stagna, quae non miscentur fluctibus, ut Larius et Benacus, Albanus quoque aliique plures: quomodo una congregatio aquarum? sed quemadmodum dicitur quia fecit deus duo E luminaria, id est solem et lunam, cum sint utique et stellarum lumina, ita et una congregatio dicitur, cum sint plurimae; neque enim adnumerantur quae non conferuntur.

\'Sed, ut uidetur, quoniam de mari loquebar, aliquantum F exundauimus: ad propositum reuertamur et consideremus quid sit quod ait dominus: congregetur aqua in unam congregationem et appareat arida et non dixit (terra). quod praeclare positum quis non aduertat? terra enim potest et luto esse permixta, aquis madida, cuius species superfusis 4 Bas. 85 B (86 A) 8 Bas. 85 D, 88 A (86 CD) 21 Bas. 88 C (87 A) 4 uerrere N\'MS 5 poat inausum add. ditum C (ortum ut uidetur ex t ditum) intentatum C intemp??tatum (es exp. m2) G 6 brittanias GN\' britannias FN et ml M (brittannias m2) frementi G m2 N 7 pabulis II 8 colligat C (i ex e) 9 tyberiadi IIB lacuique (om. qui) 0 10 portubusque MS partibusque cet. 11 augusti m2 ex agusti GP agusti CU\' 13 misceantur N\'MS lairus CP et (corr. m2) G benacus MS et m2 CG buenagus C ml uenacus Gml cet. 19 uideatur N\' loquebar C (e ex i m3) loquebamur N\'B aiiquantulfl il\' (ld ex m m2) 20 consideremus C (e alt. ex i m2) 21 una congregatione SCM\' congregationem unam V 22 dixerit N aquis non appareat. arida autem non solum ad genus, sed etiam ad speciem terrarum refertur, ut sit utilis sicca habilis 40 A et apta culturis. simul prospectum est, ne uideatur sole magis quam dei praecepto esse siccata, quia arida facta est, antequam sol crearetur. unde et Dauid discernens mare et terram ait de domino deo: quoniam ipsius est mare, et ipse fecit illud, et aridam manus eius fundauerunt. arida enim expressio naturae est, terra appellatio quaedam simplex negotii, quae in se habeat proprietatem. sicut enim animal generis significatio est, cui inest proprium aliquid et excellens, B rationabile autem proprium est hominis, ita et terra potest communiter dici uel scatens aquis uel deserta et inuia et sine aqua. ergo et illi quae scatet aquis inest ut habeat ariditatem; remota enim aqua incipit esse arida, sicut habeahabes scriptum: posuit flumina in deserto et exitus aquarum in sitim, hoc est: de terra aquosa aridam fecit.

habet ergo terra propriam qualitatem suam, sicut et singula elementa habent; nam et aer umidam qualitatem et aqua C frigidam et ignis calidam. et hoc est principale proprium elementis singulis, quod ratione colligimus. conprehendere autem sensibiliter et corporaliter si quiescentibus, uelut conexa et composita repperimus, ut sit terra arida et frigida, aqua frigida et umida, aer calidus et umidus, ignis calidus et siccus. et sic sibi per has iugales qualitates singula miscentur elementa. 6 Psalm. LXXXXnil 5 7 Baa. 89 A (37 CD) 15 Psalm. CVI 33 17 Bas. 89 B-D, 92 A (37 E, 38 A-C) h 1 arida C (i in raa. m3) 2 siccabilis C (h m3) siccabilis G (m2 flicca abilis) PVB S cultoribus C cultoris G (corr. m2) P 7 aridft <7 (4 ex a mJ) 9 que C m3 qug G m2 qui CG ml 14 ariditatS C (ê ex e m3) 15 desertum G mii YB 18 nmidam G ml CP humidam tt\' (h eatp.) G m2 cet. 19 principale et C (et 8. u. m2) 20 collegimus C (corr. m2) 21 conexe om. et II (conexe*, teras. C) 23 nmida GWM\' hnmida 21 (h 8. w. m2, cet. umidus$1 \'M humidus 91 (h 8. u. m2) cet. nam terra cum sit aridae et frigidae qualitatis, conectitur aquae per cognationem qualitatis frigidae et per aquam aeri, D quia umidus est aer. ergo aqua tamquam brachiis quibusdam duobus frigoris et umoris altero terram altero aerem uidetur amplecti, frigido terram, aerem umido. aer quoque medius inter duo conpugnantia per naturam, hoc est inter aquam et ignem utrumque illud elementum conciliat sibi, quia et aquis umore et igni calore coniungitur. ignis quoque cum sit calidus et siccus natura, calore aeri adnectitur, siccitate autem E m communionem terrae ac societatem refunditur, atque ita sibi per hunc circuitum et chorum quendam concordiae societatisque conueniunt. unde et graece στοιχεία dicuntur quae latine elementa dicimus, quod sibi conueniant et concinant.

huc autem progressi sumus, quia scriptura ait quod deus uocauentuocauerit terram aridam, hoc est quia quod principale eius est nuncupauit proprietate naturae. naturalis enim proprietas F siccitas est raptura; haec ei praerogatiua seruata est. principalis ergo siccitas. subest etiam ut sit frigida, sed non praeferuntur secunda primis. ut autem umida sit, aquarum id adfinitate sortitur. ergo illud suum, istud alienum: suum, quod arida, alienum, quod umida. auctor itaque naturae quod primo donauit hoc tenuit, quia istud ex natura, illud ex causa. ex principalibus igitur, non ex accidentibus terrae debuit proprietas definiri, ut secundum praerogatiuam qualitatis eius informaretur nostra cognitio. 14 Gen. 1, 10 20 Bas. 92 A (38 BC) 1 aridae et frigidae lIIS arida et frigide (e alt. m3 in ras.) C aride (om. et frigidae) V arida (arida* (?) et frigida cet. aequalitatis C (ae eras.) PU\'M\'B aequalitate G (-te ex tis m2) et m2 21 (-ti ml) 3 umidus U\'M humidus cet. aqua C (a pr. 8. u., & ex a m3) 4 rigoris CGPMS amoris N\' humoris cet. 5 umido %\'M\'M humido cet. 6 natura C 7 elementium C (i eras.) 8 umore U\'M humore cet. calore C (a ex 0 m2) 11 horum II 12 CTOIXIA nMSB CTOIXA cet. 16 est om. N\'B 17 t\'errae G m2 P 19 umida 9FM humida cet. id om. N 20 istud G m2 N sicud C sicut G ml PV 21 umida U\'M\' humida cet. auctor itaque MS auctoritatequae CM\' auctoritateque GPVU auctoritasque U\' auctor ita$eque B 24 definire C (corr. m3)

Et uidit deus quia bonum.

non praeterimus quia aliqui 41AB nec in Hebraeo putant esse nec in ceteris interpretationibus quia congregata est aqua in collectiones suas et apparuit arida. et uocauit deus aridam terram et collectiones aquarum uocauit maria. cum enim dixerit deus quia factum est sic, satis esse putant uocem operatoris ad celebratae operationis indicium. sed quia in aliis quoque creaturis habet et definitionem praeceptionis et repetitum operationis uel indicium uel effectum, ideo nos non putamus absurdum id quod perhibetur additum, etiamsi c ceteris interpretibus uel ueritas doceatur subpetere uel auctoritas; multa enim non otiose a septuaginta uiris Hebraicae lectioni addita et adiuncta comperimus. uidit ergo deus quia bonum mare.