quae dicimus probabiliter ac simplici mente et sedulo ingenio pensare dignemini, non secundum philosophiae traditiones et D inanem seductionem suasoriae ueri similia colligentes, sed secundum regulam ueritatis, quae oraculis diuini sermonis exprimitur et contemplatione tantae maiestatis fidelium pectoribus infunditur, quia scriptum est: confirma me in uerbis tuis: narrauerunt mihi iniusti exercitationes, sed non sicut lex tua, domine. omnia praecepta tua ueritas. non ergo secundum elementorum naturas, sed secundum Christum, qui omnia quae uoluit fecit abundans plenitudine diuinitatis suae, 5 Bas. 52 C (22 A) 14 Coloss. 2, 8 18 Psalm. CXVIII 28 et 85 sq. 22 Colos3. 2, 9 1 substantia C (corr. m3) P acciperit C et (corr. vi2) GP 2 tempore A (e alt. in ras.) possiderit A (corr. m 4) C (corr. m3) 3 operator (op ex ur m1) C 4 possit A (corr. m4) PN\'MS operari (i tn2 in ras.) A 6 conferendus (s ex m m2 ?) A 8 atque (t ex d m4) A 9 substantiam (m del. m2) A 10 prodeat (t in ras.) A 11 secund.m (a eras., u 8. ras. m2) A scribtorum (ra 8. ru m2, del. et corr. scribturam m4) A scripturãrum B scriptorem (m2 scripturam) S scriptorum G (m2 scripturam; scriptoris m ueritatem G in mg. m3 et Cant.) 12 ut eras. C 18 tente (m m2) A 14 non (n pr. 8. u. in ras. m2) A philusofiae A traditionis C 15 suasori. (ultima littera euanida, e m2) A suasori? V suasuci CP et ml G suasurę Diu. suasoria G m2 cet. uirisimilia C et (corr. m2) 31 17 in uerbo fide[lium] desinit A 22 plenitudinem C (m eras.) consideremus quae facta sunt et naturae possibilitatem E interrogemus. neque enim cum in euangelio leprosum curaret, caecis uisum refunderet, populus qui aderat et spectabat illa medicinae ordinem recognouit, sed potestatem domini miratus dedit, ut scriptum est, deo laudem. neque secundum numeros Aegyptiorum et concursus siderum et mensuras elementorum extendit manum suam Moyses, ut diuideretur mare rubrum, sed diuinae imperio potestatis obtemperans. unde et F ipse ait: dextera manus tua, domine, glorificata est in uirtute, dextera manus tua, domine, confregit inimicos. illo igitur, sancta plebs, eleua mentem tuam et totum animum tuum eo confer. non sic deus uidet quemadmodum homo. deus in corde, homo in facie. nec sic igitur homo uidet quemadmodum deus. audis quia deus uidit et laudauit. noli igitur tuis oculis aestimare quae facta sunt opinionibusque colligere, farciuntur quae deus uidit et probauit ea tu retractanda non putes.

Et dixit deus: fiat firmamentum inter medium 24 A aquae et sit discernens inter aquam. et factum est sic. audi uerba dei: fiat dicit. iubentis est, non aestimantis, imperat naturae, non possibilitati obtemperat, non mensuras B colligit, non pondus examinat. uoluntas eius mensura rerum est, sermo eius finis est operis. \'fiat\' inquit \'fauorum inter mediam aquam\'. firmum est omne quod statuit deus. et satis pulchre praemisit ferunt firmamentum\\ antequam subiceret \'inter mediam aquam>, ut tu prius crederes firmamentum ex praecepto dei factum quam de aquarum proflua 2 Matth. 8, 2; 9, 30 (20, 34 Marc. 8, 25; 10, 52 Luc. 18, 43 Ioh. 9, 7) 5 Luc. 18, 43 9 Exod. 15, 6 18 Gen. 1, 6 et 7 Bas. 53 C (22 E) 2 leprosos B; cf. Luc. 17, 12 3 et expectabat II 6 et alt. om. N 7 mosea C 12 confer in ras. C 17 ea tu N (ea tractanda VI\') creator IIB 18 inter medium aquae II inter meilium aquarum 91M\' in medio aquarum B inter mediam aquam WMS 19 aquam et aquam G m2 N\' Cant. 24 et 26 inter medium aquarum G m2 Cant. qualitate dubitares. si naturam elementorum consideres, quomodo C inter aquas solidatum est firmamentum? illae profluunt, illud constringitur: illae currunt, hoc manet. et sit inquit discernens inter aquam. sed aqua confundere, non discernere solet. quomodo iubet quod scit secundum elementorum rationem esse contrarium? sed cum sermo eius ortus naturae sit, iure usurpat dare legem naturae qui originem dedit.

