Tunc lesus ductus est in desertum a spiritu, ut 4,1 
 temtaretur a diabolo. conuenit recordari quemadmodum 
 de paradiso in desertum Adam primus eiectus sit, ut aduertas 
 quemadmodum de desel\'to ad paradisum Adam secundus reuerterit. 
 uidete enim quemadmodum suis nodis praeiudicia resoluantur 
 et suis diuina beneficia uestigiis reformentur. ex terra B 
 uirgine Adam, Christus ex uirgine, ille ad imaginem dei factus. 
 hic imago dei, ille omnibus inrationabilibus animalibus, hic 
 omnibus animantibus antelatus - per mulierem stultitia, per 
 uirginem sapientia, mors per arborem, uita per crucem - ille 
 spiritalium nudus arboris se texit exuuiis, hic saecularium 
 nudus corporis non desiderauit exuuias. in deserto Adam, in 
 deserto Christus; sciebat enim ubi posset inuenire damnatum, c 
 quem ad paradisum resoluto errore reuocaret. sed quoniam 
 saecularibus indutus exuuiis redire non poterat nec paradisi

 1 II Cor. 8, 9, Rom. 12, 15, I Cor. 4, 11 3 Matth. 25, 36, lob. 
 11, 85 4 Matth. 26, 20, lob. 4, 7, Matth. 4, 2 6 Gen. 2, 9 10 Gen. 
 3. 23 sq., I Cor. 15, 45 14 Gen. 2, 7 15 Gen. 1, 27 16 II Cor. 4, 4, 
 Gen. 1, 28 17 Gen. 3, 6 19 Gen. 3, 7 

 1 eat Αχ , om. cet . 4 operatur X samaritanis FO et (t a m2 8. 
 is) V 5 esurit (e et t in ras.) P cibum X praeuaricationem aGX 
 (m del. V) per praeuaricationem Εγ T gustauerit (a 8. i m3) P 6 ieiunium 
 F et (-0 m3) 0 ieiunio (v 8. o) V nostro] non X 7 emolumento 
 (o alt. ex um) P 10 a] ab PBCGLX 11 de] in X (m2 d. 
 a K, m2 8. de V) deserto aX (v 8. 0 m2 αΟπ V) 12 de 8. u. m3 0, 
 m2 π , om. FV 18 uide PX, om. L etenim Å praeiudicia (i ult . 
 a. u.) P resoluuntor PL soluantur X 17 antelatus ante hic transponunt 
 X 19 arboreis αΒΧ 20 nudus∗∗∗∗ A 23 nec ad (ad 
 eras.) P 
 
 
 incola potest esse nisi nudus a culpa, exuit ueterem hominem, 
 nouum induit, ut, quia solui non queunt diuina decreta. persona 
 magis quam sententia mutaretur. sed quia in paradiso sine 
 duce iter amisit acceptum, quemadmodum de deserto sine 
 duce iter repetere posset amissum, ubi temtationes plurimae. 
 nisus ad uirtutem difficilis, lapsus facilis ad errorem, cum D 
 eadem sit uirtutis natura quae nemorum, ut si adhuc exigua 
 de terrenis ad superna se subrigunt, dum teneris aetas adolescit 
 frondibus, saeui ueneno dentis obnoxia facile aut succidi 
 possit aut uri, si uero alta se radice fundauerit et ramorum 
 sublimitate sustulerit, frustra iam uel ferarum morsibus uel 
 lacertis agrestium uel diuersorum flatuum procellis arbos 
 robusta temtetur. 
 
 Quem igitur adponeret ducem contra tot inlecebras saeculi, E 
 contra tot uersutias diaboli, cum sciret nobis primo contra 
 carnem et sanguinem, deinde contra potestates, contra 
 rectores mundi tenebrarum harum, aduersus spiritalia 
 nequitiae quae sunt in caelestibus esse luctamen? 
 angelum adponeret? et ipse lapsus est; legiones 
 angelorum uix singulis profuerunt. seraphin dirigeret? et ipse 
 descendit in terris in medium populi inmunda labia habentis 
 et unius tantum prophetae adposito labia carbone mundauit. F 
 alius dux requirendus fuit, quem sequeremur omnes. quis 
 tantus esset dux, qui prodesset omnibus, nisi ille qui supra 
 omnes est? quis me supra mundum constitueret nisi qui maior 
 est mundo? quis tantus esset dux, qui posset masculum et

