Refert autem aduertere quod et in agro pleno messis reperta manipulos, sicut scriptum est, colligens et socrui fructus reseruans et non post iuuenem abiit, sed uirum perfectum secuta est, unde et meruit audire: quia mulier uirtutis 1326A es tu uel: quia bene fecisti misericordiam tuam nonissimam plus quam primam; nouissima enim misericordia ecclesiae congregatae praestat priori. quod breuius hic dicimus, quia plenius in libris digessimus quos de fide scripsi. adpropinquauit autem qui longe erat, quia elongauit qui proximus erat, et calciamentum proximi muliere adquisiuit accepta. mos enim erat ut qui proximus erat, si nollet accipere in coniugium propinquam suam, calciamentum suum solueret et B alii cederet. in quo non mediocre mysterium, eo quod is qui 7 Ruth 4, 18 et 17; cr. 4, 10 8 Deut. 25, 5; cf. Marc. 12, 19, Luc. 20, 28 10 Ruth 2, 17 12 Ruth 2, 10 13 Ruth 3, 10 sq. 17 cr. de fide III 5 20 Ruth 4, 7, Deut. 25, 9 1 deos meos y dum meum 0; verba et redire ad deum meum a li- brario profecta esse suspicati sunt Maurini; ego uerba ad deum meum inclusi 3 et ante deus om. X 5 in om. X bethlehem T bethleem (h 8. u.) r bethlem αG hanc 8. u. P 7 boos P m1 0 booz P m3 cet. legem moysi X 13 sequuta FOV uirtus αG 14 est (t etas.; om. tu) P uel] et X 16 congregatae (e alt. 8. u. m3) P ante quod add. et non mediocre mysterium est a et 8. u. m2 C; cf. u. 22 dicimus] conphendi Xx 17 digessi G 19 erat extra u. P mulierem AX (-ri m2 n) mulier PL adquisiuit (i pro ex e m2) P acceptam A V 22 mediocrem A his (h era.s.) P alienigenam in typo sumsit euangelizandi accepit facultatem.

1 1 denique in typo has fuisse nuptias testatur benedictio seniorum dicentium: det dominus mulierem quae intret in domum tuam sicut Rachel et sicut Liam, quae aedificauerunt domum Israhel, et facere uirtutem in Ephratha, et sit nomen in Bethleem. et fiat domus tua sicut domus c Phares, quem peperit Thamar Iudae, de semine tuo det dominus tibi ea hac puella. et accepit Boos Ruth et facta est ei in matrimonium et peperit Obed, patrem Iessae, auum Dauid. recte igitur sanctus Matthaeus per euangelium gentes ad ecclesiam uocaturus auctorem ipsum dominum gentiliciae congregationis alienigenarum generationem secundum carnem adsumsisse memorauit, ut iam tunc esset indicium quod illa generatio ederet gentium uocatorem, quem sequeremur omnes ex alienigenis congregati relinquentes paterna D et dicentes ei qui nos ad domini cultum uocaret, uerbi gratia Paulo aut cuicumque episcopo: populus tuus populus meus, deus tuus deus meus. ergo Ruth, sicut Lia et Rachel, oblita populum et domum patris sui soluens uinculum 3 Ruth 4, 11—13 9 Ruth 4, 14 et 17 17 Ruth I, 16 19 Ps. 44, 11 1 accepta facultate (in mg. m3 ace...., cetera euanida) A 3 dl ΑΧχ intret P (a 8. e m3) ALX (a 8. e V) intrat αCy intrauit (om. in ante domum) B 4 rachel (c s. u.) A liam PCV lia cet. aedificauerunt utraeque X 5 in] et X (in m2 FY)\' ephrata A efratha P ephratha L efrata BG effrata ΕΥΤ eufratha aC eufrata X 6 bethleem P (o tert. 8. u. m3) B (em in ras.) C Εϒ X betleem L bethlem Αα bethlehem T bethel G 7 phares aCx fares eet. 8 et det LX tibi dus ET dns semen LX (semen 8. u. m2 r.) puella semen G post et Fas. Â boos APG booz eet. 9 obed PL oboet G (o alt. s. u.) obet T obebh a obeth cet. 10 iesse B iease cet. 11 dm BX 12 gentiliciae BGX gentilicBe aX (-iae corr. E) gentium licitae A gentilis PL alienigenarum congregationem X (em ex om V) 15 paternam X (s. patri. F) paternRm domum X et (domum 8. u. m2) V 16 ad dl X 17 ante Paulo add. laboranti Εϒ T; laboranti om. Paulo aut G episcoporum ΕϒΤ 18 et dg tuus ΒΧχ, recte puto et ds meus P 19 populum suum ed. Rom., recte puto uinclum i legis ingressa est in ecclesiam.

