primum videte hominis audaciam. Sassiam in matrimonium ducere, habiti matrem — illam cuius virum A.A. om. Sa Aurium occiderat — concupivit. Vtrum impudentior hic qui postulet, an crudelior illa, si nubat, difficile dictu est; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque cognoscite.

petit Oppianicus ut sibi Sassia nubat et id magno opere contendit. illa autem non admiratur audaciam, non impudentiam aspernatur, non denique illam Oppianici domumdomum Sy: dextram s: om. Mb viri sui sanguine redundantem reformidat, sed quod haberet ille trisille tres Sa: tres ille Mm filios, idcirco se ab eis nuptiis abhorrere respondit. Oppianicus, qui pecuniam Sassiae concupivisset, domodomo quoquo modo Orelli sibi quaerendum remedium existimavit ad eam moram quae nuptiis adferebatur. nam cum haberet ex Novia infantem filium, alter autem eius filius PapiaPappia Sa natus TeaniTeani Teano Bb2y2a, Arusianus (K. vii. 455): Teani Apuli Mb1, quod abest abab M, Arusianus: a ma Larino xviii milia passuum, apud matrem educaretur, arcessit subito sine causa puerum Teano, quod facere nisi ludis publicispublicis om. a aut festis diebus antea non solebat. mater misera nihilmisera nihil mali Sa: nihil mali misera Mm mali suspicans mittit. ille se Tarentum proficisci cum simulasset, eo ipso die puer, cum hora undecima in publico valenshora und. cum valens in publico a visus esset, ante noctem mortuus et postridie ante quam luceret combustus est.

atque hunc tantum maerorem matri prius hominum rumor quam quisquam ex Oppianici familia nuntiavit. illa cum uno tempore audisset sibi non solum filium sed etiam exsequiarum munus ereptum, Larinum confestim exanimata venit et ibi de integro funus iam sepulto filio fecit. dies nondum decem intercesserant cum ille alter filius infans necatur. itaque nubit Oppianico continuo Sassia laetanti iam animo et spe optimeoptime Sa: optima Mm confirmatoconfirmata b2, nec mirum quae se non nuptialibus donis sed filiorum funeribus esseesse aa: om. Mm delenitam videret. ita, quodita quod b2sya: itaque SMb1: itaque quod Naugerius (cf. §190) ceteri propter liberos pecuniae cupidiores solent esseesse solent Sa, ille propter pecuniam liberos amittere iucundum esse duxit.

Sentio, iudices, vos pro vestra humanitate his tantis sceleribus breviter a me demonstratis vehementer esse commotos. quo tandem igitur animo fuisse illos arbitramini quibus hisiis a de rebus non modo audiendum fuit verum etiam iudicandum? vos auditis de eo in quem iudices non estis, de eo quem non videtis, de eo quem odisse iam non potestis, de eo qui et naturae et legibus satis fecit, quem leges exsilio, natura morte multavit, auditis nonnon sine b2y2s ab inimico, auditis sine testibus, auditis cum ea quae copiosissime dici possunt breviterbreviter Sa: breviter a me Mm strictimque dicuntur. illi audiebant de eo de quoeo de quo eo... quo B: eo quo a iurati sententias ferre debebant, de eo cuius praesentis nefarium et consceleratum voltum intuebantur, de eo quem omnesomnes aa: om. Mm oderant propter audaciam, de eo quem omni supplicio dignum esse ducebant; audiebant ab accusatoribus, audiebant verba multorum testium, audiebant cum una quaque de re a P.Publio Cannutio, homine eloquentissimo, graviter et diu diceretur.

et est quisquam qui, cum haec cognoverit, suspicari possitposset Sa Oppianicum iudicio oppressum et circumventum esse innocentem? acervatim reliqua iamreliqua iam SBs: iam reliqua cett., iudices, dicam ut ad ea quae propiorapropiora b2s: propriora SBMb1y huiuscehuiusce Sa: huius Mm causae et adiunctiora sunt perveniam. vos, quaeso, memoria teneatis non mihi hoc esse propositum ut accusem Oppianicum mortuum sed, cum hoc persuadere vobis velim, iudicium ab hoc non esse corruptum, hoc uti initio ac fundamento defensionis, Oppianicum, hominemmortuum hominem Sa sceleratissimum et nocentissimum, esse damnatum. qui uxori suae Cluentiae, quae amita huius habiti fuitfuisset Sa, cum ipse poculum dedisset, subito illa in media potione exclamavit se maximo cum dolore emoriemori Sa: mori Mm nec diutius vixit quam locuta est; nam in ipso sermone hoc et vociferatione mortua est. et ad hanc mortemmortem Sa: mortem tam Mm repentinam vocemquevocemque My: vocesque bsy2a morientis omnia praeterea quae solent esse indicia et vestigia veneni in illius mortuae corpore fuerunt. eodemque veneno C.Gaium Oppianicum fratrem necavit.