supra pectus inquit tuum et in utero tuo 
 ambulabis. qui sunt qui in utero suo ambulant nisi qui uentri 
 et gulae uiuunt, quorum deus uenter et gloria in pudendis 
 eorum, qui terrena sapiunt et cibo onerati ad terrena curuantur? c 
 belle ergo delectationi ait, quae cibis intenta terram uidetur manducare: 
 supra pectus tuum et in utero tuo ambulabis 
 et terram manducabis omnibus diebus uitae

 3 II Cor. 11, 14 sq. 7 Philo Legg. alleg II 18 (79, 14 sqq.; I 
 104, 18 aqq. C.) 11 Philo Quaest. 1 47 16 Gen. 3. 14 18 Philipp. 
 3, 19 Philo Legg. alleg. III 47 (114, 30; I 143, 12 C.) 21 Gen. 3. 14 

 1 suasit APVD me persuaait JRF\' me decepit C\' me suasit cc<. 
 uenẹrabile (i s. e) A est om. RV\' 2no*<sset<S\' ad om. A 
 3 transaguratur (s s. M.) F 4 ẹiusticiae A Iponentis D inpoteutis A 
 (in 8. M.) PV imponentes cet. 5 auariae (a pr . a. M.) A auaritia RP\'V\' 
 7 accipit APVC\'D 9 mouet et BP\' mouet. S tranafundit (n alt. 
 8. M.) AM 11 ideo (om . que) RV\' dampnetur PBC\' et (p s. M. 
 m2) C\' damnatar J< dampnatur V\' 12 iuditio (ti a. u.) A secundum 
 (cu s. M.) A 13 dampnationis PJ3Cx et (p 8. M. m2) C\' (Mc NWper) 
 15 tipus A 17 ambulabant MS 18 uenter est et JVCx 19 ad terra. 
 B ad terra r\' 20 intenta SBP\'CC\' interita APRVV\' interdicta M 
 nutrita D terrarum SP\' uideatur M manducare uidetnr B 
 
 
 tuae. tollenda est omnis excusatio diaboli, ne forte malitiae 
 suae aliquid possit optendere, ut dicat iniquitatem suam ei 
 condemnatione uenisse et ideo ad nocendum hominibus 
 pertinaciter obniti, quia ideo damnatus est, ut noceret. quod 
 uidetur esse proximum opinioni, si tamquam damnationis D accipimus 
 istam sententiam; non enim deus ad hoc serpentem 
 damnauit, ut noceat, sed quid futurum esset ostendit. et 
 quidem temptatio illa quod amplius hominibus prosit superius 
 demonstrauimus; si tamen cognouerimus quia scriptum est 
 dicente deo: honorificantes me honorificabo, et 
 contemptor mei honore priuabitur, licet nobis ex 
 his uerbis aliquid aestimare. deus enim operatur quod bonum 
 est, non quod malum; ergo doceant te uerba diuina quia E 
 operatur gloriam, poenam relinquit. honorificantes me 
 inquit honorificabo honorem bonorum operationis suae 
 esse declarans. et contemptores, inquit, mei — non dixit 
 honore priuabo, sed honore priuabuntur, non suae operationi 
 deputans eorum iniuriam, sed quid futurum esset ostendens. 
 ergo hic non dixit: facio te supra pectus tuum et in utero 
 tuo ambulare et terram manducare omnes dies uitae tuae, 
 sed: ambulabis inquit et manducabis, ut praedixisse F 
 magia de serpente quae futura sunt uideretur quam praescripsisse 
 quid faceret. terra, inquit, tibi cibus erit, non 
 anima; nam et hoc peccatoribus prodest. unde et apostolus 
 tradidit huiusmodi in interitum carnis, ut spiritus saluus sit 
 in die domini nostri Iesu Christi. pectore autem et uentre

