ipse uos baptizabit in spiritu sancto et igni habens 3,16 sq. 
 uentilabrum in manu sua et purgabit aream suam et 
 congregabit triticum in horreum suum, paleas autem D 
 conburet igni inexstinguibili. habens uentilabrum in 
 manu. uentilabri indicio discriminandorum dominus declaratur 
 ius habere meritorum, eo quod dum frumenta in area uentilantur, 
 plena a uacuis, ab inanibus fructuosa ueluti quodam 
 aurae spirantis examine separantur. per hanc igitur conparationem 
 dominus ostenditur quod iudicii die solidae merita 
 fructusque uirtutis ab inanis iactantiae exiliumque factorum E 
 infructuosa leuitate discernat perfectioris meriti uiros locaturus 
 in mansione caelesti. ipse enim perfectior fructus est, qui

 1 Exod. 3, 5 4 Matth. 10, 9 sq., Marc. 6, 8, Luc. 10, 4 7 Luc. 
 8, 56 8 Marc. 16, 15 12 cf. lib. VII ss. 44 sqq. 

 1 pedum non suorum (om . fortasse) i 2 egresaus X 4 deposaerunt 
 Xx 5 statim dl i 8 admonentur ET admonebantur i 12 opportunius 
 B oportunus L aliquid om. G, aliquod L ezplicauimus AX 
 13 baptizauit αγΟπΤ et (-bit m2) BEFGY 14 purgauit Οπ et (corr. 
 m2) PBFGV 15 orreum ÂC π 16 comburit A igni conburet X 
 igne P 17 discernendorum aB declaratur (ra 8. u.) P 20 seperantur 
 (a a. e m3) P 21 ostenditur quod dominus a 23 perfectionis 
 P (r 8 . n m3) L perfectior est X (perfectioris m2 FOY) 
 meritis P (s eras.) L 
 
 
 meruerit eius esse conformis, qui sicut granum tritici cecidit, 
 ut plurimos fructus adferret in nobis, inuisus paleis, inanibus 
 meritis non amicus. et ideo ante eum ignis ardebit non natura 
 sui noxius, utpote qui mala inprobitatis exurat, splendorem 
 probitatis adcumulet. 
 
 Factum est autem cum baptizatus esset omnis F 3,21 aq. populus 
 et Iesu baptizato et orante apertum est caelum 
 et descendit spiritus sanctus corporali specie sicut 
 columba in ipsum et uox de caelo facta est: filius 
 meus es tu, in te conplacui. baptizatus ergo est dominus 
 non mundari uolens, sed mundare aquas, ut ablutae per carnem 
 Christi, quae peccatum non cognouit, baptismatis ius 
 haberent. et ideo qui ad Christi lauacrum uenerit peccata 
 deponit. pulchre autem in his quae a ceteris dicta sunt sanctus 
 Lucas euangelista conpendium sumsit et intellegendum magis 1309 A 
 quod a Iohanne dominus baptizatus est quam expressum reliquit. 
 quae autem dominici causa baptismatis dominus ipse 
 declarat dicens: sine modo; sic enim decet nos inplere 
 omnem iustitiam. cum igitur tanta ad exaedificationem 
 ecclesiae suae diuino deus fauore concesserit, ut post patriarchas 
 prophetas angelos unigenitus descenderet dei filius et 
 ad lauacrum ueniret, nonne uere atque diuine de ecclesia B cognouimus 
 dictum: nisi dominus aedificauerit sibi domum, 
 in uanum laborauerunt qui aedificant eam? nec mirum 
 si homo aedificare non potest, qui non potest custodire: nisi 
 dominus custodierit ciuitatem, in uanum uigilauerunt

 1 Ioh. 12, 24 8 PS. 96, 3 12 II Cor. 5, 21 18 Matth. 3, 15 
 20 Hebr. 1,1 23 et 25 PB. 126, 1 

 1 meruit aBC eine 8. u. A caedit X (e exp. m2 OV) 2 adferat 
 X 3 amicos (u 8. o m2) A amictus X 5 adcolumet A adcomulet 
 X (corr. m2 FOV) 12 eius (e s. u. m2) A 13 ad (d 8 . u.) A 
 17 dominici (ci 8. u. m1) sit (8. w. m3) P dna (a in ras.) P 18 implere 
 (1 8. u.) P 19 igitur] enim 7, qui mox om . ad exaedificationem 
 AL et (ei eras.) P aedificationem cet . 20 suae om . T 21 ante prophetas 
 add . post X dl filius transcenderit T 23 sibi exp. 0, om . T 
 26 cnstodierit (rit ex ret m2) P 
 
