sed est et ilIa distinctio, quod F serpenti dicitur quia terram manducabit, Adae autem in 6 I Cor. 9, 27 10 II Cor. 7, 9 aq. 16 Exod. 2, 23 17 Tob. 2. 5 18 I Cor. 10. 3 Exod. 16. 14 sqq., cf. Philo Legg. alleg. ni 60 (121, 23 eqq.; I 151, 14 aqq. C.) 21 Gen. 3. 17—19 5 ad P (t s. d) JRFJf 6 seruitute A et (e alt. m2 ex i) 5\' (in quo m2 ex et factum M< in ut uidetur) in seruitutem D in seruitute V\' 7 paenitentiam Monac. 2549 paenitentia cet. 9 utillaem J. istam s. M. R post tristitiam add. sed eam tristitiam MSBP\' 10 est post deum transponunt N nos M 11 paciencia n nam secundum deum oMt. RB 12 saeculi... operatur OMt. 7<F\' 13 ueteri (i ex c) F\' 14 peruenisese A contristabuntur P 15 in snpplicio y quạẹ (i <. ạẹ) F delectabuntur P huiua mundi S (huiusmodi w3) B.P\' 16 ingemiscebant A (e s. i alt. m2) R (i alt. ex e m1) S (i alt. ex e m2) ingemescebantJfC 17 manducarunt fC\' 18 doTp).natiJ\' aegypti R 19 celebrabant (r a. M.) A celebrant J?3fP\'F* et (corr. ?;<D <S\' 20 est et ow. R, est OH!. SBP\'V\', et om. M 21 mandacabis RMP\'C\'V\' tristitia inquit manducabis faenum agri, ut quendam intellegamus in his processum et, quando terram manducamus, in quadam malitia esse uideamur, quando faenum, in quodam processu, quando uero panem, tum consummata fuerit fortitudo. ergo et nos habeamus processum uitae huius. sicut habuit et Paulus, qui dicit: uiuo autem iam non ego — hoc est non ego, qui terram ante manducabam, non ego qui faenum, quia omnis caro faenum — set uiuit in me Christus, hoc est uiuit panis ille uiuus, qui uenit e 181 A caelo, uiuit sapientia, uiuit gratia, uiuit iustitia, uiuit resurrectio.

deinde considera quia non est maledictus homo, sed maledictus est serpens, nec terra in se maledicta est, sed maledicta inquit in operibus tuis ad animam dictum est. tunc terra maledicta, si habeas opera terrena, id est opera saecularia, et maledicta non in uniuersum, sed ut spinas et tribulos generet, nisi fuerit humanae studio operationis exercita. 182 A quod si eam exercuerimus, in labore quidem et sudore, sed tamen panem manducabimus. repugnat enim lex carnis legi mentis, et laborandum nobis est ac desudandum, ut castigemus corpus et seruituti redigamus et quae sunt spiritalia 6 Gal. 2, 20 8 Esai. 40, 6 Gal. 2, 20 9 loh. 6, 50 sq. 12 Gen. 3, 17 17 Gen. 3. 19 18 Augustinus contra lul. Pelag. II 5, 13 (repugnat... seminemus) Rom. 7, 23 19 I Cor. 9, 27 20 I Cor. 9, 11 1 post manducabis add. et cum sudore manducabis (tum manducabis add. Jf<S\'B) N faenum RCP\' foenum S fenum cct. 2 esse in his MfF\' m his esse SBP\' 3 malia A alia D militiae R (e eras.) malitiae MV\' fenum V\' foenum RSBP\' fenum cct. 4 tuin scripsi cum libri 5 habemus RY\' 7 ante s. M. A 8 fpnum pr. C fenum MC\'D foenum cet- fęnum o!t. CD fenum AMCx foenum ce<. 8& (d a. &) -4 sed cet. 9 e 8. M. m2 R 10 iniustitia (in eras.) P 11 non maledictus est RV\' maledictns (c a. M.) A 13 inquit &. M. m2 F post est f!<M. id est RMV\' 14 maledicta est SBP\'CC\' habeas (a alt. s. M.) A 15 in s M. J. uniuersQ (Q ex a) A 16 exercitata S (ta alt. s. M. Mt3) BC\' excita R (in mg. m2 exculta t exercitata) 17 eam] etiam SBP\' 18 manducauimus RV\' 19 atque desudandum SBP\' atque sudandum RV\' seminemus. si enim carnalia seminauerimus, quae carnalia sunt metemus: si uero spiritalia seminauerimus, metemus ea quae sunt spiritalia. 1 «carnalia (s eras.) J. 3 post spirit alia add. amen JfCF\\ piante Jno nro ihu xpo. Cui 6 honor laua (s s. M.) et Ipin in acta scłorum aṁ C\'. EXPLICIT LIBER DE PARADISO BEATI ABROSII A EXPL. DE PARADISO LIBER SECUNDUS P EXPLICIT PARADI (LIBER PARA- DISI F\') RV\' EXPLIC (LIB. I. add. P\') DE PARADISO SP\' (qui add. ADAM ET EUA) D EXPLICIT LIBER SCI AMBROSII EPI DE PARADYSO P" EXPLICIT LIBER PARADISI BEATI AMBROSII ARCHIEPI C. in VMBC" non est subscriptio