Docuit itaque nos ecclesia in Canticis canticorum quod iste 
 paries domino nostro Iesu Christo obstare non potuit nec ei 
 qui secutus est Christum dicens: uox fratris mei; ecce 
 hic uenit saliens super montes, transiliens supercolles. 
 similis frater meus capreae uel innulo ceruorum in 
 montibus Bethel. ecce hic retro post parietem nostrum, 
 prospiciens per fenestras, prospiciens per retia. 
 respondit frater meus et dixit mihi: surge, ueni, F proxima 
 mea, speciosa mea, columba mea, quoniam ecce 
 hiems transiuit, pluuia abiit. discessit sibi. flores 
 uisi sunt in terra, tempus secandi aduenit, uox turturis 
 audita est. lores apostoli, tempus messis fructus est 
 Christi, uox turturis uox ecclesiae. iure igitur dei filius posteaquam 
 terrenos homines nec ad superna gradientes et corporalibus 
 inspexit angustiis coartatos - non erat enim qui faceret 
 bonum, non erat usque ad unum - descendere in terras 
 ipse dignatus est, ut parietem illum legis, hoc est molem 
 quandam et superstitionem intellectus corporalis auferret. quae 
 quasi premeret et obumbraret corda populorum. melior igitur 1324 A 
 maceria quam paries. denique non bonus panes dealbatus, 
 quod non otiose dictum est principi sacerdotum eo quod 
 medii parietis inpedimenta seruabat, quem dominus Iesus 
 abstulit quasi duram militiam, quo clariorem obseruantiam 
 religionis infunderet, ut iam non unum Iudaeorum genus quasi 
 corporali quodam praescripto legis inclusum, sed omnes gentes 
 ad dei cultum per euangelium uocarentur. duo igitur gemini B 

 3 Cant. 2,8—12 15 Ps. 13, 3 21 Act. 23, 2 sq. 

 2 nec a. U. m3 P, om. aBCL uel Xx 3 sequutus FOV 4 et 
 transiliens E Υ T 5 caprene X et in u. ult. m3 P, om. cet . uel Px. 
 uelut cef . innulo P m1 B hinnulo LX hinulo P m3 C innulus a 
 inulo X 7 nostram X (-um corr. O π V) 8 prospiciena pr. ante post 
 transponunt X 10 transibit (v a. b) m3 P, m2 G (in quo om . ecce) 
 discussit P (e 8. Ų m3) L 13 xps a 14 gradientes (te s. U. m.1) P 
 et om. X 16 terram X 21 principia P (s eras.) GL 12 media 
 PL 23 quod X (d eras . π , expo V) qua (o 8. a m2; G 24 infunderet 
 (t a. U . m3) P non iam BCX genus iudaeorum X 
 
 
 duae geminae uitae, duae geminae sunt militiae, ita ut prior 
 melior sit sequente. et ideo quod est melius reformatum est. 
 quis autem neget euangelium praestare legi? bona tamen lex, 
 si supra litteram mentem erigas; littera enim occidit. 
 quid autem haberet haec historia gratiae, nisi lucem tanti 
 mysterii uideremus? docuit enim nos apostolus sanctus in 
 simplicitate historiae secretum quaerere ueritatis et in quasdam 
 non intellegibilis secundum litteram disputationes sensum c referre 
 scribens : dicite mihi, qui legem legistis, legem non 
 audistis? scriptum est enim quia Abraham duos filios 
 habuit, unum ex ancilla et unum de libera; sed qui 
 ex ancilla secundum carnem natus est, qui autem de 
 libera secundum promissionem. quae sunt inquit per 
 allegorian dicta. haec enim sunt duo testamenta et 
 infra: quae autem sursum est Hierusalem libera est. 
 
 ad illam igitur quam medius paries incidere et diuidere non D 
 potuit mentis sublimitate tendamus. solutus enim est secundum 
 intellectum corporalem ueteris ille paries testamenti, 
 expulsa est ancilla, tenetur libera. ex libera sumus liberi; 
 libera est enim ecclesia, expulsa synagoga est - seruiebat enim 
 populus Iudaeorum - remotum est seruitutis iugum, quod 
 nostrae animae quaedam colla reprimebat, ne ultra parietem 
 uitae prioris possemus aspicere. habemus iugum bonum ac 
 leue, quod habenis pacis et gratiae uinculis magis erigat quam E 
 deprimat copulatos. hic est dominus, cuius in Zara typus ante 
 praecessit, eo quod ex tribu et ex semine illius Zarae dominus 
 Iesus secundum carnem non solum a femina, sed etiam sub

 4 II Cor. 3, 6 9 Galat. 4, 21-24 15 Galat. 4, 20 21 Act. 
 15, 10 23 Matth. 11, 29 27 Gal. 4, 4 

 2 sequenti BC 5 gratia P (-ae m2) L 8 intellegibiles P (es ex 
 is m2) cet . 9 qui legem legistis] sub lege uolentes esse X 11 ex] 
 de T et (in quibus unum de libera et unum de ancilla) X 12 ex] de n 
 14 allegorian P m1 allegoriam P m3 cet . 16 at 0 et (ad m2) PF 
 17 80llicitus PL 20 enim est B G X, enim om. PL est synagoga X 
 23 possemus PCET et m2 F possimus F m1 cet . 24 et] ac X 26 et 
 8. u. m3 P 
 
