ceterum nisi uis statuti caelestis 
 inhiberet, quid obstaret quin per plana Aegypti, quae maxime 
 humilioribus iacens uallibus campestris adseritur, mare rubrum 
 Aegyptio pelago misceretur ? denique docent hoc qui uoluerunt 
 haec duo sibi maria conectere atque in se transfundere, 
 Sesostris Aegyptius, qui antiquior fuit, et Darius Medus, qui 
 maioris contuitu potentiae in effectum uoluit adducere quod 
 ab indigena fuerat ante temptatum. quae res indicio est quod F 
 superius est mare Indicum, in quo mare rubrum, quam aequor 
 Aegyptium, quod inferius alluit. et fortasse ne latius se mare 
 effunderet de superioribus ad inferiora praecipitans, ideo 
 molimina sua rex uterque reuocauit. 
 Quaero nunc cum dixerit: colligatur aqua in 38 A congregationem 
 unam, quomodo diffusas per lacus paludes stagna B 
 25 aquas et superfusas uallibus et campis omnibusque planioribus

 1 Bas. 84 AB (35 B) 3 Uerg. Aen. I 105 5 Hier. 5, 22 10 Uerg. 
 Aen. I 161 11 Bas. 84 C (85 C) 23 Gen. 1, 9 Baa. 84 D, 85 A 
 (35 DE) 

 1 conterentur C (en ex corr. m3) conteretur V ipse (corr. m3) C 
 (corr. m2) P 3 praeruptis C (v s, i tn3) insurgant G m2 UM\'B 
 4 repaculis C et (corr. m2) GP 8 sabulonis G m2 puluerem (m 
 del.) CGP 12 inhiberet (t add. m2) CP (t in ras. m2) G 14 misceri*«r 
 C m1 (misceretur m3) uoluerint II (-runt Pm2) 19 aequore 
 C et (e exp.) P 20 alluit G m2 adluit N\'MS affluit G m1 cet . 23 congregatione 
 Tina II (congregationem unam G m2) collectione una N\' collectionem 
 undm AfSB 24 diffusa CGP 25 superfusas C (s ult. eras.) 

 5* 
 
 
 locis currentes fontibus atque fluminibus una potuerit recipere 
 collectio, aut quomodo una collectio, cum hodieque diuersa 
 sint maria? nam et oceanum mare dicimus et T)Trrenum et 
 Hadriaticum et Indicum et Aegyptium et Pontum et Propontidem 
 et Ellespontum et Euxinum Aegaeum Ionicum Atlanticum; 
 plerique etiam Creticum et septentrionale Caspium c 
 adpellant mare. unde consideremus scripturae uerba, quae 
 librato sunt trutinata examine. colligatur inquit aqua in 
 collectionem unam. una aquarum iugisque et continua congregatio 
 est, sed diuersi sinus maris, ut quidam de scriptoribus 
 forensibus ait. namque Pontus maris nostri sinus amplissimus 
 meritoque in diuersis locis diuersa sunt nomina, quia uocabula 
 aquis ex regionum uocabulis adhaeserunt, una autem D congregatio 
 aquarum, eo quod iugis unda atque continua ab indico 
 mari usque ad Gaditani oram litoris et inde in mare rubrum 
 extremum circumfuso orbem terrarum includit oceano; interius 
 quoque Tyrreno Hadrias, Hadriae cetera maria miscentur 
 nominibus distincta, non fluctibus. unde pulchre habes quia 
 deus congregationes aquarum uocauit maria. ita et una 
 est generalis collectio, quae dicitur mare, et multae collectiones, 
 quae maria pro regionibus nuncupantur. sicut enim multae E 
 terrae ut Africa Hispania Thracia Macedonia praecanent Aegyptus 
 Gallia atque Italia pro regionum appellantur uocabulis et una 
 est terra, ita multa dicuntur pro locorum appellationibus

