nolite , iudices,
				arbitrari hominum illum impetum et conatum fuisse—neque enim ulla gens tam barbara
				aut tam immanis umquam fuit in qua non modo tot, sed unus tam crudelis hostis
				patriae sit inventus—, beluae quaedam illae ex portentis immanes ac ferae
					forma formas π 
 hominum indutae
				exstiterunt. perspicite etiam atque etiam, iudices,—nihil enim est quod
				in hac causa dici possit possit π b χς : posset cett. 
 vehementius— penitus introspicite
				Catilinae, Autroni, Cethegi, Lentuli ceterorumque mentis; quas vos in his libidines,
				quae flagitia, quas turpitudines, quantas audacias, quam incredibilis furores, quas
				notas facinorum, quae indicia parricidiorum, quantos acervos scelerum facinorum
					... scelerum T : scelerum ... facinorum cett. 
 reperietis! ex magnis et
				diuturnis et iam desperatis rei publicae morbis ista repente vis erupit, ut ea
				confecta et eiecta convalescere aliquando et sanari civitas posset posset k, Ernesti : possit cett. 
 ;
				neque enim est quisquam qui arbitretur illis inclusis in re publica pestibus diutius
						haec haec hoc imperium c2 
 
				stare potuisse. itaque eos non ad perficiendum scelus, sed ad luendas rei
				publicae poenas Furiae quaedam incitaverunt. in hunc igitur gregem vos
				nunc P. Sullam,
				iudices, ex his iis ς , ed.
						V 
 qui cum hoc vivunt atque atque aut T : at π 
 
				vixerunt honestissimorum hominum hominum amicorum T 
 gregibus reicietis, ex hoc
					amicorum amicorum Klotz : hominum codd. 
 numero, ex hac familiarium familiarium T π b2 χ 
 : familiari cett. 
 
				dignitate in impiorum partem atque in parricidarum sedem sedem T π 
 : cedem cett. 
 et et atque T : ac ab 
 numerum
				transferetis? Vbi erit igitur illud firmissimum firmissimum T : fortissimum cett. 
 praesidium
				pudoris, quo in loco nobis vita ante acta proderit, quod ad tempus existimationis
				partae fructus reservabitur, si in in non T : nos in Richter 
 extremo discrimine ac
				dimicatione fortunae deseret deseret k : deserit (-uit
						 b1c2 ) cett. 
 , si non
				aderit, si nihil adiuvabit? quaestiones nobis servorum accusator et tormenta accus. et tormenta
						 T : ac tormenta accus. cett. 
 minitatur. in quibus quamquam nihil periculi
				suspicamur, tamen illa tormenta gubernat dolor, moderatur natura cuiusque cum animi
				tum corporis, regit quaesitor quaesitor T : quaestor cett. 
 , flectit libido, corrumpit spes, infirmat
				metus, ut in tot rerum angustiis nihil veritati loci relinquatur. vita P.
				Sullae torqueatur torqueatur T π 
 : Torquate cett. 
 , ex ea
				quaeratur num quae occultetur libido, num quod lateat facinus, num quae crudelitas,
				num quae audacia. nihil erroris erit in causa nec obscuritatis, iudices,
				si a vobis vitae perpetuae vox, ea quae verissima et gravissima verissima et
					gravissima T : gravissima et verissima π a : gravissima cett. 
 debet esse, audietur. nullum in hac causa testem timemus, nihil quemquam
				scire, nihil vidisse, nihil audisse arbitramur. sed tamen, si nihil vos
				P. Sullae fortuna movet, iudices, vestra moveat. vestra enim, qui cum
				summa elegantia atque integritate vixistis, hoc maxime interest, non ex libidine aut
				simultate aut levitate testium causas honestorum hominum ponderari, sed in magnis
					disquisitionibus disceptationibus Madvig 
 
				repentinisque periculis vitam unius cuiusque esse testem. quam vos,
				iudices, nolite armis suis spoliatam atque nudatam obicere invidiae, dedere
				suspicioni; munite communem arcem bonorum, obstruite perfugia improborum; valeat ad
				poenam et ad salutem vita vita π : om. cett. 
 plurimum, quam solam videtis per
					se per se Mommsen : ipse T :
					ipsam cett. ex sua T : ex vi sua
					(ex nat. sua et in π ) cett., cf. § 71, Caec. 88. 104 natura T π 
 : naturaque cett. 
 ex sua natura facillime perspici, subito
				flecti fingique non posse. quid vero? haec auctoritas—saepe saepe Spengel : semper codd. 
 enim est de ea
				dicendum, quamquam a me timide modiceque modiceque T π k : et modice b :
					modice cett. 
 dicetur—quid? inquam inquam om. bc1 
 , haec auctoritas nostra, qui a ceteris
				coniurationis causis abstinuimus, P. Sullam defendimus, nihil hunc tandem iuvabit?
					 grave est hoc dictu grave est hoc dictum ( corr. Madvig ) fortasse iudices E : om. cett. 
 fortasse, iudices, grave, si appetimus
				aliquid; si, cum ceteri de nobis silent, non etiam nosmet ipsi tacemus, grave; sed,
				si laedimur, si accusamur, si in invidiam vocamur, profecto
					conceditis concedetis ς 
 , iudices,
				ut nobis libertatem retinere liceat, si minus liceat dignitatem.