 
 lege generatus est, ut eos qui sub lege erant redimeret pretio 
 sui sanguinis. cuius figura ideo in manu illius Zarae praecessit, 
 ut promitteret nobis quia uenturus erat qui ueteris uitae 
 reuocaret usum et libertatem quam tribuerat primo illi Adam 
 in Adam nouissimo reformaret, - ut iam genus hominum sine F 
 lege sit seruitutis. 
 Si igitur Thamar cognouimus propter mysterium inter dominicas 
 generationes esse descriptam, Ruth quoque sine dubio 
 pari ratione minime praetermissam aestimare debemus, de qua 
 sensisse uidetur apostolus sanctus, cum alienigenarum uocationem 
 gentium spiritu praeuideret per euangelium esse celebrandam, 
 dicens quod lex non sit iustis posita, sed iniustis. 
 quomodo enim Ruth, cum esset alienigena, Iudaeo 
 nupsit? et qua ratione in Christi generatione eius putauit 
 euangelista copulae conmemorationem esse faciendam, quae 1325 A 
 legis serie uetabatur? non ergo ex legitima saluator generatione 
 manauit? uidetur esse deforme, nisi ad apostolicam 
 sententiam reuertaris quia lex non est iustis posita, sed iniustis. 
 haec enim cum sit alienigena et Moabitis, praesertim 
 cum lex Moysi prohiberet has nuptias Moabitasque excluderet 
 ab ecclesia - sic enim scriptum est: Moabitae non introibunt 
 in ecclesiam domini usque ad tertiam et quartam 
 generationem et usque in saeculum - quomodo intrauit 
 in ecclesiam nisi quia sancta et inmaculata moribus supra 
 legem facta est? si enim lex impiis et peccatoribus posita est, B 
 utique Ruth, quae definitionem legis excessit et intrauit in

 4 I Cor. 15, 45 5 Rom. 8, 15 12 I Tim. 1, 9 13 Ruth I, 4 
 16 Dent. 7, 3 19 Euseb. Quaest. euang. 242, 9 20 Exod. 34, 16 
 21 Dent. 23, 3 

 2 figuram (m eras.) P 4 illi adae EGT 7 Thamar] raab X 
 8 discriptam X 10 scs apostolus C 11 prouideret PaBLOK 12 sit 
 posita iustis CX 16 uocabatur F Οπ non (s. u.) uocabatur (in mg . x 
 notabatur) V post ergo add . non quod aC 17 ad 8. u. P 18 est om. a 
 20 prohibeat C moabitidasque G quae (om . Moabitas) a 21 intrabunt 
 GET 22 domini] dl X ad] in X 25 sic (c eras.) P 
 
 
 ecclesiam et facta est Israhelitis et meruit inter maiores dominici 
 generis conputari, propter cognationem mentis electa, 
 non corporis, magnum nobis exemplum est quia in illa nostrum 
 omnium, qui collecti ex gentibus sumus ingrediendi in ecclesiam 
 domini, figura praecessit. hanc igitur aemulemur, ut quia c 
 haec moribus hanc praerogatiuam meruit adsciscendae societatis 
 suae, sicut historia docet, nos quoque propter morum 
 electionem in ecclesiam domini meritis suffragantibus adle. 
 
 gamur. etenim cum Israhelitas in diebus iudicum superioribus 
 fames temporibus urgueret, a Bethleem ciuitate Iuda. 
 in qua natus est Christus, abiit uir colere in agro Moab cum 
 uxore et duobus filiis; Elimelech uiro nomen, mulieri Noemin. 
 filii eius acceperunt sibi uxores Moabitidas - nomen uni D 
 Orfa, nomen secundae Ruth - et inhabitauerunt illic quasi 
 decem annis et mortui sunt sed derelicta mulier a duobus 
 filiis et uiro proprio destituta cognito quod deus uisitaret 
 Israhel regredi domum parans coepit suadere ut domum propriam 
 repeterent uxores filiorum suorum. una concessit, Ruth 
 uero cum socru mansit. cui cum diceret socrus: ecce iam 
 consponsa tua ad populum suum regressa est et ad 
 deos suos, et tu reuertere pariter cum consponsa tua, E 
 respondit Ruth: non contingat mihi dimittere te et redire

 . 
 9 Ruth 1, 1 sq. 13 Ruth I, 3 sq. 19 Rath 1,15—17 

 1 israhelites (i 8. e alt. m2) P 4 ingredi PL R suffragrantibus (r 
 alt. del.) P adlegamur B aHegamur P m3 FGrLT et (e ex i) V 
 adligamur P ml allegemur (e alt. ex a) E alligamur α 0 et (e 8. a alt.) π 
 10 betlehé (e alt . 8. u. ml; ê ex e m3) P bethlehem ET bethlcm aBG 
 bethel π iuda LX iudae y indaea ΡαΒ C 11 colligere aBCX et 
 (in ras. m2) E moab in agro X 12 elimelech LX aimelech (n in 
 ras.) V abimelech F (el a. ab m2) cet . noemin P m2 C F ϒ π T et (n 
 alt. eras.) EV noomin P ml a noomi B (corr . noemi) G noemi L tt 
 (i ex en m2) 0 14 et nomen BX habitauerunt ET ibi C 
 15 relicta G a om. PL 17 parans (s 8. u.) P 18 peterent X 
 concessit (con 8. u.) P consensit L 19 remansit C 21 conspoosa 
 (con 8. u. m3) P consponsata LX 22 contingat (t alt . 8. u.) P 
 credere P (corr . redire) a 
 
 
 ad deum meum], quia quocumque tu ieris ibo tecum et 
 ubi tu habitaueris habitabo. populus tuus populus 
 meus et deus tuus deus meus. et ubi mortua fueris 
 moriar et ubi sepulta fueris sepeliar. atque ita duae 
 peruenerunt in Bethleem. hos igitur mores atque hanc sanctitatem 
 erga socrum, pietatem erga defunctum, religionem erga 
 deum cum cognouisset Boos, proauus Dauid, iuxta Moysi p 
 legem, ut semen defuncti proximi suscitaret, eam sibi elegit 
 uxorem.