Hae sunt tres ciuitates trans Iordanen perfectiori prudentiae ad refugium datae, ut primo culpam fugiamus inductione animi conformes ad imaginem dei. ita enim creati sumus dicente deo: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. haec ergo primae illius lex ciuitatis est. deinde si per fragilitatem carnis et mundi inlecebras ita 422 A mentem nostram formare non possumus, reuerentia paternae generationis et sedulitate prolis leuemus; caritas enim multitudinem peccatorum operit. qui ergo ad imaginem dei esse non potuerit sit ad plenitudinem caritatis. illa ciuitas culpam excludit. haec soluit. haec denique lex secundae ciuitatis: diliges dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota uirtute tua. sed si rursus angusti animi et minuti sunt qui abundantiam caritatis et B gratiam recipere non possunt. habes tertiam ciuitatem, ut diuinae potestatis formido te sobrium faciat et inflectat metus. et haec lex tertia: dominum deum tuum adorabis et ipsi soli seruies. haec igitur praecipuae uirtutes et ideo paucorum, non plurium supra Iordanen positae, ut exprimas quasi imago archetypum, diligas quasi filius patrem, adores quasi subditus regem.

qui autem lordanen transierint — C 6 Gen. 1, 26 10 I Petr. 4, 8 14 Deut. 6, 5 19 Matth. 4, 10 1 agnoscere ... pietas in mg. m2 A 3 haec UCxE iordanem WEP*T 4 inductioni A (s. m2 i ne) 5 conformes A («. m2 ix is) T (es ex is) conformis VN 6 dno M T* 7 primę A (a s. ę m2) prima T illius/. lex ciuitatis ^ est A (X m21 illius lex ciuitatia est PCC\' illius lex est ciuitatis V illius ciuitatis lex est N lex est illiue ciuitatis T lex primae illius ciuitatis est (est s. u.) Cx 12 potuerit 21x (u s. fl.) poterit COli 13 lex est (est 8. u. m2) C ciuitatis est (est s. u. m2) W 16/. angusti /: animi A (/. m2) animi angusti T 17 possint C 18 formido om. %xE 19 est lex C (est 8. u. m2) T 20 illi VCC\'P\' haec A (c exp. m2) ?(\' (bee vi2) hae cet. 21 iordanem W\'CxEP\'T post Iordanen add. autem s. ft. P (M. ant.) T Iordanis autem descensio eorum dicitur —, qui descenderint ergo ex illis superioribus uirtutibus ad haec inferiora, id est in quibus integritas caritas humilitas uacillauerit, habent propiora homini refugia quae petant. ut qui obnoxii delictis et inflexi uitiis sunt non uoluntariis sperent dominum sibi reconciliari posse, si ueniam petant, sperent posse corrigi, si praecepta sequantur caelestium testamentorum, quibus aut informamur ad innocentiam aut reuocamur a culpa. haec igitur intra Iordanen ciuitates sequentes sunt, ut propitiemus nobis D deum, sequamur quae iubet, uitemus quae prohibet. sit ergo propitiandae diuinitatis ambitio, sequendae praeceptionis oboeditio, interdictae praeuaricationis cautio, quibus propitiatoriam dei misericordiam et nomotheticen eius prouidentiam uel institutorum obsequio uel interdictorum declinatione ueneremur.

