Nunc consideremus mysterium trinitatis. unum deum dicimus, 
 sed patrem confitemur et filium confitemur. nam cum 
 scriptum sit: diliges dominum deum tuum et ipsi soli 
 seruies, negauit filius esse se solum dicens: sed non sum D 
 solus; pater enim mecum est. nec nunc solus est; pater 
 enim se adesse testatur. adest spiritus sanctus; numquam

 10 Ephes. 4, 6 15 Ephes. 4, 9 sq. 17 Iacob. 4, 8 22 Dent. 
 10,20 23 Ioh. 16, 32 

 2 et] ut (in mg. m3 al. et) A 8 nos (8. u. m3) nostra (tra eras.) A 
 10 quam] quam (in u. ult.) quam P quamquam L et X (quam pr. exp. 
 m2 n, alt. m2 V) hoc exemplo (ezemplo s. u. m3) P 11 qua] 
 quo y et (o m2 ex a) 0 14 effundit ΒΟπ et (n exp.) AV, (n s. u.) F 
 15 leuauit X 16 ut] et ut X (et eras. 0, in quo et mortuus est s. u. 
 m3; et extp . «) peccata omnium A omnium peccata cet . 17 mundarentur 
 A morirentur aL morerentur cet . 22 diligis AaBL et (-es 
 corr.) G 23 serbies A filius (s in ras.) esse se (se s . W. m3) A 
 se esse T 24 nunc] non X (non eras. V) 
 
 3,21 sq. 
 I 
 enim potest a se trinitas separari. denique apertum est 
 caelum, descendit spiritus sanctus corporali specie 
 sicut columba. quomodo ergo haeretici dicunt quia solus in 
 caelo est, qui non est solus in terris? aduertamus mysterium. 
 quare sicut columba? simplicitatem enim lauacri requirit gratia, 
 ut simus simplices sicut columbae. pacem lauacri requirit E 
 gratia, quam in typo ueteri columba quondam ad illam arcam, 
 quae sola fuit diluuii inmunis, aduexit. docuit me cuius typus 
 columba illa fuerit, qui nunc descendere dignatus est in specie 
 columbae, docuit in illo ramo, in illa area typum fuisse pacis 
 et ecclesiae, quod inter ipsa mundi diluuia spiritus sanctus 
 ad ecclesiam suam pacem adferat fructuosam. docuit etiam 
 Dauid, qui prophetico spiritu cernens baptismatis sacramentum 
 ait: quis dabit mihi pinnas sicut columbae? uenit ergo F 
 spiritus sanctus, sed adtende mysterium. uenit ad Christum; 
 omnia enim per ipsum creata sunt et in ipso constant. 
 sed uide beniuolum dominum, qui solus se iniuriis subdidit, 
 solus gratiam non quaesiuit. et ubi aedificauit ecclesiam? rogabo 
 inquit patrem, et alium paracletum dabit uobis, 
 ut uobiscum sit in aeternum, spiritum ueritatis, quem 
 hic mundus non potest accipere, quia non uidet eum 
 nec cognoscit eum. merito ergo se in corpore demonstrauit, 1313 A 
 quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum,

 6 Matth. 10, 16 7 Gen. 8, 10 sq. 14 Psalm. 54, 7 16 Coloss. 
 1, 16 sq. 18 Ioh. 14, 16 sq. AuguBtinus epist. 148, 6 (rogabo ... 
 p. 96, 2 possumus audiamus) 

 1 a ae om. P, post trinitas transponit L 2 et descendit ET 5 quare 
 (re a. u.) A 7 cetere P 8 deluuii (di. m2) P 9 speciem X (m 
 eras . 0, exp . π ) 11 et AaBC, om. cet . deluuia A 18 dauid 
 a. u. P 14 mihi om. B pinnas P ml AC pennas P m3 cet . 
 16 enim s. u. m3 A 17 dm G 18 gratiam non quaesiuit tram- 
 ponunt post aedificauit X 19 paracletum ACFLOV paiaclitum X Au- 
 gustmi codices meliores et (i ex e) K paraclytum PaB dabit (om . uobis) 
 ut (ut e. «. m3) P, dabit uobia qui Augustinus 20 aps X (spm m2 
 π V) 21 uidet (i 8. e m3) P 22 cognoscit P ml cognoscet P m2 B 
 agnoscit LX ergo om. X, 8. u. m2 B in om. AP 23 uidemas X 
 
 
 sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere 
 non possumus, audiamus; adest enim beniuolus deus, non derelinquet 
 templum suum. uult omnem exaedificare animam, uult 
 eam ad salutem informare, uult lapides uiuos a terra ad caelum 
 transferre. diligit templum suum, et nos diligamus eum. si 
 diligimus deum, praecepta eius seruemus; si diligimus eum, B 
 nouerimus eum; qui enim dicit quia nouit eum et praecepta 
 eius non seruat mendax est. quomodo enim potest 
 deum diligere qui non diligit ueritatem, cum deus ueritas sit? 
 audiamus ergo patrem; inuisibilis enim pater. sed et filius 
 inuisibilis secundum diuinitatem; deum enim nemo uidit umquam. 
 cum ergo filius deus, in eo utique quod deus est filius 
 non uidetur, sed demonstrare se uoluit in.corpore et, quia 
 pater corpus non gerebat, ideo probare uoluit pater nobis in C 3,22 
 filio se esse praesentem dicens: filius meus es tu, in te 
 conplacui. si uis discere filium cum patre semper esse praesentem, 
 lege fili uocem dicentis: si ascendero in caelum, 
 tu ibi es; si descendero in infernum, ades. si patris 
 testimonium quaeris, audisti a Iohanne. crede ei cui se baptizandum 
 credidit Christus, cui pater filium caelesti uoce

