sed est et ilIa distinctio, quod F 
 serpenti dicitur quia terram manducabit, Adae autem in

 6 I Cor. 9, 27 10 II Cor. 7, 9 aq. 16 Exod. 2, 23 17 Tob. 
 2. 5 18 I Cor. 10. 3 Exod. 16. 14 sqq., cf. Philo Legg. alleg. ni 
 60 (121, 23 eqq.; I 151, 14 aqq. C.) 21 Gen. 3. 17—19 

 5 ad P (t s. d) JRFJf 6 seruitute A et (e alt . m2 ex i) 5\' (in quo 
 m2 ex et factum M< in ut uidetur) in seruitutem D in seruitute V\' 
 7 paenitentiam Monac . 2549 paenitentia cet. 9 utillaem J. istam 
 s. M. R post tristitiam add . sed eam tristitiam MSBP\' 10 est post 
 deum transponunt N nos M 11 paciencia n nam secundum 
 deum oMt. RB 12 saeculi... operatur OMt. 7<F\' 13 ueteri (i ex c) 
 F\' 14 peruenisese A contristabuntur P 15 in snpplicio y 
 quạẹ (i <. ạẹ) F delectabuntur P huiua mundi S (huiusmodi 
 w3) B.P\' 16 ingemiscebant A (e s. i alt. m2) R (i alt. ex e m1) S (i 
 alt. ex e m2) ingemescebantJfC 17 manducarunt fC\' 18 doTp).natiJ\' 
 aegypti R 19 celebrabant (r a. M.) A celebrant J?3fP\'F* et (corr . 
 ?;<D <S\' 20 est et ow. R, est OH!. SBP\'V\', et om. M 21 mandacabis 
 RMP\'C\'V\' 
 
 
 tristitia inquit manducabis faenum agri, ut quendam 
 intellegamus in his processum et, quando terram manducamus, 
 in quadam malitia esse uideamur, quando faenum, in 
 quodam processu, quando uero panem, tum consummata 
 fuerit fortitudo. ergo et nos habeamus processum uitae huius. 
 sicut habuit et Paulus, qui dicit: uiuo autem iam non 
 ego — hoc est non ego, qui terram ante manducabam, non 
 ego qui faenum, quia omnis caro faenum — set uiuit in 
 me Christus, hoc est uiuit panis ille uiuus, qui uenit e 181 A 
 caelo, uiuit sapientia, uiuit gratia, uiuit iustitia, uiuit resurrectio. 
 
 deinde considera quia non est maledictus homo, sed maledictus 
 est serpens, nec terra in se maledicta est, sed maledicta 
 inquit in operibus tuis ad animam dictum est. 
 tunc terra maledicta, si habeas opera terrena, id est opera 
 saecularia, et maledicta non in uniuersum, sed ut spinas et 
 tribulos generet, nisi fuerit humanae studio operationis exercita. 182 A 
 quod si eam exercuerimus, in labore quidem et sudore, sed 
 tamen panem manducabimus. repugnat enim lex carnis legi 
 mentis, et laborandum nobis est ac desudandum, ut castigemus 
 corpus et seruituti redigamus et quae sunt spiritalia

 6 Gal. 2, 20 8 Esai. 40, 6 Gal. 2, 20 9 loh. 6, 50 sq. 
 12 Gen. 3, 17 17 Gen. 3. 19 18 Augustinus contra lul. Pelag. II 
 5, 13 (repugnat... seminemus) Rom. 7, 23 19 I Cor. 9, 27 20 I 
 Cor. 9, 11 

 1 post manducabis add . et cum sudore manducabis (tum manducabis 
 add. Jf<S\'B) N faenum RCP\' foenum S fenum cct . 2 esse in his MfF\' 
 m his esse SBP\' 3 malia A alia D militiae R (e eras.) malitiae MV\' 
 fenum V\' foenum RSBP\' fenum cct . 4 tuin scripsi cum libri 5 habemus 
 RY\' 7 ante s. M. A 8 fpnum pr . C fenum MC\'D foenum cet- 
 fęnum o!t. CD fenum AMCx foenum ce< . 8& (d a . &) -4 sed cet . 
 9 e 8. M. m2 R 10 iniustitia (in eras.) P 11 non maledictus est RV\' 
 maledictns (c a. M.) A 13 inquit &. M. m2 F post est f!<M . id est 
 RMV\' 14 maledicta est SBP\'CC\' habeas (a alt. s. M.) A 15 in 
 s M. J . uniuersQ (Q ex a) A 16 exercitata S (ta alt. s. M. Mt3) BC\' 
 excita R (in mg. m2 exculta t exercitata) 17 eam] etiam SBP\' 
 18 manducauimus RV\' 19 atque desudandum SBP\' atque sudandum 
 RV\' 
 
 
 seminemus. si enim carnalia seminauerimus, quae carnalia sunt 
 metemus: si uero spiritalia seminauerimus, metemus ea quae 
 sunt spiritalia.

 1 «carnalia (s eras.) J. 3 post spirit alia add . amen JfCF\\ piante 
 Jno nro ihu xpo. Cui 6 honor laua (s s. M.) et Ipin in acta scłorum aṁ C\'. 
 EXPLICIT LIBER DE PARADISO BEATI ABROSII A EXPL. DE 
 PARADISO LIBER SECUNDUS P EXPLICIT PARADI (LIBER PARA- 
 DISI F\') RV\' EXPLIC (LIB. I. add. P\') DE PARADISO SP\' (qui 
 add . ADAM ET EUA) D EXPLICIT LIBER SCI AMBROSII EPI DE 
 PARADYSO P" EXPLICIT LIBER PARADISI BEATI AMBROSII 
 ARCHIEPI C. in VMBC" non est subscriptio