Sed quia ubi generantur, hic ordo est, ubi autem generant, 
 Iapheth primo loco scribitur, tertio Cham, ideo ne quis contraria 
 nos posterioribus dixisse arbitretur, etiam illius loci 
 explananda ratio est. bonum quidem quod uelut in quadam 
 naturae nobilitate est praecedit, malum autem sequitur. sunt 
 enim mentis cogitationes contrariae, quae utique oriuntur 
 postea. haec quamdiu uelut intus clausae sunt nec tamquam 
 in herbis germinant, quodam sinu bonae mentis fouentur, ne c 
 prodeant. nam quamdiu in uoluntate est malum, non in entelechia, 
 hoc est in opere atque effectu, bonitas mentis gubernatoris 
 uelut aurigae modo cohibet uel refrenat malitiam 
 temptantem prorumpere, cum uero efferbuerit atque in ulcus 
 eruperit, ne possit latius serpere et finitima contaminare, tunc 
 iusta succedit prouidentia, ne illud indifferens, quod uulgo

 2 Hom. H. IIII 299 11 Gen. 6. 1; cf. 10, 2 sqq. 

 1 tota P (ta in ras.) tort.. T (aa eras.), orn. B 2 kakwc BEIC 
 (decc T deyc B) MECON (MECwN B) CAAACCEN (CAACCEN corr . 
 CAAACCEN T\' CAAACCEy B) PT\'B kakoadereMeCONOABACTEN T 
 kakwcdeicMNCtoNCadCCHN N 4 modi T 5 generari P ml T generare 
 P m2 cet . 8 singula TT\' singulae PN singulare B 9 fatigarentar 
 N euadendi P (e pr. s. u.) 12 iaphet B iafhet P iafet TN 
 iafeth T 15 sunt autem B 16 cogitationes mentis N 17 clausa N 
 19 eatelechia libri (h s. u. T\'B) 20 affectu N 21 uelut aurigae 
 TT\'B i: uel aupinge (ante p parua ras.) P (infra in mg . \': uelut aurigae) 
 uel aurigae N uel TNB uelut P {ut eras.) T 22 cum uero 
 in mg. ml P 24 uulgo om. N 
 
 
 secundum bonum dicunt, uelut loco cedat, cum iam feruenti D 
 malo non possit resistere. itaque ne latius fundat uirus noxium 
 et plurimas inficiat generando corruptiones, illud primum 
 bonum, quod natura bonum est, dum locum mutat, ordinem 
 mutat, ut quasi laboranti cornui opem ferat et eam partem 
 acie suscipiat, quae plus laborat; uirtus enim bellatoris difficilioribus 
 locis est necessaria, sicut etiam boni custodis 
 praesentia ibi frequentior, ubi muri fragiliores. ac ne qua pars 
 sine defensore sit, dum illud bonum inclinatiora sustentat, E 
 tunc illud indifferens superiorem locum suscipit uelut deputante 
 sibi eam partem perfectiore bono; nihil enim uirtute perfectius. 
 indifferentia autem non habent robur ualidae uirtutis, sed 
 eius augent et diffundunt gratiam. unde Iapheth dictus est, 
 quod \'latitudo\' significatur latine. 
 Nec. solum sanctus Noe abundauit filiorum generatione, sed F 
 etiam uniuersa se effudit eo quam maxime tempore generatio. 
 quod non otiosum uidetur. secuturo enim diluuio non debuit 
 aestimari defuisse gratiam fecunditatis illi generationi, quam 
 diluuia absorbuerunt, ut quod fuit humani generis abundantia 
 diuinae deputetur gratiae, quod diluuium secutum est nostris 230 A 
 adscribatur iniquitatibus, qui peccatis nostris auertimus domini 
 misericordiam. sic et in posterioribus inuenies quod secuturam 
 Aegypti sterilitatem praecessit totidem annorum fecunditas. 
 principale est enim uirtutis inchoare a beneficiis et praeseminare 
 gratiam. unde et Dauid ait: misericordiam et iudicium 
 cantabo tibi, domine. praecedit beneficii gratia, 
 sequitur censura sobriae disciplinae. diuinum est igitur 
 quod praemittuntur bona, nostrum quod mutantur.