soluit autem calciamentum qui non accipit ecclesiam. et Moysi dicitur: solue calciamentum pedum tuorum, ne ipse sponsus ecclesiae crederetur. solus E ille non soluit qui uerus est sponsus. et ideo dicit. Iohannes : cuius non sum dignus soluere corrigiam calciamenti eius. ergo et hic typus est et aedificauit domum Israhel.

Quam uero conmemoratio eius dominicae prosapiae fuerit inserenda declarat mysterii altioris expressio, qua prophetatum est ex genere eius in Ephratha Christum esse generandum, cum dicitur: det tibi dominus facere uirtutem in Ephratha, F et sit nomen in Bethleem. quae est enim uirtus nisi quae per Christum gentium populos congregauit? quod autem nomen nisi illud quod Bethleem patria domini secundum carnem nascentis est facta? unde per prophetiam dictum est: et tu, Bethleem Iuda, non es minima inter principes Iuda; ex te enim exiet princeps qui regat populum meum lsrahel. 1327 A uidemus igitur mulierum\' conmemorationi historiam mores mysterium conuenire.

neque tamen abnuo, cum Thamar et Ruth defendo, peccatores quoque inter maiores dominici generis conputatos, quorum conmemorationem sanctus Lucas declinare 2 Exod. 3, 5 5 Luc. 3. 16 9 sqq. Euseb. Quaest. euang. 242, 21 sqq. 10 Ruth 4, 11 14 Matth. 2, 6; cf. Mich. 5, 2 2 accepit P (i s. e m3) X (i s. e 0) y 4 iohannis A 6 et aedificauit A (in mg. m3 al. quod aedificaret domum isrl), eo quod aedificaret χ srahel A 8 inserendarii A 9 ephrata A efratha PC errata BGL etrrata ErT effreta a eufrata X 10 ephrata A efrathn. PC efretha a efrata BGL effrata EjT eufrata X 11 nomen eius X bethleem P (e tert. 8. U. m3) BCEjX bethlem Ãa betblehem T bethel G est om. a 12 populus A 13 bethleem P (e tert. a. W. m3) αΒCΕϒΧ bethlem A bethlehem T bethel G 14 inde X prophetiam F (i exp.) 15 bethleem P (e tere. 8. U. rn3) aBCEjX bethlem dG bethlehem T iudae A (8. ae est ras.) ex iudeae F (iuda m2) PBO iadaeae at et (ae pr. eras.) V non eris I 16 princeps] dux X (in mg. m2 princeps F) meum om. PL israhel (i eras.) A 17 moribus X 18 mysterio 1J et (o ex um m2) F 20 commemorationem (m ult. add. m3) A desiderans alium quendam successionum ordinem tenuit neque Achab neque Iechoniam neque postremo Uri uxorem nominandos putauit, ut inmaculatam sacerdotalis generis seriem B declararet. sed ut illi consilii sui ratio subsistit ita etiam sancti Matthaei consilium a rationis iustitia non abhorret. nam cum euangelizaret dominum secundum carnem esse generatum, qui omnium peccata susciperet, subiectum iniuriis, subditum passioni, ne huius quidem putauit exsortem adserendum esse pietatis, ut maculatae quoque originis non recusaret iniuriam, simul ne puderet ecclesiam de peccatoribus congregari, cum dominus de peccatoribus nasceretur. postremo c ut beneficium redemtionis etiam a suis maioribus inchoaret, ne quis putaret originis maculam inpedimento posse esse uirtuti nec se insolens de sui generis nobilitate iactaret neue parentum crimina uerecundior erubesceret, cui obumbrandae originis facultas daretur flore uirtutis.