Et dixit mulier: serpens decepit me, et manducaui. 
 ueniabilis culpa, quam sequitur professio delictorum. ideo non 
 desperata mulier, quae non reticuit deo, sed magis confessa 
 peccatum est, quam medicabilis secuta sententia est. bonum

 7 Philo Legg. alleg. III 17 (97, 21 sqq.; I 124, 9 sqq. C; 
 Qua.est.I4o 20Gen.3,13 

 1 nescimua fmus aM. m2 et s. <cr . o) A 4 damnando. (& M* a. m2) A 
 dampnandum PBC\'V\' dampnaremus PBC\'V\' 5 aatem] enim M 
 6 onmiumpf.] omnem Costerius animas MB 7 quid est B (est <. M. 
 m2) MSBP\'C id est (est N. M.) A 8 in p)\'. OM . CC", quo sed in om. 
 APVD est ̣ A ergo interrogatio C, ergo et est ow. JSC" 9 bonis 
 inquit C 11 adtumula A consepultus (se N. M.) A ea AP 12 confidentia 
 (v w. ant . s. op) A timoris in (in s. M.) te P timoris (om . 
 iste) B (in quo is exp.) V\' 13 praeuancationem (v m2 s. e alt.) A 
 non a. M. JL 14 quo (alt.) ... moueat <M mg. tM/* . m1 A 16 te moueat B 
 car] quare RV\' 22 desperat R et (t postea add.) B non s. M. 
 m2 JX, oMt. F\' 23 sententia (tcn N. M.) A 
 
 
 est condemnari in peccato et flagellari in delicto, ut cum F 
 hominibus flagellemur. denique Cain quia uoluit crimen negare 
 indignus iudicatus est qui puniretur m peccato, sed remissus 
 est sine praescripto poenae, fortasse non tam maiori crimine.. 
 parricidii — illud enim conmisit in fratrem — quam sacrilegii, 
 quod deo credidit mentiendum dicens: nescio:numquid 
 ego custos fratris mei sum? et ideo accusatori diabolo eius 
 accusatio reseruata est, ut cum eius angelis flagelletur, qui 
 cum hominibus noluit flagellari. denique de talibus dictum: 17SA 
 non est declinatio mortis eorum, et cum hominibus 
 non flagellabuntur. alia ergo ratio mulieris, quae licet 
 culpam praeuaricationis inciderat. tamen de paradisi lignis 
 habebat adhuc uirtutis escam et ideo dixit peccatum suum, et 
 reputatum est ei ad ueniam. iustus enim accusator est 
 sui in principio sermonis; neque enim potest quisquam 
 iustificari a peccato, nisi fuerit peccatum ante confessus. unde 
 dominus ait: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. : B 
 ergo quia Eua ipsa confessa est delictum, mitior sequitur 
 et profutura sententia, quae condemnaret errorem et ueniam 
 non negaret, ut ad uirum suum conuersa seruiret. primum ne 
 eam facile delectaret errare, deinde ut sub fortiore uase locata 
 non transduceret uirum, sed magis uiri consilio et ipsa regeretur. 
 in quo quidem mysterium Christi et ecclesiae euidenter

 6 Gen. 4, 9 10 Psalm. LXXII 4 sq. 14 Prouerb. 18, 17 
 17 Esai. 43, 26 21IPetr.3,7 

 1 condempnari PBCC\' 4 poene (o N. M.) jA maiore Ji & tratrem 
 (r alt. a. M.) A aacnlegQ P\' et (-gi m2) S 7 custos (s alt. m2 s. 
 «.) A custus V\' et (-oe m2) PR 8 acusato JL accusatio (i 8. M.) Mjf P 
 m2 V angelis eius B Bagellptur AP aagellaretur B 9 dictum 
 est MBC\' et (ow. non est) C 10 non a. M. A 11 ratio] gratia RMV\' 
 13 uirtutẹs (i 8. $) -4 ideo .... ei OM. J!V 14 est N. «. M. ant. A, 
 om. Px 16 qụạṃfessus (con a. quam m2) P 18 ipsa a. u. A con* 
 fessa m2 post delictum est R, OMt. V est delictum AP\'D delictum 
 est ce< . sequitur a. M. A 19 condempnaret PBC\' 21 uase 
 (e ex a m2) F 22 transduceret (s s. M.) -4 traduceret F uiro (i 
 s. o) J. 
 