Quartum superest quod de morte summi sacerdotis ait: quia usque ad illud tempus erit in ciuitate refugii 1. E homicida ille, donec moriatur sacerdos magnus, in quo secundum litteram haeret interpretatio. primum ipsa fuga sorte magis quam aequitate alicuius examinis definita, dein in causis paribus inpar euentus; poterat enim fieri ut post homicidae illius refugium sequenti die obiret magnus sacerdos. quae autem sub incerto sententia? ergo quia haeret 1 Philo Legg. alleg. II 22 (I 82, 46) 15 Philo de profugis 20 (561. 48) 16 Iosue 20, 6 22 Philo 1. c. 20 (562, 11) 1 iordanes 21 et (-is corr. m2) 31\' df ex dS P 3 habet A habent (ent ex et) Vm2 Um3 %\'ml 4 propriora A (s. m2 i propria) et (r alt. del.) PVWL\' propriora T (or s. u., r alt. exp.) Cx propria CSMx 6 reconciliare C et (i s. e alt.) AC se posse A (se s. u. m2) T posse se VN 7 sequuntur A sequantur P (q ex c, a s. u. m. ant.) secantur CxD 8 ad culpft A (& ex a m.. ant., s. m2 i a culpa) ad (d eras.) culpa U\', lort. ab culpa haec A hae ctt. 9 iordanem VOT 10 sit ex sint uel scit P 12 cautio. P 13 ut (s. u. m2) et A nomotheticen A (1:0 ex ne) 31 («. m3 legislationem) nomothedicen 2P 14 instauratorum A (s. m2 i institutorum) C (s. i institutorum) PCCx 20 dein scripsi de PC\'Cx deinde A (inde s. u. m2) cet. 21 cohiberet (s. in2 obiret) A 22 sacerdos P (0 ex u) quia (a s. u.) adhaeret A non adhaerentes T littera, quaeramus spiritalia. quis est iste magnus sacerdos nisi dei filius, uerbum dei, cuius aduocationem pro nobis habemus apud patrem, qui exors omnium est uoluntariorum F et accidentium delictorum, in quo consistunt omnia quae in terra sunt et quae in caelo ? uinculo enim uerbi constricta omnia sunt et eius continentur potentia et in ipso constant, quoniam in ipso creata sunt et in ipso inhabitat omnis plenitudo. et ideo omnia manent, quia dissolui illa non sinit quae ipse constrinxit, quoniam in eius uoluntate consistunt; omnia enim quoad uult suo imperio cohercet et regit et naturali concordia ligat. uiuit igitur dei uerbum et maxime in animis uiuit piorum nec umquam moritur plenitudo diuinitatis. numquam enim moritur sempiterna diuinitas et aeterna dei uirtus. sane moritur nobis, si a nostra anima separetur, 423 A non quo morte corrumpatur, sed quo dissoluatur atque exuatur mens nostra ab eius coniunctione; mors enim uera est uerbi et animae separatio. denique statim incipit anima peccatis patere uoluntariis.

Habemus haec genera non adumbrata, sed expressa uirtutum B in apostolo dicente eo: ita quod in me est, promptus sum et uobis, qui Romae estis, euangelizare. non enim erubesco euangelium; uirtus enim dei est in salutem omni credenti, Iudaeo primum et Graeco. 6 Coloss. 1, 16 sqq. 11 Philo 1. c. 21 (568, 27) 16 Philo 1. c. 21 (568, 31) 20 Rom. 1, 15 sq. 1 litterae A (e alt. add. m2) T littera S !t (8 s. u. m3, om. haeret) 2 dei pr. s. u. m2 A 3 est omnium WE et (eat s. u.) T 5 terris ℋxE 6 omnia sunt A (/• m2) sunt omnia T 7 sunt PCC\'Cx sunt omnia A (omnia s. u. m2) V (sunt eras.) NT inhabitat AนCCx et (in 8. u.) C\' inhabitabat P habitat cet. 10 omne PCC omnia (8. omne) T quoad A m2 (a 8. u.) quod AmlPCCC quoad T cohercet A (m2 ex coheret) coercet น\' 11 uerbum dei N 12 plenitudo ... enim moritnr om. PCx 14 separetur A (i a m2 8. e alt.) PC separatur cet. 15 exuratur A (8. m2 t exuatur) n et (r pr. eras.) P1 20 est om. CP1 promtua A 21 jl) uobis A uobis C iustitia enim dei in eo reuelatur, id est in eo qui credidit. denique addidit: ex fide in fidem, sicut scriptum est; iustus autem ex fide uiuit. in quo igitur iustitia dei reuelatur nisi in eo qui conformis est imaginis C filii dei? habes primum praeceptum ad imaginem dei. secundum quia inuisibilia dei per ea quae facta sunt intelleguntur, id est sempiterna uirtus eius et diuinitas operibus eius cognoscitur. haec est operatoria uirtus. tertium de imperiali