 3 Bas. 88 AB (36 E 37 A) 10 Cic. Tim.. cf. Plat. Tim. p. 24 sq. 
 13 Bas. 85 BC (35 E 36 AB) 19 Gen. 1, 10 

 4 hadriaticum N (h exp. %MB) adriaticum II pontium (8. 1\' ponticum) 
 Brux . 5 ellespontum liMB hellespontum cet . atlanticum P 
 m2 in mg. et (at in ras.) M athianticum Crnl PM\' athlianticum V 
 athlanticum Cm3 cet . 18 regione P et (corr. m3) C (tn2) G lo mare C 
 gaditani oram (horam G m2 [in quo gadithani] MS) G vi2 N\'MS 
 gadethanorum C (gadith. m3) P et m1 G gaditanorum B litora m2 
 CP 16 extremum circumfuso scripsi extremo circumfusa Brux . extremo 
 circumfusum m2 GWL extrema circumfuso G% m1 cet . orbem VN\' et 
 m2 GP orbe cet . 17 adrias adriae II 22 hispania (hi 8. u.) m3 (\' 
 m2 GP tracia CN\'B tratia GPV machedonia CViiM\'B 
 
 
 maria et unum est mare, sicut ait propheta dicens: tui sunt 
 caeli et tua est terra; orbem terrarum et plenitudinem 
 eius tu fundasti. aquilonem et mare tu 
 creasti. et ad Iob ipse dominus ait: conclusi autem 
 mare portis. 
 
 Nunc quia de una collectione diximus, illud occurrit, utrum, F 
 cum per omnem fere terram et super terram fuerint aquae 
 diffusae per uallestria agrorum, concaua montium planitiemque 
 camporum, modo aequoris fusa congregatio una potuerit omnes 
 illas aquas recipere atque exinanire terras, quae ante fuso per 
 uniuersum flumine stagnabantur. praecanent si ita operta erant 
 omnia — non enim diceret \'uisa est terra\\ nisi retectam uellet 39 A 
 locis omnibus demonstrare —, si diluuium Noe tempore abscondit 
 et montes, quando aquarum iam et super caelos et 
 infra firmamentum fuerat facta discretio: quanto magis dubitaii dubitari 
 non potest etiam montium uertices illa superfusione latuisse ? 
 quo igitur illa omnis aquarum redundantia deriuata est? quae 
 receptacula eam tam continua atque conexa absorbere potuerunt? 
 de quo multus nobis potest sermo subpetere. 
 primum B 
 quia potuit creator omnium et ipsarum terrarum spatia 
 diffundere, quod aliqui ante nos confirmantes propria posuerunt 
 sententia. ego quid facere potuerit non praetermitto: 
 quid fecerit, quod aperte scripturarum auctoritate non didici, 
 quasi secretum praetereo, ne forte etiam hinc alias sibi quaestiones 
 requirant. adsero tamen secundum scripturas quia 
 potuit locorum humilia et camporum aperta diffundere, sicut 
 ipse ait: ego ante te ambulabo et montes planos C 

 1 Psalm. LXXXVIII 12 sq. 4 Iob 38, 8 13 Gen. 7, 20 
 27 Esai. 45, 2 

 3 tu fundasti om . II 7 aquae diffusae C diffusae aquae (atque G) 
 GPVMSB diffusa quae 91M\' diffusa eaque M\' 9 effusa M congregatione 
 IIWB (ne del. GB) congregationem UM\' 11 erunt C (corr. m3) 
 13 diluuium m3 C m2 CN diluui (diluuii S) et MS diluuii Caw. ml cet . 
 15 dubitari GPVWS et m2 B dubitare B ml cet . 21 diffundere C 
 (e pr. ex i m3) 22 et p. 70, 1 facere C (e pr. ex i m3) 23 auctoritatem 
 (m del.) CP dedici C (corr. m3) 24 praeterio C (corr. m3) 
 
 
 faciam. potuit etiam ipsa aquarum uis profundiora ea facere 
 quae insederat tanto fluctuum motu tantoque aestu concitatioris 
 elementi, qui cotidie ima pelagi torquere et harenas 
 uertere soleat de profundo. quis deinde sciat in quantum se 
 illud magnum et inausum nauigantibus atque intemptatum 
 nautis fundat mare, quod Brittannias frequenti includit aequore 
 atque in ulteriora et ipsis fabulis inaccessa secreta se porrigit. 
 quis deinde non colligat quantum Lucrino et Auerno in Italia, D 
 Tiberiadi quoque in Palaestina et ei lacui, qui inter Palaestinam 
 et Aegyptum Arabiae deserta praetendit, portibusque 
 diuersis Augusti atque Traiani ceterisque per uniuersum orbem infusum addiderit mare? sed sunt etiam non confusi lacus et