sed prius consideremus quid sit firmamentum, utrum ipsum D sit quod in superioribus caelum appellauit an aliud et si duo caeli an plures. nam sunt qui unum caelum esse dicant nec alterius caeli faciendi, dum esset una flantibus, ut ipsi aiunt, potuisse subpetere substantiam, quoniam cum omnis superiori caelo esset expensa, nihil reliqui fuit quod ad aedificationem secundi caeli tertiiue proficeret. alii uero innumeros caelos et mundos esse adserunt, quos inrident sui — non enim nobiscum illis maior quam cum suis pugna est — E qui geometricis numeris et necessitatibus conteuduntcontendunt probare quod aliud caelum esse non possit nec pati naturam, ut aut secundum aut tertium sit, nec operatoris uirtutem idoneam, ut multos caelos faceret. et quis non hanc eorum artificem facundiam inrideat, qui cum ex una atque eadem causa plura eiusdem generis ab hominibus fieri posse non abnuant, de creatore omnium dubitent, utrum plures caelos facere potuerit, de quo scriptum est: dominus autem caelos fecit et alibi: F omnia quaecumque uoluitnoluit fecit. quid enim difficile ei 8 Bas. 56 CD 123 E, 24 A) Isid. de nat. rer. 13, 1 14 Bas. 57 AR (24 AB) Cic. Acad. II 55 24 Psalm. LXXXXV 5 25 Psalm. CXIII 11 (3 b) 4 et aquam post aquam add. in mg. G m2 5 quod sic C (scit m3) G (aict m2) P quod sit V 6 hortus CP et th exp.) G 7 origenem C 8 ipsud C (corr. m3) P ipsūd G (corr. m2) 11 dum II cum N esset NATAE CPV et (m2 una ilen) G ipti C (ti in spatio uacuo m. ant.) P ipsi (si in ras. m2) G 12 adiunt C (a in spatio nacuo m. ant.) P aiunt G (ai in ras. m2) U\' (i ex g) audent V omni C omnia (s m2) G 14 tertii uero II (ro eras. C, del. m2 G) 18 uti M (i eras.) S 24 deus autem noster G cui uelle fecisse est? fluitat igitur illis inpossibilitatis ratio, cum de deo disputant, cui uere dicitur quia inpossibile nihil tibi est.

itaque nos non solum secundum, sed tertium caelum esse negare non possumus, cum apostolus raptum se ad tertium caelum scriptorum suorum testificatione confirmet. Dauid etiam caelos caelorum in illo landantiumlaudantium deum constituit choro. quem imitantes philosophi quinque stellarum et solis et lunae globorum consonum motum introduxerunt, quorum orbibus uel potius globis conexa memorant omnia. quos sibi 25 A innexos et uelut insertos uersanuersari retro et contrario ceteris motu ferri arbitrantur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus efficiat, ut omnem supergrediatur musici carminis suauitatem.

huius rei fidem si requiras atque expetas B sensu nobis et auditu probari, haesitant. formica si uera. foret, quomodo tanto motu orbium concrepante, cum ille caelestis orbis, cui adfixos ferunt stellarum cursus, qui sine intermissione uoluuntur, concitatiorem habeat conuersionem atque acutum sonum excitet, hic autem lunaris grauissimum, non audiretur a nobis, cum leuiora audire soleamus? fidem ergo eius disputationis si testimonio nostro et auditus munere exigamus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum C audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis 2 Marc. 14, 36 3 Bas. 57 B (24 BC) Isid. de nat. rer. 13, 1 4 II Cor. 12, 2 6 Psalm. CXXXXVIU 4 7 Bas. 57 B (24 C) 8 Cic. de rep. VI 17 sq. 22 Bas. 57 C (24 D) 24 Cic. de rep. VI 19 2 nero G (uere m2) 8 tibi nihil N sed II sed etiam N et m2 G 4 apostulus C et (corr. m1) P 6 dm II dum N, fort. recte 7 fllosofi CGP fllosophi V quinque II VII B septem cet. 16 expectas C (c eras.) V et (m2 expectes) G expextas P 17 haesitant C (h postea add.) aesitant GPV fore..nt 91 (re eras.) forent U\'M\' 19 fori. quae 20 habeant CP et (n exp.) G actuum II (acutum G m2 in mg.) 24 aebetiorem CP et (a eras.) V hebetiorem (h s, u. m2) G concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantur. sed facile his ipsa respondet ueritas. nam qui tonitrua audimus nubium conlisione generata tantorum D orbium conuersiones, qui maiore utique sicut motu ferri aestimantur, ita uehementiores sonitus excitarent, non audiremus? addunt praeterea ideo sonum hunc non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quodam humanae ad caelestes sonos mentis excessu. sed ea quae sunt E aliena ab studio nostro et a diuinae lectionis serie his qui foris sunt relinquamus: -nos inhaereamus scripturarum caelestium magisterio.