 
 qui custodiunt eam. haec de quodam psalmo. audeo tamen 
 etiam ego dicere quod homo uiam non possit adoriri, nisi 
 dominum habeat praeuiantem. unde scriptum est: post dominum 
 deum tuum ambulabis et: a domino diriguntur 
 uiae uiri. denique ille perfectior qui intellegeret se sine C 
 domino ambulare non posse. uias inquit tuas edoce me. et 
 ut ad historiam ueniamus — non enim simplicem tantum rei 
 gestae seriem debemus haurire, sed etiam actus nostros ad 
 aemulationem scriptorum referre — ex Aegypto populus exiuit. 
 nesciebat uiam, quae ad terram duceret sanctam. misit deus 
 columnam ignis, ut per noctem populus uiam disceret. misit 
 etiam per diem columnam nubis, ut neque ad sinistram neque D 
 ad dextram declinarent. sed non es talis, homo, ut merearis 
 et tu ignis columnam; non habes Moysen, non accipis signum; 
 nunc enim post aduentum domini fides exigitur, signa conduntur. 
 time dominum et praesume de domino; inmittet 
 enim angelos dominus in circuitu timentium eum et 
 eripiet eos. uides utique quia ubique domini uirtus studiis 
 cooperatur humanis, ut nemo possit aedificare sine domino, 
 nemo custodire sine domino, nemo quicquam incipere sine E 

 3 Deut. 18, 4 4 Prouerb. 20, 24 6 Ps. 24, 4 10 Exod. 18, 
 21 sq. 16 Ps. 33, 8 18 Augustinus contra duas epist. Pelage IIII 
 11, 80 (uides.. . 20 incipere sine domino), de gratia Christi 44, 48 (uides 
 ... p. 89, 2 facite) 19 Ps. 126, 1 

 1 tamen om . i 2 non possit uiam y 5 ille s. u. P intellegeret 
 (t alt. s. u.; in mg . m3 al. intellexerit) A sine dno se PaL 6 inquit 
 tuae ΑΒχ tuas inquit cet . 8 audire Aa . 9 populus (po a . u. 
 m2) A 11 per noctem scripsi per columnam libri (columnam temere 
 ex antecedentibus repetitum); per noctem post deus inseruit ed. Rom . 
 12 nubis AaC, om. cet . a sinistra P (ad sinistram m3) aBL per (8 . 
 m2 ad) sinistram G 13 ad dextram A ad dextera π L a dextra B ad 
 dexteram cet . declinarent (n alt. 8. u.) G declinaret TX 14 habens. 
 X (n exp. V) 15 condantur P (v s. a m3) aFLOV 16 deum AO 
 praesume euanidum in Å; s. scr. m2 pRĘUEM inmittet B inmittit 
 cet . 17 angelus AuL dni A 18 utique B Augustinus ubique 
 cet . ubique A Augustinus, om. cet . 20 nemo ... domino in mg. 
 inf. P quidquam a incipere bonum sine A 
 
 
 domino. et ideo iuxta apostolum: siue manducatis siue 
 bibitis, omnia in gloria dei facite, in nomine domini 
 nostri Iesu Christi; in duabus enim epistulis alibi in nomine 
 domini nostri Iesu Christi, alibi in gloria dei facere 
 te praecepit, ut scias eandem esse patris et fili gloriam eandemque 
 uirtutem nec in aliquo circa sui diuinitatem patrem 
 et filium discrepare, qui circa praesidia nostra non discrepant. 
 docuit igitur me Dauid quod nemo sine domino aedificet F 
 domum, custodiat ciuitatem. docuit etiam me Moyses quod 
 nemo nisi deus fecerit mundum; in principio enim fecit 
 deus caelum et terram. docuit etiam quod hominem deus 
 opere suo fecerit nec otiose posuit: finxit deus hominem 
 de limo terrae et insufflauit in faciem eius flatum 
 uitae, ut actum quendam dei circa aedificationem hominis 
 usu quodam corporalis operationis aduertas. docuit etiam quia 
 et mulierem deus fecit; inmisit enim deus soporem in 
 Adam, et dormiuit; et sumsit unam costam de latere 
 eius et repleuit carnem eius. et aedificauit dominus 1310 A 
 deus costam, quam sumsit ab Adam, in mulierem. non 
 frustra, ut dixi, corporalibus quibusdam manibus circa Adam 
 et Euam Moyses deum inducit operantem. mundum deus fieri 
 iussit, et factus est, et uno uerbo opus mundi scriptura indicat 
 absolutum; ad hominem uenitur, et manus ipsas quodammodo 
 studuit tibi propheta dei laborantis ostendere. plus nescio

