quam multa sunt 
 autem quae doceant naturalem duritiam posse diligentiae 
 studio temperari, quibus affert cultus ruralis exemplum. 
 nam plerumque cito florent mala granata et fructum

 3 Bas. 112 B (47 BC) 10 Bas. 112 BC (47 CD) 

 1 repraesentatur N\'MS 3 fico N\' 6 temtati CP et (m2 temptante) 
 G 7 terra CPV gnari %\'SB ignari 91 (i pr . 8. u.) MIll 
 haud ignari M (haud 8. u . m2) non ignari (non 8 . u. m2) liber bybl. 
 can. 8. Ambros. Mediol . 9 seseruare C et (se exp.) P 11 refulgere CP 
 et (1 eras.) G fugere M et (re in mg. m2) S 12 sunt VNi 13 aquisitas 
 CP adquisitus G (d s. u. m2) uehementior C (0 ex u) 15 uel II 
 uelut N qua Π UB commota CGP 17 possit eius esse MSB 
 19 illius C (u in ras. mai. spatii) 21 tuam CP dissoluetur C 
 (e in ras.) dissoluitur 91 22 gratia MS 
 
 
 adferre non possunt, nisi congruis peritorum remediis E excolantur, 
 plerumque sucus uanescit interior et fons foris species 
 eius pulchra praetenditur. quae non inmerito conparatur 
 ecclesiae, ut habes in Canticis ad ecclesiam dictum: ut 
 cortex mali Punici genae tuae et infra: si floruerit 
 uitis, floruerint mala granata. ecclesia enim bonum 
 fidei fulgorem confessionisque praetendit tot martyrum sanguine 
 speciosa et quod est amplius Christi cruore dotata, simul 
 plurimos intra se fructus usu istius pomi sub. una munitione 
 conseruans et uirtutum multa negotia conplecteos conplectens ; sapiens F 
 enim spiritu celat negotia. amygdalis quoque hoc genere 
 medicari feruntur agricolae, ut ei amaris dulces fructus fiant, 
 ut terebrent eius radicem arboris et in medium inserant 
 surculum eius arboris, quam Graeci πεύϰην , nos piceam dicimus, 
 quo facto suci amaritudo deponitur. ergo si agricultura 
 conuertit stirpium qualitates, nonne studia doctrinae et disciplinae 
 adtentio mitigare possunt quaslibet aegritudines 56 A passionum 
 ? nemo ergo positus uel in adulescentiae uel intemperantiae 
 lubrico de sui conuersione desperet. ligna plerumque 
 in meliores uertuntur usus: non possunt hominum corda 
 mutari ? docuimus non solum inter diuersi generis arbores esse 
 fructum diuersitates, sed plerumque in eadem specie arborum 
 conpugnare sibi fructus. alia enim species masculorum, alia 
 femineorum fructuum, sicut de dactulis supra iam diximus.

 4 Cant. 4, 3 5 Cant. 7, 12 10 Pronerb. 11, 13 11 Bas. 
 109 CD, 112 A (46 E, 47 A) 

 2 uaniscit C et (corr. m2) GP 3 inmereto C 4 ut alt. G m2 N\' 
 et G ml cet . 5 floruerit CPW et (er eras.) G fluerit V (corr. m2) 
 floruit %M\'B et (si om.) MS 6 floruerint scripsi floruerunt libri 
 7 martirum CMB 8 donata (t 8. n m2) G 9 usus C (8 alt. eras.) 
 10 negotia multa N 11$tenim MS in spiritu II amygdalis B 
 amigdalis cet . 12 fiant fructus Uind . 13 medio II 14 quem II 
 (quam G m2) Π Є ΘΙΚ ЄN S (m2 in mg . Π Є ΟΥΚΕΝ ) peucen IIB peuchen 
 N\' peticen M 18 aduliscentiae CP et ( corr. m2) G 20 et non 
 G m2 N\' 22 fructum CGP fructuum cet . diuersitatis Π UM\' 24 dactylis 
 CN\'S dactilis cet . supra iam scripsi ut supra iam II supra N 

 7* 
 
 
 quis autem possit conprehendere uarietatem, speciem B gratiamque 
 pomorum, singulorum quoque utilitatem fructuum sucorumque 
 proprietatem, quae cuique rei apta uideantur, quemadmodum 
 aegris uisceribus hominum amariora poma medicentur 
 et inflationem asperitatemque interiorem temperent, quemadmodum 
 rursus umorum aspera pomorum dulcibus temperentur ? 
 denique ea medicina antiquior, quae herbis curare consueuit 
 et sucis, nec ulla firmior sanitas quam quae lege C adprehenditur 
 alimentis. unde secundum naturam docemur quia sola 
 nobis esca medicina est. herbis certe ulcera aperta clauduntur, 
 herbis curantur interna ideoque medicorum est opus herbarum 
 potestates noscere; hinc enim medendi usus inoleuit. 
 Sed ut ad simplicia poma reuocemus stilum, alia sunt P 
 quae quocuntur sole, alia quae et testis et corticibus clausa 
 conplentur. mala et pyra, casus quoque genera omnia nuda 
 obiecta sunt soli, nucis autem et nucleae, nuculei quoque 
 fructus et testa opertus et cortice alitur tamen et ipse calore 
 solis et quantum pineae densitate nuculeus absconditur, tantum E 
 solis calore nutritur. quanta deinde domini prouidentia est, ut 
 ubi mollior fructus, ibi folii crassitudo ualidius tegimentum 
 tuendo deferat pomo, quod uidemus in fructu ficulneae. 
 delicatiora itaque ualidioribus munienda sunt, ut et ipse 
 dominus per Hieremiam docet dicens: sicut ficus istas 
 bonas recognosam translatos Iuda, quos emisi