 10 I Reg. 2, 30 21 Gen. 3, 14 23 Gen. 3, 14 24 I Cor. 5. 5 

 1 colligenda APVCDPx diabolo N 2 ut] et J!F\' 3 condcmnationem 
 A condempnationem C\' uenisse (ni in ras.) A 5 proxi*mum 
 (n eras.) A opinionis RP\' opinione (i a. e) M si ow. N accipiamus 
 RMP\'V\' 6 istam om. RV\' dampnauit serpentem B 7 futurum V\' futurus 
 cef . 8 temtatio A 9 si APVD st C sed cet . cognoaerimna APVCD 
 cognosce M cum legerimus ce< . 11 contemtor A 13 ergo (r s. M.) A 
 doceant te (t pr . N. M.) P doceante A doceant RMV\' 14 glo<riam A 
 15 inquit me N 18 ostendit .MfF\' 19 ergo et hic 2V 24 na!a 
 om. R V\' et (tM quo et s. «. m2) M 
 
 
 ait reptare serpentem non tam propter corporis figuram quam 
 quia propter terrenas cogitationes de illa caelesti benedictione 
 sit lapsus; pectus enim frequenter recessus quidam accipitur 
 sapientiae. et ideo apostolus supra pectus Christi reclinat 
 caput, non in terram deicit. ergo si sapientia diaboli feris: 18OA 
 inmanissimis conparatur, quibus intra pedes pectus sit, si 
 etiam homines qui ten-ena sapiunt nec interiore affectu 
 eriguntur ad caelum utero uidentur reptare per terram, utique 
 uentrem animae nostrae non corruptibilibus saeculi huius 
 implere, sed magis dei uerbo satiare debemus. bene igitur 
 Dauid personam suscipiens Adae dicit: humiliata est in 
 puluere anima mea, adhaesitin terra uenter meus; 
 adhaesit enim dum configuratur serpenti, qui pascitur iniquitate 
 terrena. ideoque nos apostolus configurari dicit oportere Christo, B 
 ut uirtus Christi praetendat in nobis. quae sententia non 
 putatur in serpentem grauis, cum etiam Adam, qui leuius 
 peccauit, tali condemnatur sententia. scriptum est enim: 
 maledicta terra in operibus tuis; in tristitia manducabis 
 eam omnes dies uitae tuae. uidetur certe 
 similitudo quaedam esse sententiae, sed tamen in ipsa 
 similitudine magna discretio. interest enim utrum manducet 
 aliquis terram sicut serpenti dictum est quia terram c manducabit 
 an uero sicut homini dictum est: in tristitia 
 manducabis. adiectio enim ista in tristitia discretionem

 4 loh. 13, 25; 21, 20 11 Psalm. XXXXIII 26 14 Philipp. 
 3,16 lSGen.3,17 

 1 reptare ait (oMt . serpentem) RV\' 2 beatitudine a, recte puto 
 4 sapientia A et (-ae corr.) P 6 si scripsi . sed libri 7 interiori R 
 (i ult . s. M. m2) interior F\' 8 per] super -BC\' itaque RSBP\'Y\' 
 11 adea P 13 configiratur (v <. i alt.) A configurati R configuratne V\' 
 14 configurare (i s . ę) J . 15 pretendat (ten s. M.) A quae sententia 
 OM. -RF\' .16 uidetur -RF\' serpente RMBV\' gradus RV\' 
 17 condempnatur APBC\' et (p N. M. m2) C 18 tristitia RM 19 per 
 omnes RB.P\' 20 tamen (n ex m) A 22 est ow. RV\' manducauit 
 ARCV\' et (corr. m1) F manducabis F (m2 ex -bit) MP\'D 24 manducabit 
 n 
 
 
 facit: discretio quam uim habeat considera. bonum est mihi 
 in tristitia magis terram manducare quam in delectatione. 
 hoc est ut in actu quodam et sensu corporis contristari 
 uidear quam delectari in peccato: multi enim propter nimias 
 iniquitates non suscipiunt peccati conscientiam. at uero ille 
 qui ait: castigo corpus meum et seruituti redigo 
 contristatur in nostrorum paenitentiam peccatorum, quia sua 
 tanta delicta non habuit, ut m his contristari deberet. denique 
 et nobis suadet utilem istam esse tristitiam, quae secundum 
 deum, non secundum saeculum est. oportet, inquit, uos contristari 
 in paenitentiam secundum deum; nam secundum deum tristitia 
 salutem operatur, saeculi autem tristitia mortem 
 operatur. sed et de ueteri testamento accipe illos ad gratiam E 
 peruenisse qui contristabantur in operibus corporalibus, illos 
 uero supplicio remansisse qui delectabantur huiusmodi operibus. 
 denique Hebraei, qui ingemiscebant in laboribus Aegypti, iustorum 
 gratiam consecuti sunt et quia panem in tristitia manducauerunt, 
 esca donati sunt spiritali, Aegyptii uero, qui talia 
 opera cum exultatione celebrabant, regi detestabili seruientes 
 nullam ueniam sunt adepti.