intra quadriennium unius diei adiectione 
 celebrato. solstitialis quoque annus est, cum sol eipleto expleto 
 per omnia signa circuitu in id, unde principium cursus sui 
 sumpsit, intellegibiles; annua enim fertur ei totius spatii esse perfunctio. 
 10 Baa. 137 AB (58 BC) 15 Psalm. CXXXV 8 sq. 17 Isid. de 
 cat. rer. 19, 2 

 1 ad uero CGPU\' aduerso UM\' at uero (in mg. m2 aduerao) B aeptentrinione 
 0 aeptentnong G (6 fa: e m2) N\' 2 septentrinionem C 
 3 post tergum NjB soli F (i er<M.) Zf<S\' 6ol cet. 10 noxa B noxia C 
 (i Mp. m2) 9t (i m2 in faa.) 12 hortum CP 16 cum addidi circamferant 
 (n s . u. m2) CF, (ant a. M. m2) M circumferunt N\'S post 
 circumferaQt odd . enim N (eras. JB) 17 luna aj<. om . 11 trecentoa 
 F tncentoB (t o/t . eras.) S 18 conficiens N sufficiens n perficiens 
 Iaid . 19 aiectis C adiectis (d s. M.) GPV 20 quadriennium aenpM 
 quinquennium C (n alt . s. M. m2) M< in quadriennio IBid . 21 solistitialis 
 CC-P (hi i pro eras.) JVM 23 sumsit C annuae C 

 9* 
 
 
 Fecit ergo deus haec duo luminaria magna — possumus B 
 accipere non tam aliorum comparatione magna quam suo c 
 munere, ut est caelum magnum et mare magnum; nam et 
 magnus sol, qui conplet orbem terrarum suo calore uel luna 
 suo lumine nec solum terras, sed etiam aerem hunc et mare 
 caelique faciem —, quae in quacumque parte fuerint caeli 
 dilexit omnia et aeque spectantur a cunctis, ut ea tamquam 
 suis tantum regionibus inmorari et sibi tantum adesse 
 atque lucere singuli populi credant, cum similiter luceant 
 uniuersis, ut nemo his propiorem alium quam ipse est D 
 arbitretur. exemplum magnitudinis eorum euidens. quod 
 omnibus hominibus orbis lunae idem uidetur. nam etsi interdum 
 augeatur lumen eius atque minuatur, tamen eadem 
 nocte qualis mihi adparet talis et omnibus. nam si longe 
 positis minor uideretur, propius constitutis maior refulgeret, 
 proderet angustiarum et exiguitatis indicium. etenim reliqua 
 alia longe positi minora arbitramur, propius contuentes 
 maiora sibi. quo magis finitimus fueris, eo tibi eius rei E 
 quam ipsum magnitudo cumulatur. solis radius nulli propior, 
 nulli longinquior est; similiter et lunae globus aequalis est 
 omnibus. similis sol et Indis et Brittanis eodem momento uidetur, 
 cum oritur, nec cum mergitur in occasum, minor adparet 
 orientalibus quam occidentalibus nec occidentalibus, cum oritur, 
 inferior quam orientalibus aestimatur. quantum distat inquit 
 oriens ab occidente! haec inuicem sibi distant, sed sol F 

 1 Bas. 137 CD (58 DE, 59 A) 19 Bas. 140 A (59 B) Isid. de 
 nat.rer.16.1 24PsaIm.CH12 

 1 ergo deus duo haec N ergo haec deus duo C(?P deus ergo duo 
 (oMt. haec) V 3 et mare magnum OM. C 4 sol. C 7 aeque N1 
 haec quae MS eaque njB 9 laceri C luceant N luceat J! 10 propiorem 
 VMSB propriorem શ\' alt . eras.) cet 15 refulgeret et m 
 17 positi C (i pro ex t) 21 sol* C brittania Gશ M Isid . brittanue 
 C m1 britannua V brittannis C m2 PB et (t pr . s. M.) M britannis SL? 
 22 mergitur 11 mergit B mj uergit B M<8 ce< . 23 orientalibus B in mg. 
 m2 Diu. Uind., om. cet . 25 ab occasu Isid . 
 
