quis nostrum adfuit Vargunteio? nemo, ne hic quidem Q. HortensiusQ. om. e , praesertim qui illum solus antea de ambitu defendisset. non enim iam se ullo officio cum illo coniunctum arbitrabatur, cum ille tanto scelere commisso omnium officiorum societatem diremisset. quis nostrum Serv. Sullam, quis PubliumPublium P. Lentulum ς , quis M. Laecam, quis C. C. suppl. Manutius Cornelium defendendum putavit, quis eis horumiis horum Garatoni: horum iis πk: his horum cett. adfuit? nemo. quid ita? quia ceteris inin ceteris e causis etiam nocentis viri boni, si necessarii sunt, deserendosdeserendos e: defendendos cett. esse non putant; in hoc crimine non solum levitatis est culpaculpa est Tk: culpa e verum etiam quaedam contagio sceleris, si defendas eumeum om. T quem obstrictum esse patriae parricidioparricidio TEeaπ : om. cett. suspicere.

quid? Autronio nonne sodales, non conlegae sui, non veteres amici, quorum ille copia quondam abundarat, non hi omnes qui sunt in re publica principes defuerunt? immo etiam testimonio plerique laeserunt. statuerant tantum illudillud tantum T esse maleficium quod non modo nonmodo non modo e occultari per se sed etiam aperiri inlustrarique deberetdebet e . quam ob rem quid est quod mirere, si cum isdem me in hac causa vides adesse cum quibus in ceteris intellegis afuisseafuisse Lambinus: affuisse (abf. b2cχ ) codd. ? Nisi vero me unum vis ferum praeter ceteros, me asperum, me inhumanum existimari, me singulari immanitate et crudelitate praeditum.

hanc mihi tu si propter meas resmeas res Te: res meas cett. gestas imponis in omni vita meamea vita T , Torquate, personamTorq. personam Te: personam Torq. cett. , vehementer erras. me natura misericordem, patria severum, crudelem nec patria nec naturanec natura nec patria e esse voluit; denique istam ipsam personam vehementem et acrem quam mihi tum tempus et res publica imposuit iam voluntas et natura ipsa detraxit. illa enim ad breve tempus severitatem postulavit, haec in omni vita misericordiam lenitatemque desiderat.

qua re nihil est quod ex tanto comitatu virorum amplissimorum me unum abstrahas; simplex officium atque una bonorum estbonorum est T: bonorum e: est bonorum cett. omnium causa. nihil eriterit est eb1k quod admirere posthac, si in ea parte in qua hos animum adverteris me videbis. nulla est enim in re publica mea causamea causa Te: causa mea cett. propria; tempus agendi fuit mihi magismihi magis Tb1: magis mihi cett. proprium quam ceteris, doloris vero et timoris et periculi fuit illa causa communis; neque enim egoego Te: om. cett. tunc princepstunc princeps Teπk: princeps tunc cett. ad salutem esse potuissem, si esse alii comites noluissent. qua re necesse est, quod mihi consuli praecipuum fuit praeter alios, id iam privato cum ceteris esse commune. neque ego hoc partiendae invidiae, sed communicandae laudis causa loquor; oneris mei partem nemini impertio, gloriae bonis omnibus.

'in Autronium testimonium dixisti,' inquit; 'Sullam defendis.' hoc totum eius modi est, iudices, ut, si ego sumsum Teb1: sim cett. inconstans ac levis, nec testimonio fidem tribui convenerit nec defensioni auctoritatem; sin est in me ratio rei publicae, religio privati offici, studium retinendae voluntatis bonorum, nihil minus accusator debet dicere quam a me defendi Sullam, testimoniotestimonio fort. delendum laesum esse Autronium. videor enim iamiam Teaπ, Schol.: om. cett. non solum studium ad defendendas causas verum etiametiam Teπ, Schol.: om. cett. opinionis aliquid et auctoritatis adferre; qua ego et moderateego et moderate Te: et moderate ego cett. utar, iudices, et omnino non uterer, si ille me non coegisset.