Et spiritu inquit sancto replebitur adhuc in utero C 1,15 
 matris suae. non est dubium uerum hoc angeli esse promissum, 
 siquidem sanctus Iohannes, antequam nasceretur. 
 matris adhuc in utero positus spiritus accepti gratiam designauit. 
 nam cum et pater eius aut mater nulla ante mirabilia 
 fecissent, in utero parentis exsiliens domini euangelizauit 
 aduentum. sic enim habes quod, cum aduenisset mater domini 
 ad Elisabet, ait illa: ecce ut facta est salutatio tua D 
 in auribus meis, exsultauit infans in utero meo: 
 nondum enim erat illi spiritus uitae, sed spiritus gratiae. 
 denique et alibi uiuendi substantiae praecurrere sanctificandi 
 gratiam potuimus aduertere, cum dicit dominus: priusquam 
 te formarem in utero, noui te et, priusquam exires 
 de uulua, sanctificaui te et prophetam in gentibus 
 posui te. alius enim est spiritus uitae huius, alius gratiae. 
 ille nascendo sumit exordium, moriendo defectum, iste non

 1 Lnc. 7, 28 16 Lnc. 1, 44 20 Hier. 1, 5 . 

 I inter magnos iohannes B iohannes magnus (magnus s. u. m2) V, 
 magnus om. FOic 3 ado. reis P praeoccupauit B reportauit G 
 4 deliciis P 5 magnanimi P magnanima (i m2 8. a tert.) n 10 est 
 s. u. m2 E, om. yT 13 aut] et C 14 ante domini add . parenti P 
 16 ut s. u. P 18 ille BEF-(OT, om. G 19 substantiae (-am corr.) 
 EF substantiam 0 (-ae corr.) BCyT substantia a 20 gratia F (a alt. 
 ex a ̄ ) γ 21 te formarem in utero (utere L et o s . e alt . K) noui te et 
 (et om. L, s. u . x) priusquam aBCLXy, om. P exisses C 22 uulua 
 matris EfT 23 est om. T, 8. u. V (in quo ras. ante enim), et a 
 huius uitae L 24 nascendo (cendo in ras.) L nascendi a sumpsit y 
 hic moriendo PL 
 
 
 temporibus, non aetatibus cohercetur, non obitu exstinguitur, 
 non aluo matris excluditur. denique et sancta Maria plena E 
 sancto spiritu prophetauit et Helisaeus mortuus defunctum 
 cadauer hominis tactu sui corporis suscitauit et Samuhel post 
 mortem secundum scripturae testimonium futura non tacuit. 
 
 et spiritu inquit sancto replebitur; cui enim adest 
 spiritus gratiae nihil deest, et cui spiritus sanctus infunditur 
 magnarum plenitudo uirtutum est. 
 Denique multos inquit filiorum Israhel F 1,16 conuertet 
 ad dominum deum ipsorum. non egemus testimonio 
 quod plurimorum sanctus Iohannes corda conuerterit. in quo 
 nobis propheticae scripturae et euangelicae suffragantur — 
 uox enim clamantis in deserto: parate uiam domino, 
 rectas facite semitas eius — et baptismata 
 populis frequentata declarant conuersae plebis non mediocris 1278 
 factos esse processus, quia dum creditur Iohanni, creditur 
 Christo. non enim de se, sed de domino praedicabat praenuntius 
 Christi. et ideo praeibit in conspectu domini in 1,17 
 spiritu et uirtute Heliae. bene ista iunguntur; numquam 
 enim sine uirtute spiritus nec sine spiritu uirtus est. 
 et ideo fortasse in spiritu et uirtute Heliae, quia sanctus B 
 Helias et uirtutem magnam habuit et gratiam, uirtutem, ut 
 ad fidem animos populorum a perfidia retorqueret, uirtutem 
 abstinentiae atque patientiae et spiritum prophetandi. in deserto 
 Helias, in deserto Iohannes; ille coruis pascebatur, hic 
 dumis et calcata omni uoluptatis inlecebra parsimoniam