 13 Bas. 112 CD (47 D; 19 Bas. 112 D (47 DE) 23 Hier. 24. 5 

 1 posset CP et (corr. m2) G uarietatem C (e alt. tn ras.) 6 uinorum 
 U\'MS humorum 91 (h 8. M.) cet . aspera pomorum om. CP asperitates 
 G s. u. m2 (in quo sucis m2 8. u. post dulcibus) asperitates pomorum 
 V 10 aperte C 14 quocuntnr CP et ml G cocuntur G m2 
 9iM\' coquuntur cet . et testis et II testis et N\' testis aut MSB 
 16 nuculei CM et (u alt. eras.) S nuchlei P (h eras.) nuclei cet . 
 17 aliter II (-tur G m2) 18 post solis add . atque nutritur N, qui om. 
 mox tantam... nutritur (tanto ... nutritur in mg. m2 B) quanta MSB 
 nuculeus CGM et (u alt. eras.) S nuclius P nucleus eel . 19 pronidentia 
 est Henricus ScJienkl prouidentiae CP prouidentie G (-ia m2) 
 prouidentia cet . 20 molior C mollior (1 pr. s. fl.) GP 
 
 
 de loco isto in terram Chaldaeorum in bona, et 
 confirmabo oculos meos super illos in bona. tamquam 
 delicatos enim uelut quodam misericordiae suae ualidiori F 
 saepsit tegmine, ne teneri fructus maturius interirent. denique 
 de ipsis etiam in posterioribus dicit: delicati mei ambulauerunt 
 uias asperas, quibus infra ait: constantes 
 estote, filii, et proclamate ad dominum. hoc enim solum 
 aduersum omnes procellas atque iniurias inuiolabile tegimen, 
 inpenetrabile munimentum est. ubi ergo teneri fructus ibi 
 crassiora tegmina et munimenta foliorum; contra autem ubi 
 fructus ualidiores ibi teneriora folia, ut malus arbor docet. 57 A 
 pomum enim ualidius non multo indiget protectionis auxilio; 
 nam ipsa protectionis crassioris umbra pomo nocere plus 
 posset. 
 denique doceat nos pampinus naturae gratiam et diuinae 
 sapientiae interna mysteria. uidemus enim ita scissum atque 
 diuisum, ut trium foliorum speciem uideatur ostendere; ita 
 pars media distincta est, ut nisi inferioribus haereret, separata 
 spectantibus uideretur. ea autem ratio uidetur seruata naturae, B 
 ut et solem facilius admittat et umbram obtexat. denique 
 procerius media pars eius extenditur et in ipsa summitate 
 tenuatur, ut plus pulcritudinis quam tegumenti praeferat. 
 etenim brabii speciem uidetur effingere significans quod uua 
 inter pendentes ceteros fructus habeat principatum, cui tacito 
 quodam iudicio naturae, sed euidenti indicio innascitur species

 5 Baruch 4, 26 6 Baruch 4, 27 14 Bas. 112 D (47 E) 

 1 caldeorum II 3 ualidiore B 4 saepsit MS repsit CP et ml G 
 sepsit G m2 cet . tenere CP et (-ri m2) G 7 clamate V Carn . 
 dum II dfii N, fort. recte 8 homines CP et icarr . omnes) G 
 tegimen CP tecmen V tegmen cet . 10 grassiora CGPMS grossiora V 
 filiorum C et (corr. m2) G 12 post multo s. u. m2 add . tegmine G 
 auxilio ... protectionis om. CG, add. in mg. inf. m2 P, cf. p. 102 u . 6 
 14 gratia CP 15 uidimus CP et (corr. m2) G 16 specie CP et 
 (-8 m2) G 21 pulcritudinis CGS pulchritudinem N\' pulchritudinis cet . 
 tegimenti MSB tegumentum N\' 22 brabii 91\' bra∗∗∗ 8 (brachii m2) 
 brauii C (i alt. eras.) cet . 23 tacito C (to in ras.) 
 
 
 et praerogatiua uictoriae. secum igitur habet brabium suum, 
 quo et munimen sibi praebetur aduersum iniurias uel aeris C 
 pariter imbriumque uiolentiam et inpedimentum non adfertur 
 ad recipiendum solis calorem, quo tepefacta alitur coloratur 
 augetur. ficulneae quoque folium aeque prope ut pampinus 
 quadrifida rescinditur diuisione, quod eo clarius uidetur 
 quo maius est folium, sane non ita ut pampinus uel ora 
 omni uel summitate crispanti. sicut enim in ficulneae folio 
 crassitudo ualidior ita in pampino species elegantior. D crassitudo 
 igitur folii proficit ad tempestatis iniuriam repellendam, 
 interscissio ad fructus gratiam uaporandam. denique hoc genus 
 pomi grandinem non cito, maturitatem cito sentit, quia et 
 latere uidetur aduersus iniurias et patere ad gratiam.