o quantos miseros aliena fecerunt bona? quid tibi, inquit ut bibas aquam F Geon? quid inquam tibi, ut biberes calicem faeneratoris? \'multi\' inquit \'mutuati ad tempus et necessitatibus consuluerunt suis et pecuniam reddiderunt). et quanti se propter faenus strangulauerunt? illos consideras, hos non numeras. reminisceris euasisse aliquos, non reminisceris oppetisse: nummos redditos imputas, laqueos adpetitos non conputas, quos 11 Bas. 276 B (111 CD) 17 Hier. 2, 18 19 Bas. 277 AB (112 BC) 1 sepulcrhum P paterno scripsi paternum libri uter B praetereatur DP1 uerecondiae P 2 ieiunum P ieiunium cet. uendiderit DP\' uindidit P uendidit cet. 3 debitorem P (debit ex uendit ml) cet. 6 quaerenti PC quaerendi cet. fiteiusaoris P fideiussoris T fideiussuris (o s. u alt.) B fidei usuris V 7 liuertatis P 8 quis PC qui, V adscciet V associet B7\' aut V (a s. u.) cet. 13 obtutus V 14 si om. P, ut DP\' moram addidi, quietem s. v. m2 B 15 condempnans PBDC 16 aeri D deuinxerat (i 8. a m2) B 17 inquam tibi DP\' 18 gyon BDP\' gion TC quidJ inquid P biberis P - 19 mutati B 21 stranguillauerunt P stranguilauerunt V nomeras P enumeras VDP1 22 necem (a. u. m2) opetisse B 23 conpotas P deformitati tam dedecoris conuentionis plerique uerecundiores ad contumeliam, fragiliores ad iniuriam expetito interitu praetulerunt opprobrium uitae amplius quam mortis supplicium pertimescentes.

1 Uidi ego miserabile spectaculum, liberos pro patemo debito 600 A in auctionem deduci et teneri calamitatis heredes, qui non B essent participes successionis, et hoc tam immane flagitium non erubescere creditorem. instat urguet addicit. \'mea\' inquit \'nutriti pecunia pro alimonia seruitium recognoscant, pro sumptu licitationem subeant. agitetur hasta de pretiis singulorum\'. non inmerito hasta agitatur, ubi caput quaeritur: non inmerito ad auctionem peruenitur, ubi sors poscitur. haec est faeneratoris inhumanitas, haec debitoris stultitia, ut filiis, quibus pecuniam non relinquit, libertatem auferat, pro c testamento chirographum dimittat, pro emolumento hereditatis syngrapham obligationis. quid sibi uult paterni in liberos scriptura maledicti, ubi nulla est impii offensa peccati? an potest durius aliquod esse maledictum grauiusque seruitium? et illa saepe post mortem habet defunctus conpendia, quod non spectat miserias filiorum.

uendit plerumque et pater liberos auctoritate generationis, sed non uoce pietatis et ad h auctionem pudibundo uultu miseros trahit dicens: 'soluite, filii, 5 Bas. 277 B (112 CD) 1 dedecorosae DP\' uerecondiores P 3 opproprium PT obprobrium liD 4 pertimiscentce P et (corr. tnl) D 5 miserabilfi P proptęr V 6 auctionem (u del. m2) T actionem DP\' heredis PD 8 erubiscere P urguet Y et (u alt. del. m2) T urguit P urget cet. 10 licitationg (ê ex e m2) B illicitationem DP\' subueant P agitetur (a s. e m2) V 11 asta P 12 actionem DP\' et m2 T faeneratoris est B 13 inhumanitas P humanitas eet. filii PDP\' 14 non relinquit pecuniam D et (pecuniam in mg.) P\' 15 chirographum T cirografum PV cyrografum B cyrographum cet. 16 simgramfam P (m alt. del.) syngrafam V singrapham T simgrafam (sigrafum m2) B sim. f-ragom C, om in spatio uacuo DP\' qui P sibi (bi s. M.) V 18 aliquos P aliquid B 19 illas D et (s exp.) P\' 21 et ad VBT et PC ad DP4 actionem DP\' et m2 T 22 furibundo DP\' filii (i terl. s. u. m2) gylae (u s. y m2) Y gulae meae sumptum, soluite paternae mensae pretium; uomite quod non deuorastis, reddite quod non accepistis, hoc meliores, quod uestro pretio redimitis patrem, uestra seruitute paternam emitis libertatem.\'