 1 I Cor. 10, 31 3 Coloss. 3, 17 8 Pe. 126, 1 10 Gen. 1, 1 
 12 Gen. 2, 7 16 Gen. 2, 21 sq. 22 Ps. 148, 5 

 1 post bibitis add . sine quid (quod a quicquid L quicquam X) facitis 
 A (8. u. m3) PaCLX, om. B Augmtium 2 gloria E (a ex &) 
 gloriam T in gloriam dei om. X 3 nostri om. X ante 
 alibi add . aut in gloria d! a 4 nostri om. X in om. X (a . u. 
 m2 V) gloria P (a ex &) 5 te om. X praecipit απ fili a 
 filii P (i tert. a. u. m2) cet . 8 aedificat (e 8. a alt. m3) P 
 9 etiam me .ABC, me om. G, 8. u . a, me etiam cet . 10 d9 fecit X 
 11 etiam] enim ET dns X 13 in 8. u. A 14 -actum (f ut 
 videtur eras.; 8. ras . sed ut m3) P 15 corporalis aedificationis A 
 16 fecit dS X 18 locum eius carne X 20 manibus om. P 
 
 
 quid in his intellegere quam lego opera dei elaborata me B 
 cogunt. subuenit apostolus aestuanti et quod ego non intellegebam 
 quid esset: os de ossibus meis et caro de carne 
 mea et haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo 
 adsumta est, diuino mihi spiritu reuelauit dicens: sacramentum 
 hoc magnum est. quod sacramentum? quia duo 
 erunt in carne una et quia relinquet homo patrem et 
 matrem et adhaerebit uxori suae et quoniam membra 
 sumus corporis eius, de carne eius et de ossibus eius. 
 quis est iste uir, propter quem mulier parentes relinquat ? C 
 relinquit parentes ecclesia, quae de gentilibus populis congregata 
 est, cui prophetice dicitur: obliuiscere populum tuum 
 et domum patris tui. propter quem uirum nisi forte illum 
 de quo dicit lohannes: post me uenit uir, qui ante me 
 factus est? de cuius latere dormientis costam deus sumsit; 
 ipse est enim qui dormiuit et quieuit et resurrexit, quoniam 
 dominus suscepit eum. quae est huius costa nisi uirtus? quia 
 tunc quando miles latus eius aperuit, continuo aqua et D sanguis 
 exiuit, qui effusus est pro saeculi uita. haec saeculi uita 
 costa Christi est, haec costa secundi est Adam; primus enim 
 Adam in animam uiuentem, nouissimus Adam in spiritum 
 uiuificantem; nouissimus A.dam Christus est, costa 
 Christi uita ecclesiae est. nos ergo membra sumus corporis 
 eius, de carne eius et de ossibus eius. et fortasse 
 haec est costa, de qua dixit: sentio de me uirtutem 
 exisse, haec est costa, quae de Christo exiuit nec corpus

 3 Gen. 2, 23 5 Ephes. 5, 32 6 Ephes. 5, 31 8 Ephes. 5, 80 
 12 Ps. 44, 11 14 Ioh. 1, 30 16 Gen. 2, 21 16 Pa. 3, 6 18 Ioh. 
 19, 34 19 Marc. 14, 24 20 I Cor. 15, 45 23 Ephes. 5, 30 
 25 Lnc. 8, 46 

 1 in s . u. A quando lego a elaborata (e in ras.) V et laborata 
 FOK 5 spu mihi X 7 relinquit A 9 et om. X relinquit 
 (a 8. i alt. m2) A 11 relinquit (1 8. u. m3) A reliquit X 13 fortem 
 P 16 surrexit aBX 17 dominus om . a, dS C _eius X 
 19 haec saeculi uita in mg. m3 A _21 Adam alt. om . r spa P (m3 
 spum) AFL 26 post costa add . xpi PL 
 
 
 eius inminuit; non enim corporalis, sed spiritalis est costa, E 
 spiritus autem non diuiditur ipse, sed diuidit singulis prout 
 uult. haec est Eua, mater omnium uiuentium. si enim intellegas 
 uiuentem cum mortuis quaeris, intellegis eos 
 mortuos esse qui sine Christo sunt, qui participes uitae non 
 sunt; hoc est enim Christi non esse participes, quia Christus 
 est uita. mater ergo uiuentium ecclesia est, quam aedificauit 
 deus ipso summo angulari lapide Christo Iesu, in quo omnis 
 structura conpaginata crescit in templum. F