 1 Coloss. 3, 9 sqq. 15 Ephes. 6, 11. 12 19 Matth.26, 53; cf. 
 Reg. IIII 6, 17 sq. 21 Esai. 6, 6 sq. 24 loh. 3, 31 

 2 ut] et χ secreta G; deinde add. placuit d ὸ ut χ 6 et lapsus 
 PL 8 etas 8. u. A adolescet Εγ T 9 facilia ut (m3 facile aut) P 
 12 arbos A (o incertum; an arbus?) B (o ex n) a ΕγΤ arbus G arbusta 
 X arbor PCL 13 rubusta A 15 uersutiae (s a. e alt. m3) P 20 sillgulis 
 (is 8. u.) P seraphim FX derigeret A dilegeret X (e pr. ex 
 i 0, dirigeret m.1 0, m2 a, in mg . m2 V) ipse T ipsum cet, 21 terris 
 AX terrae cet . 22 apposita A et (0 8. a alt.) i 26 possit X 
 
 
 feminam, Iudaeum et Graecum, barbarum et Scytham, seruum 
 et liberum uno regere ductu nisi solus qui est omnia et in omnibus 
 Christus? multi enim laquei quacumque progredimÚr: laquei 
 in corpore, laquei in lege, laquei in pinnis templorum, in 1337A crepidinibus 
 parietum tenduntur a diabolo, laquei in philosophis, 
 laquei in cupiditatibus - oculus enim meretricis laqueus est 
 peccatoris -, laqueus in pecunia, laqueus in religione. laqueus 
 in studio castitatis. exiguis enim momentis mens inclinatur 
 humana et hue atque illuc pro uersutia suadentis frequenter 
 inpellitur. uidet aliquem diabolus religiosum uirum, deo uenerabiliter 
 deferentem et quod sacrosanctum est aestimantem, 
 nullius capacem iniuriae: in ipsa eum religione. subplantat, ut B 
 faciat non credere quod dei filius uere hanc nostram susceperit 
 carnem, hoc nostrum corpus, hanc nostrorum membrorum 
 fragilitatem, cum utique passio corporis fuerit, diuinitas exsors 
 iniuriae manserit. ita de religione fit culpa; omnis enim 
 qui negat Iesum \'Christum in carne uenisse de deo 
 non est. uidet integrum et inlibatum castimoniae uirum: suadet 
 ut nuptias damnet, quo eiciatur ab ecclesia et studio. castitatis 
 a casto corpore separetur. audiuit alius quia unus deus. i 
 ex quo omnia, adorat atque ueneratur: insidiatur ei diabolus, 
 claudit aures ne audiat quia unus dominus, per quem 
 omnia; ita nimia pietate inpium esse conpellit, ut dum patrem 
 a filio separat, patrem filiumque confundat et personam unam 
 putet esse, non potestatem. itaque dum mensuram fidei nescit, 
 perfidiae incurrit aerumnam.

 1 Coloss. 3, 11 3 Sir. 9, 13 (20) 4 Luc. 4, 9 6 cf. de Cain et Abel I 4, 
 14, Prouerb. 7, 21 16 I loh. 4, 3 18 I Tim. 4, 3 20 et 22 I Cor. 8, 6 

 1 et barbarum X 2 et (alt.) A in 8. ras. 2 litt. m3 P . 6 est AX, 
 om. cet . 7 peccatori FOV peccatoribus C 9 pro uersutia d (deinde 
 5 lilt. eras.. . tis) B (pro eras.) aCXz per uersutias PL inpellitur 
 frequenter PL 10 relegiosom P 11 est om. PL 12 capacê (ê ex 
 et m2) P subplantat ABT supplantat cet . 13 ausciperit (e ex i pr . 
 m3) P susciperet X 14 membrorum nostrorum B 17 non est ex 
 dõ a 18 uidit FY et (-et m3) PO et s. u. m3 A inlibatae 
 Erasmus 22 dns ex dš A, da C χ 
 
 
 Quomodo igitur hos laqueos euitabimus, ut possimus et D 
 nos dicere: anima nostra sicut passer erepta est de 
 laqueo uenantium; laqueus contritus est, et nos 
 liberati sumuś? non dicit: (ego contriui laqueum\', non ausus 
 est hoc dicere Dauid, sed: adiutorium nostrum in nomine 
 domini, ut ostenderet unde laqueus solueretur, ut prophetaret 
 quod uenturus esset in hanc uitam qui contereret laqueum 
 fraude diaboli praeparatum.