 1 Ioh. 1, 18 3 1 Petr. 2, 5 5 Ioh. 14, 15 7 1 Ioh. 2, 4 
 9 I Ioh. 5, 6 10 Coloss. 1, 15, I Tim. 1, 17, Augustinus epist. 148, 6 
 (auàiamus ... 13 non uidetur) 11 Ioh. 1, 18 17 Psalm. 138, 8 

 1 X (add. m3) sed in (quia s . in m3); om . specie... quia (in mg. 
 m3 /■ sed in speciae corporali uideamus et patrem) A in om. X 
 2 possimus X (v 8. i itF) derelinquet ACL derelinquit PaX relinquit 
 Βχ (-et corr. T) 3 exaedificare EyT ∗∗aedificari A aedificare L 
 exaedificari (ex eras. O) cet . uult... informare om. A 4 eam] 
 enim X 5 noa diligimus P eum. sic A 6 si praecepta A 
 eius om. AOLBC 8 enim (nim in ras.) B, om. X 10 audiamva (v 
 e . u. m2) P 11 enim] ergo ErT 12 ergo filius dl ErLT quod (d 
 8. u. m3) A est om. PaL 13 et et mox ideo probare om. X 
 15 praes∗∗∗tem (tan eras.; en 8. ras.) P 17 fili AaF filii cet. (i tert. 
 s. u. GV) uoce A 18 in] ad BLX 19 crede igitur A (igitur 
 8. u. m3) y ei (i ex te) P ad baptizandum P 20 credidit (di 
 pr. 8. u. m3) A 
 
 
 conmisit dicens: hic est filius meus dilectus, in quo 1314 A 
 conplacui. ubi sunt Arriani, quibus non placet filius, in quo 
 conplacuit pater? hoc non ego dico neque hominum quisquam 
 . loquutus est; neque enim per hominem deus neque per angelos 
 neque per archangelos, sed ab ipso patre uox de caelo missa 
 signauit. deinde alibi idem pater repetit dicens: hic est filius 
 meus dilectus, in quo conplacui; ipsum audite, dicentem 
 utique audite: ego et pater unum sumus. qui ergo 
 filio non credit non credit patri. testis est ille de filio. si B dubitatur 
 de filio, paterno non creditur testimonio. deinde cum 
 dicit: in quo conplacui, non aliena in filio, sed sua laudat. 
 quid est enim dicere: in quo conplacui nisi quia omnia 
 quae habet filius mea sunt, sicut filius dixit: omnia quae 
 habet pater mea sunt? indifferentis enim diuinitatis potentia 
 non secernit inter patrem et filium, sed unam patri filioque 
 participat potestatem. credamus patri, cuius uocem elementa C 
 sonuerunt, credamus patri, cuius uoci elementa obsequium 
 praestiterunt. credidit mundus in elementis, credat in hominibus; 
 credidit in exanimis, credat in hominibus; credidit in 
 mutis, credat in loquentibus; credidit in his quae non habent

 1 Matth. 3, 17 6 Matth. 17, 5 8 Ioh. 10, 30 13 Ioh. 16, 15 
 16 Hier. 50, 42 

 2 arriani P (r pr . 8. u. m3) ariani L 8 ego non B et (siglis // 
 add.) C quisque T 4 loquutus AFitV locutus cet . enim PFL, 
 om. cet . 5 neque per archangelos om. P, ante neque per angelos ponit L 
 patre (re in ras. 3 litt.) P 6 deinde s. u. m3 A 7 audite om. X, 
 audi X 9 filium y non credi I dit P patre (i 8. e) a patrem L 
 10 paterno (no 8 . w.) P patris aBG credatur (om . non) X 11 sua 
 FO suam π V 18 quae habet filius mea sunt] quae habet filius et pater 
 habet X sicut filius diiit] sicut filius B sicut et quae patris sunt 
 filii sunt? filius dixit X 14 indifferentis T (is in ras.) indifferentes X 
 (-is corr. 1: et, in quo i ens 8. entis V) indifferentiis T 15 patris X 
 (filiique corr . K) 16 credamus... sonuerunt om. G uocem B (em in 
 rat.) F (in mg. m2 uoci) uoce ErL uoci * 17 sonuerunt... elementa 
 om . a patri] fort. filio; cf. Luc. 8, 24 fq . 18 prebuerunt P praebuerunt 
 L 19 credidit (di pr . s. u. m2) P credit G in mutis... 
 credidit om. a 20 eloquentibus A (cf. Marc . 7, 37) credidit... 
 sensum om. P quae] qui OkV 

 XXXII. Ambr. para 4. 

 7 
 
 
 sensum, credat in his qui sensum ut deum cognoscerent 
 consecuti sunt. 
 LIBER TERTIVS. Et ipse Iesus erat incipiens fere annorum XXX, qui 1313 D ! 3,23 
 putabatur esse filius Ioseph. de generationibus dicturi, quarum nonnullam uidemus in euangelio secundum Matthaeum 
 uel in hoc, cuius interpretationem habemus in manibus, esse 
 distantiam, quoniam non est credibile aduersantia sibi sanctos 
 uiros potuisse dicere, de gestis praesertim domini salutaris 
 quanto studio possumus non dixisse eos discrepantia E demonstremus.