potestate, quia uerbum dei regale est et iudiciale et plenum iustitiae sacerdotalis, remunerationem bonorum actuum et retributionem malorum uenturis in iudicium suum seruans, de quibus dicit apostolus: scimus autem quoniam iudicium dei est D secundum ueritatem in eos qui talia agunt. itaque qui ueritatem et iustitiam dei cognouit non debet ea agere quae morte digna sint. sequitur bonitas dei propitiatoria utique, de qua dicit: an diuitias bonitatis eius et patientiae et longanimitatis contemnis ignorans quoniam bonitas dei ad paenitentiam te adducit? id est: debet te adducere. prouocat te quia bonus est deus, ut sperare possis tuorum peccatorum indulgentiam; non uult enim uindicare E qui est paratus ignoscere. subtexuit etiam legislationem, id est nomotheticen, ut si quis contemplatione diuinae bonitatis resoluitur et magis ad neglegentiam quam ad paenitentiam 2 Rom. 1, 17 6 Rom. 1, 20 12 Roni. 2, 2 16 Rom. 2, 4 1 qui A (s: m2 l quod) T (ex quod) 2 credit C\'P\' ex fide in fidem A (s. m2 X in fide ex fide) in fide (fidem VT) ei fide Vนน\'T ex fide in fide E 4 conformis A (i ex e m2) 5 primum del. m2 A dei del. m2 A, om. VN, add. 8. u. T 6 quia(s. m2 quam) A 7 et s. w. m2 A 10 remunerationS et A m2 et (nS ex nis) 21 et remunerationg T 11 uenturi A et 21\' (-ris m2) P (s postea add.) uenturi นE dicit] ait VNT 12 est et A (et exp. m2) C (et eras.) P 15 sunt Px"น"DET 17 ignorans A (n alto eras.) T ignoras cet. 19 ante quia add. ut YN ut A («. «. m2) PCT, om. cet. 20 none A (e eras.) 22 nomotheticen C (0 pr. in ras.) nemotheticen Cx (corr. m2) nomothedicen N\' prouocatur, legem sequatur, quoniam et quicumque inquit sine lege peccauerunt sine lege et peribunt et quicumque in lege peccauerunt per legem iudicabuntur..

Lex autem gemina est, naturalis et scripta: naturalis in corde, scripta in tabulis. omnes ergo sub lege, sed naturali, F sed non est omnium, ut unusquisque sibi lex sit. ille autem sibi lex est qui facit sponte quae legis sunt et in corde suo scriptum opus legis ostendit. habes quae bona legis sint, quae tamen non solum scire uel audire perfunctorie, sed etiam facere debemus; non enim auditores legis iusti sunt apud deum, sed factores legis iustifica buntur; cognouisti etiam quae mala. primum natura ipsa boni operis 424A magistra est. scis non furandum et seruum tuum, si furtum tibi fecerit, uerberas et si quis ad uxorem tuam affectauerit, persequendum putas. quod ergo in aliis reprehendis ipse committis: qui praedicas non furandum furaris, qui dicis non adulterandum adulteras. secuta est etiam lex, quae data est per Moysen, per legem autem agnitio peccati. accepisti etiam quid declinares et ea agis quae prohibita cognoscis. lex autem quid operatur nisi ut omnis mundus subditus fieret B deo, quia non solum Hebraeo lata est, uerum etiam aduenam uocauit, quae non exclusit proselytum. sed quia lex os omnium . 1 Rom. 2, 12 6 II Cor. 3, 3 11 Rom. 2, 13 23 Augustinus contra duas epist. Pelag. IIII 11, 30 (lex os ... conuertere) 1 et om. PC\'CxT,fort. recte quicamque ... peribunt in mg. m2 T 2 et pro om. PCC", 8. u. W 5 est PCC\'C", 8. u. m2 V, postea add. T+ om. AN 6 omnes ergo A (/■ m2) ergo omnes T omnes... naturali om. PCx naturalis 21 et (s eras.) A%1\' 7 lex sit sibi 81\' sibi sit lei V%"CxET autem 8. u. m2 A 9 sint A (sunt m2) sunt CCEPT 14 ..est น\' (ad eras.) 15 tibi del. m2 A, 8. u. WT, om. C uerberas A (8 ex t) ad om. PC", exp. T 20 quid A (s. m2 i quod) quod (i 8. o) T ea A (a 8. u.) eaip T cognoscis A (osc s. v.} b. 21 subditus fieret W 22 data P lata T (d 8. 1) 23 excludit 91 proselitum libri et lex A (et 8. u. m2) VCCN et (et del.) T potuit obstruere et non potuit mentem conuertere, ideo ultimum remedium postremae illius ciuitatis debebatur, in quo esset refugium salutare, ut mors principis sacerdotum ab omni nos mortis liberaret formidine atque exueret metu.