 
 agnosco. designatur enim ecclesiae ad Christum futura c conuersio 
 et religiosa seruitus subdita dei uerbo, quae multo sit 
 melior quam saeculi huius Hbei-tas. denique scriptum est: 
 dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies. 
 haec igitur seruitus dei donum est. denique inter benedictiones 
 numeratur huius seruitutis obsequium; nam et Isaac iii loco 
 benedictionis eam dedit Esau filio suo, ut seruiret fratri suo. 
 denique benedictionem ille poscebat. etsi unam sibi cognouisset 
 esse praereptam, tamen aliam postulabat dicens: 
 numquid una. benedictio tibi est, pater? per hanc D 
 igitur seruitutem ille qui per gulam primitias suas ante 
 uendiderat et studio uenationis agrestis gratiam benedictionis 
 amiserat credidit se ipsum futurum esse meliorem, si typum 
 Christi ueneraretur in fratre. hac enim seruitute pollet populus 
 Christianus, sicut et dominus ad discipulos suos ait: qui 
 uult inter uos primus esse sit omnium seruus. 
 denique hanc seruitutem operatur caritas, quae spe maior et 
 fide est. unde scriptum est: per caritatem seruite E 
 inuicem uobis. hoc est ergo mysterium quod ait apostolus 
 in Christo et in ecclesia. haec enim uere in praeuaricatione 
 ante fuit, sed salua erit per filiorum generationem in fide et 
 caritate et sanctificatione cum castitate, praeuaricata utique 
 in patribus generatio hominum salua per filios, ut quod m 
 Iudaeis offenderat in Christiana posteritate corrigeret

 4 Dent. 6. 13 Luc. 4, 8 7 Gen. 28, 40 10 Gen. 27, 38 
 11 Gen. 25, 27 et 30 15 Matth. 20, 27 17 1 Cor. 4, 13 18 Galat. 
 5, 13 19 Ephes. 5, 32 20 I Tim. 2, 15 

 1 decclesiae (d eras.) A et ecclesiae VY\' 4 ipsi APRP\'CV\' illi 
 cet . 6 nominatur RV\' uirtutis V 8 agTiouiaaet M 9 ereptam JRF\' 
 postolabat A 11 igitur OMt. RV\' ille .BF\' iUQ (e 8. Q m2) PM 
 Ulum cet . per gula BJx pro gula (u in f<M.) S 12 uendiderat P 
 (di s. M.) uenderat 6\' 13 credit APVD ipsum B ipso M (& N. o m2) M< . 
 tipum A 14 hasc (a s. sp) A haec (e er<M.) J! 15 sicut OM. J!7\' 
 et (e eras.) J . 16 aouoa A 17 et spe R (et s. M.) SBP\'V\' est 
 et fide RBP\'C\'V\' et fide est (est w mg. mJ) S 18 unde et B 20 in 
 pr. APVD esse in cet . praeuaricationem J.PC 23 salnata MP\' 
 saluat C (t s. M. m3) saluatur D 
 
 
 Serpens inquit suasit, et hoc ueniabile deo uisum est F 
 eo quod nosset multas ad decipiendum uias esse serpentis, 
 quia transfiguratur in angelum lucis et ministri eius sicut 
 ministri iustitiae sunt falsa inponentis rebus singulis nomina, 179A 
 ut temeritatem dicat esse uirtutem et auaritiae nomen inponat 
 industriae. serpens enim mulierem decepit. uirum mulier ad 
 praeuaricationem de ueritate deduxit. serpentis typum accepit 
 delectatio corporalis. mulier symbolum sensus est nostri, uir 
 mentis. delectatio itaque sensum mouet, sensus menti transfundit 
 quam acceperit passionem. delectatio igitur prima est 
 origo peccati, ideoque non mireris cur ante serpens damnetur 
 iudicio dei, secundo mulier, tertio uir. secundum erroris B 
 ordinem damnationis quoque ordo seruatus est; delectatio enim 
 sensum, sensus autem mentem captiuam facere consueuit. ut 
 scias autem quia serpens typus est delectationis, damnationem 
 eius aduerte. 
 supra pectus inquit tuum et in utero tuo 
 ambulabis. qui sunt qui in utero suo ambulant nisi qui uentri 
 et gulae uiuunt, quorum deus uenter et gloria in pudendis 
 eorum, qui terrena sapiunt et cibo onerati ad terrena curuantur? c 
 belle ergo delectationi ait, quae cibis intenta terram uidetur manducare: 
 supra pectus tuum et in utero tuo ambulabis 
 et terram manducabis omnibus diebus uitae

