hunc tutu αm: tu igitur βah diem tuis maximis et innumerabilibus gratulationibus iure anteponisanteponis αβa: -pones hm. haec enim res unius est propria C.C. om. α Caesaris; ceterae duce te gestae magnae illae quidem, sed tamen multo magnoque comitatu. huius autem rei tu idem dux esdux es α: et dux es γ: es et dux β et comes: quae quidem tanta est utut am: ut nulla βah tropaeis et monumentis tuis adlatura finem sit aetas—nihil est enim opere et manu factum quod nonnon α, Schol. Lucani vi. 20, Lactant. Div. Inst. vi. 11. 25: non aliquando βγ conficiat et consumat vetustas—

at haec tuatua om. Lactant. iustitia et lenitaslenitas αa et Lactant.: lenitas animi βhm florescetflorescit β (contra Lactant.) cotidie magis. itaita α: ita ut βγ quantum operibus tuistuis oper. β diuturnitas detrahet, tantum adferetadferet AHDLm: adferat BEah: adfert V laudibus. et ceteros quidem omnis victores bellorum civilium iam anteaantea α: ante βγ aequitate et misericordia viceras: hodierno vero die te ipseipse α: ipsum βγ vicisti. vereor ut hoc quod dicam perinde intellegi possit audituauditum Patricius atque ipse cogitans sentio: ipsam victoriam vicisse videris, cum ea quae erant ademptaquae erant adempta Harl. 2545, Madvig: quae erant (erat AV) adepta α: quae illa erat adepta βγ victis remisisti. nam cum ipsius victoriae iure omnesiure omnes scripsi: condicione iure omnes αah: condicione omnes iure m: condicione omnes β victi occidissemus, clementiae tuae iudicio conservati sumus. recte igitur unus invictus eses γ: om. αβ: diceris mallet Müller a quo etiam ipsius victoriae condicio visque devicta est.

atque hoc C. Caesaris iudicium, patres conscripti, quam late pateat attendite. omnes enim qui ad illa arma fato sumus nescio quo rei publicae misero funestoque compulsi, etsi aliqua culpa tenemur erroris humani, abab om. β scelere certe liberati sumus. nam cum M. Marcellum deprecantibus vobis rei publicae conservavit, me et mihi et item rei publicae, nullo deprecante, reliquos amplissimos viros et sibi ipsos et patriae reddidit, quorum et frequentiam et dignitatem hoc ipso in consessu videtis, non ille hostis induxit in curiam, sed iudicavit a plerisque ignoratione potius et falso atque inani metu quam cupiditate aut crudelitate bellum esse susceptum.

quo quidem in bello semper de pace audiendumaudiendum αEm: agendum audiendum BDL: agendum audiendumque ah putavi semperque dolui non modo pacem sed etiam orationem civium pacem flagitantium repudiari. neque enim ego illa nec ulla umquam secutus sum arma civilia semperque mea consilia pacis et togae socia, non belli atque armorum fuerunt. hominem sum secutus privato officio, non publico, tantumque apud me grati animi fidelis memoria valuit ut nulla non modo cupiditate sed ne spe quidem prudens et sciens tamquam ad interitum ruerem voluntarium.

quod quidem meum consilium minime obscurum fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cumcum partis meae per. γ capitis mei periculo sensi. ex quo nemo eritiam erit β tam iniustus rerum existimatorexistim. rerum β qui dubitet quae Caesaris de bello voluntas fuerit, cum pacis auctores conservandos statim censuerit, ceteris fuerit iratior. atque id minus mirum fortasse tummirum fort. tum αBDL: fort. mirum tum E: mirum videretur fort. tum γ (videtur h) cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero victor pacis auctores diligit, is profecto declarat maluisse sese maluisse β non dimicare quam vincere.