 2 Luc. 1, 46 3 Reg. IIII 13, 21 4 Reg. I 28, 16 sqq. 
 13 Matth. 3, 3, Esai. 40, 3 24 Reg. III 17, 3 sqq. 

 2 albo (v 8. V m3) P alueo X (e eras . π , exp. V) plena (a ex o) 
 LO pleno F 3 spu sco F γΟ V heligseus P 8 est post magnarum 
 transponunt PL 12 et om. PGV, s. u. m2 FO euangelium suffragatur 
 G 13 dni X 15 mediocris a et (is ex es) m3 P m2 B 
 mediocres P m1 B m1 cet . 18 preiuit P 23 retorqueret (r pr. ex 
 s) Οπ F se torqueret (se del. m2) F 25 coruis pascebatur (nis pas in 
 ras.) P 26 dumis et BCF dumis set P (s alt. eras.), V (m2 dum 
 esset), 0 (m2 dum diues esset), dum his et π , dum et L, donis et a, 
 dum diues esset / galeata (corr . calata) P 
 
 
 praetulit luxumque contemsit. ille Achab regis gratiam non quaesiuit, 
 hic spreuit Herodis, ille Iordanen diuisit, hic ad lauacrum 
 salutare conuertit, hic cum domino uersatur in terris, C 
 ille cum domino apparet in gloria, hic prioris, ille sequentis 
 dominici praecursor aduentus. ille post triennium arescentem 
 pluuiis terram rigauit et hic post triennium nostri corporis 
 humum fidei imbre perfudit. quaeris quod triennium sit? 
 ecce inquit anni tres sunt, ex quo uenio quaerens 
 fructum in ficulnea hac, et non inuenio; mysticus 
 enim numerus debebatur, ut salus populis redderetur: unus 
 in patriarchis annus — denique de hominibus tunc anni D prouentus 
 fuit, qualis non fuit postea super terram — alius in Moyse 
 et prophetis ceteris, tertius in domini salutaris aduentu. ecce 
 inquit annum domini acceptum et diem retributionis. 
 et ille pater familias, qui plantauit uineam, non semel exactores 
 fructum, sed saepius destinauit. primum seruulos, secundo 
 alios seruulos destinauit, tertio autem filium suum 
 misit. uenit ergo Iohannes in spiritu et uirtute Heliae; E alterum 
 enim sine altero non potest esse, sicut etiam in sequentibus 
 repperietur, cum dicitur: spiritus sanctus superueniet 
 in te, et uirtus altissimi obumbrabit te. sed 
 fortasse hoc supra nos et supra apostolos uideatur exemplum; 
 nam et ille sub Helia diuiso amne fluuialium recursus

 1 Reg. IIII 1, 8, Matth. 3, 4 2 Reg. IIII 2, 14 4 Matth. 17, 3 
 5 Reg. III 18, 1 et 45 8 Luc. 13, 7 13 Luc. 4, 19 14 Matth. 
 21, 33 sqq. 20 Luc. 1, 35 23 Reg. IIII 2, 14 

 2 iordancn PBGL iordanem C (m ex n) cet . 7 quaeres FLrt et 
 (-is m2) V 10 habebatur G 12 qualis ferme non X (fere 8. ferme 
 T) moysen EGX (n exp. Fr., eras. E) moysi B 13 saluatoris Βπχ 
 et (m2 ex salutaris) 0 15 et om. C 16 fructum a et m1 F 
 fructuum P (u alt. 8. u.), E (u pr. 8. u.), F m2 cet . primum (m 
 alt. ex 8) P nam primum C seruulus (-os corr.) P 16 sq . seruulos 
 bis ex aeruolos m2 X 19 sicuti C 20 repperietur (e tert. 
 eraa.) P repperifetur r, repperietur cum om. C 21 obumbrauit B et 
 (-bit corr.) PFG tibi C γ L sed ne fortasse B 23 fluuii alium 
 (corr. m3) P fluuii L fluuialium (i pr. s. u. m2) a 

 XXXII. Ambr. para 4. 

 s 
 
 
 undarum in originem fluminis, sicut dixit scriptura: Iordanis conuersus 
 est retrorsum, significat salutaris lauacri futura 
 mysteria, per quae in primordia naturae suae qui baptizati 
 fuerint paruuli a malitia reformantur. quid quod etiam F apostolis 
 suis ipse dominus uirtutem spiritus esse tribuendam 
 promisit dicens: accipietis uirtutem adueniente in 
 uos spiritu sancto? deinde in sequentibus factus est 
 inquit subito sonus de caelo tamquam ui magna 
 ferretur spiritus. bene ui magna, quia spiritu oris 
 eius omnis uirtus eorum. et uirtus est illa, quam a 
 sancto spiritu apostoli consecuti sunt.