 3 II Cor. 11, 14 sq. 7 Philo Legg. alleg II 18 (79, 14 sqq.; I 
 104, 18 aqq. C.) 11 Philo Quaest. 1 47 16 Gen. 3. 14 18 Philipp. 
 3, 19 Philo Legg. alleg. III 47 (114, 30; I 143, 12 C.) 21 Gen. 3. 14 

 1 suasit APVD me persuaait JRF\' me decepit C\' me suasit cc<. 
 uenẹrabile (i s. e) A est om. RV\' 2no*<sset<S\' ad om. A 
 3 transaguratur (s s. M.) F 4 ẹiusticiae A Iponentis D inpoteutis A 
 (in 8. M.) PV imponentes cet. 5 auariae (a pr . a. M.) A auaritia RP\'V\' 
 7 accipit APVC\'D 9 mouet et BP\' mouet. S tranafundit (n alt. 
 8. M.) AM 11 ideo (om . que) RV\' dampnetur PBC\' et (p s. M. 
 m2) C\' damnatar J< dampnatur V\' 12 iuditio (ti a. u.) A secundum 
 (cu s. M.) A 13 dampnationis PJ3Cx et (p 8. M. m2) C\' (Mc NWper) 
 15 tipus A 17 ambulabant MS 18 uenter est et JVCx 19 ad terra. 
 B ad terra r\' 20 intenta SBP\'CC\' interita APRVV\' interdicta M 
 nutrita D terrarum SP\' uideatur M manducare uidetnr B 
 
 
 tuae. tollenda est omnis excusatio diaboli, ne forte malitiae 
 suae aliquid possit optendere, ut dicat iniquitatem suam ei 
 condemnatione uenisse et ideo ad nocendum hominibus 
 pertinaciter obniti, quia ideo damnatus est, ut noceret. quod 
 uidetur esse proximum opinioni, si tamquam damnationis D accipimus 
 istam sententiam; non enim deus ad hoc serpentem 
 damnauit, ut noceat, sed quid futurum esset ostendit. et 
 quidem temptatio illa quod amplius hominibus prosit superius 
 demonstrauimus; si tamen cognouerimus quia scriptum est 
 dicente deo: honorificantes me honorificabo, et 
 contemptor mei honore priuabitur, licet nobis ex 
 his uerbis aliquid aestimare. deus enim operatur quod bonum 
 est, non quod malum; ergo doceant te uerba diuina quia E 
 operatur gloriam, poenam relinquit. honorificantes me 
 inquit honorificabo honorem bonorum operationis suae 
 esse declarans. et contemptores, inquit, mei — non dixit 
 honore priuabo, sed honore priuabuntur, non suae operationi 
 deputans eorum iniuriam, sed quid futurum esset ostendens. 
 ergo hic non dixit: facio te supra pectus tuum et in utero 
 tuo ambulare et terram manducare omnes dies uitae tuae, 
 sed: ambulabis inquit et manducabis, ut praedixisse F 
 magia de serpente quae futura sunt uideretur quam praescripsisse 
 quid faceret. terra, inquit, tibi cibus erit, non 
 anima; nam et hoc peccatoribus prodest. unde et apostolus 
 tradidit huiusmodi in interitum carnis, ut spiritus saluus sit 
 in die domini nostri Iesu Christi. pectore autem et uentre

 10 I Reg. 2, 30 21 Gen. 3, 14 23 Gen. 3, 14 24 I Cor. 5. 5 

 1 colligenda APVCDPx diabolo N 2 ut] et J!F\' 3 condcmnationem 
 A condempnationem C\' uenisse (ni in ras.) A 5 proxi*mum 
 (n eras.) A opinionis RP\' opinione (i a. e) M si ow. N accipiamus 
 RMP\'V\' 6 istam om. RV\' dampnauit serpentem B 7 futurum V\' futurus 
 cef . 8 temtatio A 9 si APVD st C sed cet . cognoaerimna APVCD 
 cognosce M cum legerimus ce< . 11 contemtor A 13 ergo (r s. M.) A 
 doceant te (t pr . N. M.) P doceante A doceant RMV\' 14 glo<riam A 
 15 inquit me N 18 ostendit .MfF\' 19 ergo et hic 2V 24 na!a 
 om. R V\' et (tM quo et s. «. m2) M 
 