 
 a nullo distat. 
 nulli praesentior, nulli remotior est. neque 
 te moueat quod tamquam cubitalis tibi orbis uidetur solis, 
 cum oritur, sed considera quantum intersit spatii inter 
 solem et terras, quod aspectus nostri infirmitas sine magno 
 sui non potest transire dispendio. caligat aspectus noster: 
 numquid sol caligat aut luna.? angustus noster obtutus: 
 numquid ideo angustiora efficit quae uidentur? species 
 minuitur, non magnitudo detrahitur. neque enim infirmitatem 75 A 
 nostrae passionis passioni luminarium debemus ascribere. 
 mentitur noster aspectus; noli ergo fidele eius aestimare 
 indicium iudicium , sed caelestium minor spectaculi figura, non sui 
 forma. de summo uertice montium si subiectum oculis tuis 
 campum spectare desideres atque illic armenta pascentia, nonne 
 formicarum similia corpora iudicabis? si mare spectes e specula 
 aliqua scriptum, nonne tibi nauium maximae inter caeruleos 
 fluctus uela candentia refulgentes uelut columbarum uolantium B 
 speciem eminus ponto uidentur obtexere? quid ipsae insulae, 
 quae mare scriptum, terrarum arua diffundunt, quam angusto 
 aestimantur fine concludi, quemadmodum rotunda apparent de 
 asperis, spissa. de raris! has ergo infirmitates uisus tui pende, 
 et eorum quae astruimus fidem ex te ipso arbiter iustus 
 arcesses. 
 sed uis magnitudinem solis non solum oculo mentis, c 
 sed etiam corporis aestimare ? considera. quanti stellarum globi 
 axem caeli uideantur intexere et innumeris insignire luminibus, 
 non queunt tamen tenebras noctis et caeli nubila detergere. 
 simul ut sol ortus sui signa praemiserit, omnes stellarum 
 ignes sub unius luminaris fulgore uanescunt, aperitur aer

 2 Baa. 140 B-D (59 B-E) Isid. de nat. rer. 16, 2; cf. Cic. 
 Acad. n 82 de fin. I 20 22 Baa. 141 AB (60 AB). 

 8 infirmitatem GB infirmitate C (-ti m3) PV inSrmitatis cet . 9 pa.ssionis 
 IIB passiones cet . 10 eius VN eos CGP 11 sed C ai (s. m2 
 fit) Brux . sit cet. 13 desideras S 14 expectes 11 e M Brux. 
 Carn., om. cet. 16 uolitantium N 17 ponto II posito N ISdiSfundunt] 
 diffidunt શ\'diffidunt ed. Rom . 20 perpende શM\'B 22 arcesses MS 
 arcessia 11 accersi N1 accerais B si uis a 24 insignise C\' 25 non. C 
 26 praemiserat C 27 uaniscunt (corr. m2) CGP 
 
 
 caelique facies purpurascenti rubore perfunditur. adhuc spirans 
 exordium et iam momentaria celeritate pleni luminis micat 
 splendor et surgentis solis praeuia aura dulcis aspirat. dic D 
 mihi quaeso, nisi magnus esset orbis, quomodo magnum 
 posset orbem inluminare terrarum? quid autem de tanto 
 loquar temperamento et moderamine conditoris, qui eam 
 mensuram salubribus solis deriuata, ut neque uapor eius 
 igneus. ut uidetur, terrarum uenas rerumque species infusus 
 exureret neque iterum per tanta mundi spatia refrigeratus 
 nullum teiris terris semen caloris inoleret, sed ieiunam atque 
 inopem fructum derelinquens ad nullam fertilitatis gratiam E 
 uaporaret ?