I Non nouum nec perfunctorium hoc malum est, quod ueteris D atque diuinae praescripto legis inhibetur. populus, qui despoliauerat Aegyptum, qui pede transierat mare, monetur a faenoris pecunia cauere naufragia. et cum de aliis peccatis semel aut multum iterata admonitione praescripserit, de faenore saepius intimauit. habes in Exodo: quodsi pecuniam faeneraueris pupillo, orphano, pauperi, aput te non suffocabis eum, non inpones illi usuram. ostendit quid sit suffocare, id est usuram inponere; strangulat enim et quod peius est animam laqueus creditoris. quo sermone et E praedonis uiolentiam et deformis nodum mortis expressit: quodsi pignus acceperis uestimentum propinqui tui, ante solis occasum restitues illud; est enim hoc coopertorium eius tantum, hoc uestimentum 607 A 17 Exod. 22, 25 23 Exod. 22, 26 et 27 1 etiam om. B 2 acciperit P 4 magnidudhiemque P 6 furmam P exteodens (ce s. t..-fJ) li 7 contenit P tenet YBT, fort. recte animantia V 8 his] ipsis B orta om. V uisum T et (corr. ml) D 10 partos V 11 solitus PBT adiunctionem BDT 12 non] nec (ec in ras. m3) T perfanctorium (i s. u.) V perfunctorum C 13 praescriptf* D praescriptia (tis ex te) P\' 14 aegiptum V 15 de om.. V 16 itenerata P itaerata T ammouitio B Smonitionc DC faeneore P 18 orfano PVDT 19 non] nec (ec in ras. m3) T 20 strangylat V 21 quod om. B laqueus (us ex um) P laqueat DP1 22 uiolentia Y C nudum V 23 acciperis P turpitudinis eius. in quo dormiet? quod si itaque proclamauerit ad me, exaudiam eum. audistis, faeneratores, quid lex dicat, de qua dixit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere? quam dominus non soluit uos soluitis? \'usuram* inquit \'petere suffocare est). hoc quoque foris sero est dictum a quibusdam eorum prudentibus: quid est faenerare? hominem inquit occidere. sed utique non Cato prior quam Moyses, qui legem accepit. multo ille posterior.

si pignus acceperis uestimentum B propinqui tui, ante solis occasum restitues illud, ne nudati appareat turpitudo: uos uero exuitis atque nudatis et non redditis. uidete ne sol occidat super auaritiam uestram, ne sol iustitiae uobis occidat, quia iustitiam non tenetis, aut sol iniquitatis super flagitia uestra condatur. dies quoque perit inuito, nox inruit sicut Iudae, qui cum diabolus se misisset in cor eius, surrexit ad proditionem et facta est nox; sol enim iustitiae occiderat ei ac super eum recubuerat qui C in cor eius intrauit. fecit illi tenebras, ut lucis non uideret auctorem. ibi miser periit in illo conuiuio, quo alii saluantur. reddite igitur uestimentum debitori, in quo dormiat et quietus sit. si nolueris reddere, exaudiam inquit eum, quia misericors sum. si uos non exauditis, ego exaudiam, ego miserebor, ego non despiciam inopis precem. 3 Matth. 5, 17 7 Cic. de off. II 89 9 Eiod. 22, 26 sq. 12 Ephes. 4, 26 13 Malach. 4, 2 16 loh. 13, 2 et 27 21 Eiod. 22, 27 1 turpidudinis P 3 dominus om. V 4 adimplere BT 6 sero] ęşţ sermo V fere (ex sero) P4 7 est] sit V est inquit DP\' hominem] quid hominem V 8 moyses (y a. u.) Y 9 acciperiss (s pr. eras.) P 11 appereat turpidudo P 12 non om. T uedete P auariciam (ci 8. u. m2) V 13 occidat uobis B 14 sol om. DP4 15 iniusto V qui] cui B diabulos (u 8. o) V 16 corde (om. eius) B nox 8. M. m2 Y 17 iniustitiae PV et (in del.) B, (in 8. u.) D ac] et DP4 incubuerat BT 18 facit T lucidum BT uiderit J\\ quod ferri potest 19 perit fC 20 ergo P4 21 nolueris (n ex u) B nolueritis VDP\' 23 dispiciam P XXXII. Ambr. pars 2. 35

In Deuteronomio quoque scriptum est: non exiges a fratre tuo usuram -pecuniae et usuram escarum D et usuram omnium rerum, quascumque faeneraueris fratri tuo. si alienigenae credideris, usuram exiges ab eo, a fratre autem tuo non exiges. uides quantum pondus in uerbis sit. (noli exigere) inquit (usuram a fratre tuo\\ hoc est: cum quo debes omnia habere communia. ab eo tu usuram exigis? frater tuus consors naturae et coheres gratiae: noli ab eo exigere amplius a quo durum est repetere quod dederis, nisi cum habuerit unde dissoluat.