 
 ait reptare serpentem non tam propter corporis figuram quam 
 quia propter terrenas cogitationes de illa caelesti benedictione 
 sit lapsus; pectus enim frequenter recessus quidam accipitur 
 sapientiae. et ideo apostolus supra pectus Christi reclinat 
 caput, non in terram deicit. ergo si sapientia diaboli feris: 18OA 
 inmanissimis conparatur, quibus intra pedes pectus sit, si 
 etiam homines qui ten-ena sapiunt nec interiore affectu 
 eriguntur ad caelum utero uidentur reptare per terram, utique 
 uentrem animae nostrae non corruptibilibus saeculi huius 
 implere, sed magis dei uerbo satiare debemus. bene igitur 
 Dauid personam suscipiens Adae dicit: humiliata est in 
 puluere anima mea, adhaesitin terra uenter meus; 
 adhaesit enim dum configuratur serpenti, qui pascitur iniquitate 
 terrena. ideoque nos apostolus configurari dicit oportere Christo, B 
 ut uirtus Christi praetendat in nobis. quae sententia non 
 putatur in serpentem grauis, cum etiam Adam, qui leuius 
 peccauit, tali condemnatur sententia. scriptum est enim: 
 maledicta terra in operibus tuis; in tristitia manducabis 
 eam omnes dies uitae tuae. uidetur certe 
 similitudo quaedam esse sententiae, sed tamen in ipsa 
 similitudine magna discretio. interest enim utrum manducet 
 aliquis terram sicut serpenti dictum est quia terram c manducabit 
 an uero sicut homini dictum est: in tristitia 
 manducabis. adiectio enim ista in tristitia discretionem

 4 loh. 13, 25; 21, 20 11 Psalm. XXXXIII 26 14 Philipp. 
 3,16 lSGen.3,17 

 1 reptare ait (oMt . serpentem) RV\' 2 beatitudine a, recte puto 
 4 sapientia A et (-ae corr.) P 6 si scripsi . sed libri 7 interiori R 
 (i ult . s. M. m2) interior F\' 8 per] super -BC\' itaque RSBP\'Y\' 
 11 adea P 13 configiratur (v <. i alt.) A configurati R configuratne V\' 
 14 configurare (i s . ę) J . 15 pretendat (ten s. M.) A quae sententia 
 OM. -RF\' .16 uidetur -RF\' serpente RMBV\' gradus RV\' 
 17 condempnatur APBC\' et (p N. M. m2) C 18 tristitia RM 19 per 
 omnes RB.P\' 20 tamen (n ex m) A 22 est ow. RV\' manducauit 
 ARCV\' et (corr. m1) F manducabis F (m2 ex -bit) MP\'D 24 manducabit 
 n 
 
 
 facit: discretio quam uim habeat considera. bonum est mihi 
 in tristitia magis terram manducare quam in delectatione. 
 hoc est ut in actu quodam et sensu corporis contristari 
 uidear quam delectari in peccato: multi enim propter nimias 
 iniquitates non suscipiunt peccati conscientiam. at uero ille 
 qui ait: castigo corpus meum et seruituti redigo 
 contristatur in nostrorum paenitentiam peccatorum, quia sua 
 tanta delicta non habuit, ut m his contristari deberet. denique 
 et nobis suadet utilem istam esse tristitiam, quae secundum 
 deum, non secundum saeculum est. oportet, inquit, uos contristari 
 in paenitentiam secundum deum; nam secundum deum tristitia 
 salutem operatur, saeculi autem tristitia mortem 
 operatur. sed et de ueteri testamento accipe illos ad gratiam E 
 peruenisse qui contristabantur in operibus corporalibus, illos 
 uero supplicio remansisse qui delectabantur huiusmodi operibus. 
 denique Hebraei, qui ingemiscebant in laboribus Aegypti, iustorum 
 gratiam consecuti sunt et quia panem in tristitia manducauerunt, 
 esca donati sunt spiritali, Aegyptii uero, qui talia 
 opera cum exultatione celebrabant, regi detestabili seruientes 
 nullam ueniam sunt adepti.